Eklogalar veya Ekloga Kanunları, III. Leon’un 726 yılında kendi ve oğlu V. Konstantinos adına yayınladığı hukuk derlemelerinden oluşan kanunlardır.
Eklogalar, 40 bölümden oluşan Bizans hukuk tarihinin en önemli gelişmelerinden biri sayılmaktadır. Eklogaların Bizans İmparatorluğunda etkin olmasında; İmparatorluğun temel hukuk düzenlemelerinin Latince olması, 8. yüzyılda bu Latince kanunlarının Yunanca açıklamalarının zor anlaşılması ve özellikle de İmparatorluğun doğu eyaletlerinde bu sorunun çözümü olarak resmî kanunlar yerine örfi göreneklerin tercih edilmesi etkili olmuştur.
Bizans İmparatorluğu’nda çıkarılan Eklogalar, aile kurumunu korumak, sosyal düzeni sağlamak için çıkarılmış yasalar olup dinsel mahiyet kazanarak toplum üzerinde etkisini göstermiştir.
Eklogalar, aile ve miras hukukuna ağırlık vermiş olmasına karşın eşya hukuku yönünde oldukça eksiktir. Roma hukuku temel alınarak yazılmış olmasına rağmen aynı zamanda Doğu örf, adetleri ve kilise hukuku da göz önünde bulundurularak geliştirilmiştir. Örneğin erkeğe yönelik haklar kısıtlanıp kadın ve çocukların hakları genişletilse de uzuv kesmek gibi Roma hukukunda yeri olmayan adetler de Ekloga‘da yer edinmiştir.
Eklogalarda, soylular ile yurttaşlar bir tutulmakta, her iki soysal sınıf da aynı suç karşılığında aynı cezayı almaktaydı. Eklogalar, herkes tarafından anlaşılması kolay olacak şekilde yazılan bu kanun daha sonraları Slav ülkelerinin hukuk anlayışının da temelini oluşturmuştur.
Ekloga Yasaları’ndan bir kaç örnek verecek olursak;
*Zina eden evli erkeğe ıslah için yirmi kırbaç vurarak ve zengin yahut fakir olmasına bakılmaksızın para cezası ödetilecektir.
*Evli olmadığı halde cinsel ilişkide bulunan erkeğe altı kırbaç vuracak.
*Karısının zina ettiğini bildiği halde buna göz yuman erkek, kırbaç cezasının ardından sürgün edilir; zina eden kadın ile zina ettiği erkeğin de burunları yarılır.
*Gayrı meşru cinsel ilişkide bulunarak hamile kalan ve düşük yapmaya çalışan kadın, kırbaç cezasının ardından sürülür.
*Aktif yahut pasif surette olsun, tabiatı aykırı fiillerde bulunan kimseler, kılıç ile başları kesilerek ölüm cezasına çarptırılır.
Kaynak Eser: Tarihte 4 Devir 4 Konu
Veysel ŞAHİN (Lâmekani)
