TURNALAR
Irmak oldum denize sevdalı.
Uçar turna uçan gökte havalı.
Coşkundur yürek aşkı tadalı.
Akar oldum, uçar oldum turnalar.
Bahar oldum ömre boyalı.
Uçar turnam uçar avazlı.
Seyyaredir gönül heycanlı.
Açar oldum, uçar oldum turnalar.
Bu şiir, Alevî–Bektaşî irfanı ve tasavvufî sembolizm içinde okunduğunda derin bir yolculuk ve dönüşüm anlatısı sunuyor. Turna, burada sadece bir kuş değil; canın, yolun ve hakikate akışın simgesi.
Genel Yorum
Turnalar, şiirde “ben”in hâline bürünür. Şair kendini bazen ırmak, bazen bahar, bazen uçan turna olarak anlatır. Bu, sabit bir benliğin değil; sürekli dönüşen, akışta olan bir canın ifadesidir.
Birinci Kıta’da:
“Irmak oldum denize sevdalı”
Can, Hak’ka yönelmiştir. Irmak, yol ehlidir; deniz ise Vahdet/Mutlak Hakikat. Ayrı görünse de kavuşma kaçınılmazdır.
“Uçar turna uçan gökte havalı”
Turna, semah dönen can gibi gökle irtibatlıdır. “Havalı” sözü kibir değil, coşku ve vecd hâlidir.
“Coşkundur yürek aşkı tadalı”
Aşk bir kez tadıldı mı, yürek artık durmaz. Bu, tasavvufta mârifet sonrası hâldir.
“Akar oldum, uçar oldum turnalar”
Can hem akar (ırmak) hem uçar (turna). Yani yer ile gök, beden ile ruh birleşmiştir.
İkinci Kıta’da:
“Bahar oldum ömre boyalı”
Bahar, diriliştir. Can artık çevresine renk ve umut verir; içsel uyanış gerçekleşmiştir.
“Uçar turnam uçar avazlı”
Turnanın sesi, nefestir. Hakikatin suskun değil, ilan edilen hâlidir.
“Seyyaredir gönül heyecanlı”
Gönül sabit değildir; seyr ü sülûk hâlindedir. Yol bitmez, heyecan da bitmez.
“Açar oldum, uçar oldum turnalar”
Açmak: gönlün açılması
Uçmak: benlikten kurtuluş
Bu, fenâdan bekâya geçişin şiirsel anlatımıdır.
Ana Sembol: Turna
Turna: Yolcu candır. Posttan posta konan derviştir. Semah dönen canlardır. Gökle yer arasında elçidir. Bu yüzden şiirde turna ile “ben” tamamen birleşmiştir.
Sonuç:
Bu şiir: Bir aşk menkıbesi, bir canın Hakk’a akışı, bir irfan nefesidir. Sade diliyle derin, yumuşak ama güçlüdür. Turna burada söz değil, hâl olur.
Lâmekani’den ‘Turnalar’ şiiri
Şiir: Veysel ŞAHİN (Lâmekani)
