Emperyalizm, tarih boyunca güçlü olanın zayıf olan üzerinde siyasi, askeri ve ekonomik tahakküm kurma pratiği olarak karşımıza çıktı. Antik çağlardan sömürgecilik dönemine, sanayi devriminden modern jeopolitik hesaplara kadar uzanan bir çizgide; merkez ülkeler çevre coğrafyaları hammadde, pazar ve stratejik üs olarak gördü. Bu denklemde Ortadoğu, her zaman özel bir yer tuttu.

19. Yüzyıla gelindiğinde Avrupa merkezli milliyetçilik akımları yükselirken, Yahudi halkının tarihsel travmaları da yeniden gündeme taşındı. Antik çağda Babil sürgünüyle başlayan dağılma, Roma İmparatorluğu dönemindeki yıkım ve diaspora ile derinleşti. 1492’de İspanya’dan sürgün edilen Yahudiler, Avrupa’nın farklı bölgelerine dağıldı. 20. yüzyılda ise Almanya’da Nazi rejiminin uyguladığı soykırım, insanlık tarihinin en karanlık sayfalarından biri oldu.

Bu tarihsel travmaların ardından ortaya çıkan siyasi akımlardan biri Siyonizm oldu. Başlangıçta bir ulusal yurt arayışı olarak şekillenen bu ideoloji, 20. yüzyılın güç dengeleri içinde uluslararası siyasetin bir parçasına dönüştü. Ancak burada belirleyici olan yalnızca bir ideoloji değil; büyük güçlerin bölgesel çıkar hesaplarıydı.

II. Dünya Savaşı sonrasında şekillenen yeni dünya düzeninde, Ortadoğu enerji kaynakları ve stratejik konumu nedeniyle küresel rekabetin merkezine oturdu. Soğuk Savaş boyunca bölge, vekâlet savaşlarının sahası haline geldi. Emperyal güçler, kendi çıkarları doğrultusunda hükümetleri, darbeleri, askeri ittifakları ve medya ağlarını destekledi ya da yönlendirdi.

21. Yüzyıla gelindiğinde “Büyük Ortadoğu Projesi” olarak anılan stratejik yaklaşımlar tartışılmaya başlandı. Demokrasi söylemiyle sunulan müdahaleler, birçok ülkede devlet yapılarını zayıflattı; mezhepsel ve etnik fay hatları derinleşti. Silahlanan gruplar, radikalleşen yapılar ve parçalanan toplumlar ortaya çıktı.

Sonuçta acı tablo şu oldu:
Ölen Müslüman, öldüren Müslüman.
Yiten ümmet bilinci, artan ayrışma.

Emperyalizmin klasik yöntemi hep aynıydı: Böl, zayıflat, yönet. Mezhepsel gerilimler, ideolojik kamplaşmalar ve kimlik çatışmaları bu yöntemin en etkili araçları oldu. Küresel silah endüstrisi büyüdü, enerji hatları yeniden çizildi, sınırlar fiilen değişti. Fakat kaybeden yine bölge halkları oldu.

Burada sorulması gereken soru şudur:
Gerçek güç kimde? Silahı veren mi, tetiği çeken mi?
Tarih gösteriyor ki dış müdahaleler kadar iç kırılganlıklar da belirleyici. Emperyal hesaplar, içerideki zaaflardan beslenir. Bir toplum kendi içinde adalet, liyakat ve birlik inşa edemezse; dış müdahaleye açık hale gelir.

Bugün yaşanan trajediler yalnızca bir ideolojinin ya da bir dış gücün eseri değil; küresel güç mücadelesinin, yerel hataların ve derin tarihsel yaraların kesişimidir. Ancak değişmeyen gerçek şudur: Savaşın kazananı yoktur. Kazanan gibi görünenler bile, insanlık vicdanında kaybeder.

Ve geriye şu sarsıcı cümle kalır:
Ölen biz oluruz.
Sevinen ise güç siyasetidir.

Tarihçi-Yazar
Veysel ŞAHİN

ÖLEN BİZ, SEVİNEN SİYONİZM VE EMPERYALİZM yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

İnsan hayata boşlukla doğar. Dili hazır bulur, değerleri miras alır, inancı ödünç kuşanır. İlk adımlar kaçınılmaz olarak taklittir. Çünkü insan, kendini kurmadan önce dünyayı kopyalar. Konuşmayı başkalarından öğrenir, düşünmeyi başkalarının kavramlarıyla dener, anlamı başkalarının cümlelerinden devşirir. Bu yüzden taklit bir kusur değil, varoluşun ilk evresidir. Ancak sorun taklit etmekte değil, taklitte kalmaktadır.

Taklitte kalan insan, kendi hayatının öznesi değil, başkasının hikâyesinin figüranı olur. Kendi dilini kuramaz, kendi acısını bile başkasının sözcükleriyle yaşar. Hayat kozmolojisini inşa edememiş bir zihin, her rüzgârı yön sanır, her sesi hakikat zanneder. Çünkü merkezini kuramayan insan, en güçlü çekime kapılır. Kendi iç iklimi olmayan, başkalarının fırtınasında savrulur.q

Tahkik işte tam bu noktada başlar. Tahkik, insanın ilk defa kendine dürüst bir soru sormasıdır: “Ben kimim ve inandıklarım gerçekten bana mı ait?” Bu soru kolay bir soru değildir. Çünkü tahkik, insanın sadece dış dünyayla değil, kendi benliğiyle de yüzleşmesini ister. İnsan burada şunu fark eder: Kendisinin sandığı şeylerin büyük bir kısmı, aslında kendisine öğretilmiş şeylerdir. İnançları, değerleri, hatta korkuları bile çoğu zaman mirastır.

Bu fark ediş sancılıdır. Çünkü tahkik, konforu bozar. İnsan eskisi gibi düşünemez, eskisi gibi inanamaz, eskisi gibi ait hissedemez. Yalnızlaşır. Kalabalıklar azalır, kesinlikler çözülür, hazır cevaplar anlamını yitirir. Ama tam da bu noktada benlik oluşmaya başlar. Benlik, egonun şişmesi değil; bilincin derinleşmesidir. İnsan ilk kez kendine ait bir iç ses duyar.

Yol da burada görünür. Yol, gidilen yer değildir; insanın taklidi bıraktığı andır. Başkalarının izinden yürümeyi bıraktığında, insan ilk defa kendi ayak sesini duyar. O ses bazen korkutucudur, bazen belirsizdir, bazen de yalnızdır. Ama gerçektir. Çünkü artık insan bir fikri değil, bir hayatı taşımaktadır.

Tam olmak bu yüzden bir iddia değil, bir sonuçtur. “Ben oldum” diyen, çoğu zaman henüz olmamıştır. Tam olmak, tamamlanmanın doğal meyvesidir. Tamamlanmak ise biten bir süreç değil, sürekli devam eden bir oluş hâlidir. İnsan kendini her defasında yeniden kurar; her sorguda biraz daha eksilir, her fark edişte biraz daha derinleşir.

Ve belki de insanın asıl sorumluluğu şudur: Kendi hayatının kozmolojisini kurmak. Geldiği yeri tanımak, taşıdığı mirası sorgulamak, taklidi aşmak ve tahkike cesaret etmek. Çünkü ancak o zaman insan, gittiği yere sadece varlığını değil, mânâsını da götürebilir. Aksi hâlde insan yürür, ama yol olmaz; yaşar, ama hayat kurmaz.

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

GELDİĞİ YER, GİTTİĞİ YOL VE İNSAN yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Bir süre sessiz kaldı, sonra dayanamayıp konuştu:
“Geçenlerde hali vakti yerinde birini gördüm. Ne istediyse aldı, hiç düşünmeden… Sanki dünya onun için kurulmuş gibiydi. Ne kadar zengin insan, dedim. Varlıklı olmanın hali de başka oluyor doğrusu.”

Diğeri çayından bir yudum aldı. Gözlerini kalabalıktan çekip, karşı duvara asılı solmuş bir takvime dikti. Yüzünde ne haset vardı ne de hayıflanma; sadece derin bir dinginlik. Hafifçe gülümsedi:
“Belki de biz başka bir yerden bakıyoruz,” dedi. “Onun serveti cebinde, bizimki içimizde.”

Arkadaşı şaşkınlıkla döndü:
“Nasıl yani? Bizim neyimiz var ki?”

“Bizim umutlarımız var,” dedi diğeri. “Düşlerimizde büyüttüğümüz evlatlarımız… Henüz doğmamış ama bizi hayatta tutan yarınlarımız. Sabah kalkmamıza sebep olan, bugün katlanmamızı sağlayan şeyler. Para bitince insan durur; umut bitince insan çöker.”

Bir an sustu, sanki kendi sözlerini tartıyordu. Sonra yavaşça ekledi:
“İnsan, sahip olduklarının çokluğuyla değil, kalbinde taşıdıklarının ağırlığıyla ölçülür. Umudu kadar varlıklıdır insan. Yüreğindeki kibir azlığı kadar da zengindir. Kibri olanın kasası dolu olabilir ama gönlü dardır. Gönlü geniş olanın ise cebine bakılmaz; çünkü onun serveti eksilmez.”

Kalabalık akıp gidiyordu. Işıklar yanıyor, vitrinler daha da parlıyordu. Ama iki garibanın oturduğu çay ocağında başka bir aydınlık vardı; parayla alınmayan, kaybolmayan bir aydınlık… İçten, sessiz ve derin.

O an, zengin olanın kim olduğu belli değildi.
Ama yoksul olanın kim olmadığı çok açıktı…

Bir Lâmekani Eseridir.

Tarihçi-Yazar
Veysel Şahin (Lâmekani)

ZENGİNLİK yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Bir Lâmekani Eseridir.

Gönül Coğrafyası Menkıbesi: Anadolu Destanı yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Yaşadığımız çağ, yalanın gizlendiği değil; açıkça meşrulaştırıldığı bir çağdır. Artık yalan utanılacak bir kusur değil, “duruma göre” kullanılan bir araç, hatta beceri olarak sunulmaktadır. Beyaz yalan gibi masumlaştırıcı tanımlar, hakikatin içini boşaltmanın ilk adımıdır. Oysa yalan, rengi ne olursa olsun, hakikatten bilinçli bir kaçıştır. Bu kaçış tesadüfî değildir.

Hakikat sorumluluk ister; yüzleşme, bedel ödeme ve ahlaki duruş gerektirir. Bu yüzden birçok insan hakikatin ışığını değil, yalanın gölgesini tercih eder. Kaçış, zamanla alışkanlığa; alışkanlık ise karaktere dönüşür. Böylece ihanet, bireysel bir sapma olmaktan çıkar, toplumsal bir norm hâline gelir.

Yalanın bu kadar rahat dolaşıma girebilmesinin temelinde haset vardır. Haset, insanı hakikati inkâra sürükleyen en güçlü iç güdülerden biridir. Kendi eksikliğini görmek yerine başkasının doğruluğunu kirletmeyi seçen zihin, yalanı bir savunma mekanizması olarak üretir. Bu noktada yalan artık bir korunma refleksi değil, bilinçli bir saldırı aracıdır.

Daha tehlikelisi, bu saldırının dil üzerinden yapılmasıdır. Dil, hakikati taşımak için vardır; ancak eğilip büküldüğünde gerçeği değil, çıkarı temsil eder. Yalanı ustalık sayan bir dil, adaleti de eğip büker. Böylece sözcükler anlamını, kavramlar yönünü kaybeder. Doğru “yük”, eğrilik ise “akıl” olarak sunulur.

Bu düzen içinde maske takan yüzlerden değil, yüzü maske hâline gelmiş insanlardan söz ediyoruz. Çünkü sorun artık bireysel sahtekârlık değil; sahteciliğin kimliğe dönüşmesidir. Suskunluk bile samimi değildir; çoğu zaman suç ortaklığının sessiz biçimidir. Tarafsızlık iddiası ise yalanın en güvenli sığınağıdır.

Hakikat bu nedenle yalnızdır ama güçsüz değildir. Yalan uzun süre hüküm sürüyormuş gibi görünse de kalıcı olamaz. Çünkü yalan, sürekli yeni yalanlar üretmek zorundadır; hakikat ise kendisi olarak kalır. Zaman, her zaman hakikatin lehine işler.

Bu nedenle mesele ahlaki bir tercihten öte, bir duruş meselesidir. Yalana alışmamak, ona sessiz kalmamak ve onu meşrulaştıran dili reddetmek bir zorunluluktur. Hakikatin bedeli ağır olabilir; ancak yalanın bedeli her zaman daha yıkıcıdır.
Bugün savunulması gereken şey, yalnızca doğru söz değil; doğruya sadakattir. Çünkü hakikat savunulmadığında kaybolmaz ama toplum onu taşıma yeteneğini yitirir. Asıl felaket de tam olarak budur.

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

Yalanın Meşrulaştırıldığı Çağda Hakikati Savunmak yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

KIYILAN BİZ VE KIYAN BİZİZ

Hakk birdir kitap hak.
Vicdansız amele bak.
Nefs-i emmareye uyarak.
Kıyılan biz, kıyan biziz.

Alemin eşref-i mahlukatı.
Ademin nesline nasihatı.
Habil’in canını kim aldı!
Kıyılan biz, kıyan biziz.

İlk dördün üçüne kıyıldı.
Dünya için iman satıldı.
Ehl-i Beyt siyaseten kırıldı.
Kıyılan biz, kıyan biziz.

Kerbela’nın nicesi anda.
Asrın Yezidleri iktidarda.
Lâmekani’nin nutkunda.
Kıyılan biz, kıyan biziz.

Şiir: Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

“Kıyılan Biz ve Kıyan Biziz” Şiiri Bağlamında Tasavvufî Bir Okuma yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Bahar oldum ömre boyalı.
Uçar turnam uçar avazlı.
Seyyaredir gönül heycanlı.
Açar oldum, uçar oldum turnalar.

Bu şiir, Alevî–Bektaşî irfanı ve tasavvufî sembolizm içinde okunduğunda derin bir yolculuk ve dönüşüm anlatısı sunuyor. Turna, burada sadece bir kuş değil; canın, yolun ve hakikate akışın simgesi.

Genel Yorum
Turnalar, şiirde “ben”in hâline bürünür. Şair kendini bazen ırmak, bazen bahar, bazen uçan turna olarak anlatır. Bu, sabit bir benliğin değil; sürekli dönüşen, akışta olan bir canın ifadesidir.

Birinci Kıta’da:
“Irmak oldum denize sevdalı”
Can, Hak’ka yönelmiştir. Irmak, yol ehlidir; deniz ise Vahdet/Mutlak Hakikat. Ayrı görünse de kavuşma kaçınılmazdır.

“Uçar turna uçan gökte havalı”
Turna, semah dönen can gibi gökle irtibatlıdır. “Havalı” sözü kibir değil, coşku ve vecd hâlidir.

“Coşkundur yürek aşkı tadalı”
Aşk bir kez tadıldı mı, yürek artık durmaz. Bu, tasavvufta mârifet sonrası hâldir.

“Akar oldum, uçar oldum turnalar”
Can hem akar (ırmak) hem uçar (turna). Yani yer ile gök, beden ile ruh birleşmiştir.

İkinci Kıta’da:
“Bahar oldum ömre boyalı”
Bahar, diriliştir. Can artık çevresine renk ve umut verir; içsel uyanış gerçekleşmiştir.

“Uçar turnam uçar avazlı”
Turnanın sesi, nefestir. Hakikatin suskun değil, ilan edilen hâlidir.

“Seyyaredir gönül heyecanlı”
Gönül sabit değildir; seyr ü sülûk hâlindedir. Yol bitmez, heyecan da bitmez.

“Açar oldum, uçar oldum turnalar”
Açmak: gönlün açılması
Uçmak: benlikten kurtuluş
Bu, fenâdan bekâya geçişin şiirsel anlatımıdır.

Ana Sembol: Turna
Turna: Yolcu candır. Posttan posta konan derviştir. Semah dönen canlardır. Gökle yer arasında elçidir. Bu yüzden şiirde turna ile “ben” tamamen birleşmiştir.

Sonuç:
Bu şiir: Bir aşk menkıbesi, bir canın Hakk’a akışı, bir irfan nefesidir. Sade diliyle derin, yumuşak ama güçlüdür. Turna burada söz değil, hâl olur.

Lâmekani’den ‘Turnalar’ şiiri
Şiir: Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

TURNALAR yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Bir gün bir genç, uzun yollar aşıp bu ereni bulmak için yola düştü.
Niyeti, dünyanın karmaşası içinde gönlüne bir ışık bulmaktı.
Erenin yanına vardığında onu bir ağacın altında tefekküre dalmış buldu.

Genç edeple eğildi:
“Ey bilge kişi,” dedi, “Bunca sır içinde hakikatin yolu nedir?”

Mihman başını kaldırdı, gülümseyip şöyle buyurdu:

“Evlat, can içinde cümle halk olur.
Âlemde görünen de görünmeyen de aynı nefesin eseridir.
Bil ki dert, dermandan gayrı değildir.
Yürek kabardıkça umut çiçeklenir;
Ve sakın ola zan etmeyesin ki kış, bahardan sonra değildir.
Her şey vakti geldiğinde dönüşür.”

Genç bu sözlerden hayrete düştü.
“Peki üstat,” dedi, “Dünya niçin böyle bir düzendedir?”

Eren, yanındaki kuru dala dokundu:

“Tabiat yerli yerindedir.
Ölüm, doğumdan önce gelmez.
Zamanın geçtiği her yerde eylem vardır;
Ve sebep, sonuçtan ayrı olmayandır.
Her şey birbiriyle bağlıdır, evlat.”

Genç biraz daha yaklaştı:
“Bunca kavga, bunca hırs neden olur o hâlde?”

Mihman şöyle buyurdu:

“Ahlak kula, mümine ise iman yakışır.
Amel, irade olmadan olmaz.
Dünya malı için insanlar birbirine düşer;
Ama mülk, öte âleme taşınmaz.
İnsanın götürdüğü tek şey niyetidir, evladım.”

O sırada uzaktan tartışan insanların sesleri geldi.
Eren, sözü yine hikmete bağladı:

“Türlü fikirler ortalıkta dolaşır.
Fakat fikir, insandan daha evla değildir.
İnsanı yıkan şey fikir değil,
cehalettir; o, ağız tadını bozar.
Ve unutma ki akıl, vicdandan kudretli değildir.
Vicdanı olmayanın aklı da yol göstermez.”

Genç derviş bu sözleri duyunca gözünden yaş süzüldü.
“Efendim,” dedi, “Sözleriniz gönlümün kapılarını açtı.”

Eren, gencin omzuna elini koydu:

“Git evlat, bu nasihati yük bilme.
Bu sözler, hak yolunun azığıdır.
Hakikati arayan, sonunda onu bulur.”

Rivayet olunur ki genç o günden sonra erenin sözlerini dilinden düşürmedi,
Mihman’ın hikmeti ise gönüller içinde bir menkıbe olarak yaşamaya devam etti.

Bir Mihman Menkıbesi
Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

ZAHİDİN DİYALEKTİĞİ yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Onun gönlü, içi boş bir han, kapıları kırık bir saray gibiydi.
Çünkü gönlünde özge bir yar bulamamış, ne sevdanın ateşini tatmıştı ne de bir dostun gölgesinde serinlemişti. Bu yüzden halk derdi ki:

“Yar bulamayana gönül yurdu sürgündür.”

I. Bölüm – Âlemlerin Yabancısı

Garip, hakikati aramak için diyar diyar dolaştı.
Bilginlerin kubbelerinde konuşulan sözlere kulak verdi, kervanların taşıdığı sırları dinledi, dağların doruğunda yalnızlıkla konuştu. Fakat ne öğrendiği ilim ona hakikati gösterdi, ne de gördüğü âlemler gönlündeki boşluğu doldurdu.

Çünkü hakikati görmeyen göz için bütün âlemler gariptir.

Bir gece, yıldızların rüzgârla savrulduğu bir vakitte, Garip yolunu kaybetti.
Tam umudunu yitirecekti ki ufukta ateş değil, kaderin ışığı belirdi. O ışık, semadan sarkmış bir gümüş ip gibiydi.
Işığa doğru yürüdü ve karşısına kâinatın derinliğini gözlerinde taşıyan Kutsal Mürşid çıktı.

Mürşid’in sesi gök gürültüsü gibi yankılandı:

— “Ey yolcu! Hangi yola ikrar verdin?”

Garip başını önüne eğdi:

— “Hiçbir yola…”

Mürşid cevap verdi:

— “Yola ikrar vermeyenin davası da divanı da gariptir.
İkrar, gönlün zincirini çözer; zinciri çözülmeyen yürümez.”

II. Bölüm – Kördünya Aynası

Mürşid koynundan kadim bir ayna çıkardı.
Ayna sıradan değildi; zamanın ilk ışığından dövülmüş, hakikatin nefesiyle parlatılmıştı. Onun adı Kördünya Aynası idi.

Mürşid aynayı Garip’e uzattı:

— “Kör olana ayna tutmak boş sevdadır.
Ama sen kör müsün, yoksa görmekten mi kaçarsın?”

Garip aynaya baktı…
Önce karanlık gördü, sonra karanlığın içinde kendini — ama bildiği kendini değil. İçinde sakladığı kırgın çocuk, söyleyemediği sözler, yitirdiği sevda, yüzleşmekten kaçtığı gerçekler birer birer göründü.

Ayna, insanın içinden bir ordu gibi geçiyordu; her sır bir asker, her acı bir mızrak, her pişmanlık bir zincirdi.

Garip diz çöktü. Göğsünden burçlar yıkılır gibi bir hıçkırık yükseldi.

III. Bölüm – Gönlün Uyanışı

Mürşid elini Garip’in omzuna koydu:

— “Gönlün şimdi yar aramıyor; kendi yarasını görüyor.
İlim sana hakikati söylemiyordu; çünkü sen dinlemiyordun.
Yola ikrar vermiyordun; bugün kendine söz verdin.
İşte bu yüzden, ey genç… bugün sen artık garip değilsin.”

O anda ayna şiddetle parladı.
Işık, Garip’in gönlündeki bütün gölgeleri eritti.
Gök yarıldı, rüzgâr sustu, dünya bir anlığına nefesini tuttu.

Garip ayağa kalktı.
Artık yalnız bir gezgin değil, gönlünde uyanmış bir yol eri, kendi hakikatinin bilgesiydi.

IV. Bölüm – Gönül Devleti

Derler ki o günden sonra Garip, hangi memlekete gitse insanların kalbine ışık olurmuş.
Çünkü insan kendini bildi mi, âlemi bilirmiş.
Gönlüne yar olan, dünyaya yâr olurmuş.

Ve Kördünya Aynası’nın üzerine şu sözler kazılıymış:

“Hakikati görmek isteyene ayna, istemeyene karanlık yeter.”

Bir Lâmekani Masalı

GARİP’İN AYNASI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Yalan tüm öğretilerde, ahlaki değer yargılarında ve dini söylemlerde de reddedilen bir unsurdur. Yalan, ruhun yalnızlık korkularından kaçışıdır. Yalan, gururun arkasına sığınan suç gölgesidir. Yalan sorunsalı ihanetin, kaçışın, nefretin ve kendisini veya herhangi bir şeyi farklı gösterme endişesinin ta kendisidir. İnsanın yalan söylemesi, var olan durumlarından bir kaçış ve arınışın en kimliksiz halidir.

İnsanın her sözünde yalana başvuruyor olması kendi gerçekleriyle yüzleşmekten korkuyor olmasıdır.

Yalan ile ilgili toplumlarda yazılmış ve çizilmiş sayısız özdeyişe, atasözüne ve özlü sözlere rastlamamız pek mümkündür. Musevilik inancının temeli ve en kutsalı olarak da görülen “On Emir”de “yalan söylemeyeceksin” denilerek yalan söyleme yasaklanmış ve diğer dinlerde de büyük günahlardan sayılmıştır.

İslam peygamberi Hz. Muhammed (s.a.v.), “Şaka da olsa yalan söylemeyiniz.” diyerek yalan söylemenin kaçınılması gereken davranış olduğunu bizlere anlatmaktadır.

Yalan söylemek kötü bir alışkan sorunsalıdır. En yalın şekliyle yakışıksız, çirkin ve rezil davranış hallerinin de ana kaynağıdır. Yalan güvensizliğin ve samimiyetsizliğin de birincil kaynağıdır. Bir insan çok kolay yalan söyleyebiliyorsa başka birilerine çok rahat ihanet de edebilir, başkalarının dedikodusunu da çok rahat yapabilir.

Beyazından, kuyruklusuna her türlüsünden uzak durulmalı ve yalana başvurmadan yaşamaya özen göstermeli insan.

Hayatlarımızda ilkeli duruş ve yaşayışı sergilersek yalanla olan bağlarımızı da koparmış oluruz.

Yalandan dolayı yüreklerin dağlanmadığı, güven bunalımlarının yaşanmadığı, yalandan ötürü yuvaların dağılmadığı, yalanların ağızlarda yuva yapmadığı, dostlukların koparılmadığı doğrunun ve güzelin yaşamımızda ışık olduğu yaşanılası güzelliklere, dürüstlük ve samimiyetle kalın…

YALAN SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Zaman, akıp giden, tutulamayan, insanın dışında gerçekleşen doğal süreç olarak da tanımlayabiliriz. Zamanı bilimsel olarak ele almaktan çok insanın zamansal sorununu ele alıp değerlendireceğiz. İnsanoğlu yaşamını sistematize etmek, gün ışığından yeterli derecede yararlanmak ve yaşadığı evreni tanımak amacıyla zaman ölçümleri ve ölçütleri geliştirip takvimler icat etmişlerdir.

Sorunsallık açısından zaman, beklenti grupları tarafından bireyden beklenilen uyumun bireyin gösterme derecesindeki yeterlilik seviyesi veya istenilen sürede faaliyetlerin gerçekleştirilememesidir. Zaman tek başına insanoğlu için bir sorun değildir. Zaman ile var edilen yapının dışında kalma durumundan doğan uyumsuzluk sorunu vardır.

Zaman ekonomisi, geniş zaman, dar zaman, zamanında, herkesin bir zamanın olması, tarih, geçmiş, gelecek, dün, bugün, yarın, an, eş zaman, evvel, ahir, doğum ve ölüm gibi kavramların oluşturulmasında başat olan unsur yine zamandır.

İnsanoğlu, doğumundan ölümüne kadar kendisini tamamlayabilmesi süreciyle birlikte yaşadığı toplumda geçirdiği ilişkiler ve bu ilişkilerin var olma sorunsalı ile kurduğu bağın anlamıdır zaman sorunsalı. İstenilen, hedeflenen ve beklenileni gerçekleştirmek için geçen süredir insandaki zaman sorunsalı.

William Shakespeare’in dediği gibi: “Olmak veya olmamak, işte bütün mesele budur.” bütün mesele yaşarken zamanın hükmü altında ideal olanı insanca yaşıyabilmektir. Zamana yenik düşmeden yaşayabilmek, zamana boyun eğmeden zamansız (lamekan) mekanlarda var olabilmektir.

Zamanın çürütemediği yaşanmışlıklarımızın olduğu, ölüme meydan okuyan kimliklerimizin konuşulduğu, yılmadan ve yıkılmadan zamansız düşüncelerde yeniden var olunduğu, özümüzü, gözümüzü ve gönlümüzü mutlu edebildiğimiz güzelliklere, ruhunuz sonsuzluğunuzda yeniden doğsun.

Veysel ŞAHİN

ZAMAN SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Mondros ile işgallerin yaşandığı günlerde teslimiyetçi tutum sergileyen saltanat ve onun uzantılarının ‘Nasihat Heyetleri’ ile işgallere karşı durulmamasını öğütlediği dönemlerdendi. Mustafa Kemal ve silah arkadaşları; Milletin istiklâlini yine milletin azmindeki kararlılıkta görüp işgallere karşı halkla direnerek, sadece vatanın bağımsızlığının kazanılmasını sağlamamış, aynı zamanda bağımsızlığın kazanılmasında etkili olan halkın egemenliğini de ülkede hakim kılmış oldu…

29 Ekim, 30 Ekim Mondros ile gelen esareti kabul etmeyen Türk milletinin bağımsızlık ve egemenliğinin günüdür. 30 Ekim’i yani Mondros Ateşkes’ini yok sayan günün adıdır 29 Ekim !

Veysel ŞAHİN

NEDEN CUMHURİYET 29 EKİM’DE İLAN EDİLDİ? yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

• Divan-ı Lugat’üt Türk’te; Olgunluk Çağı
• Ziya Gökalp’a göre; Töreli
• Çin Kaynaklarına göre; Miğfer
• İran Kaynaklarına göre; Güzel İnsan
• Uygur Kaynaklarında ise; Güçlü, kuvvetli ve türemek olarak geçmektedir.

Türklerin ilk ataları ilk kez M.Ö 2500 ile M.Ö 1700 yılları arasında Altay Dağları ile Tanrı Dağları arasındaki bölgede yaşamışlardır. Türkler, M.Ö 1050 yılında Çin’de “ÇU” hükümdar sülalesini kurarak tarih sahnesine çıkmışlardır.

Türkler, tarih boyunca Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarında 110’dan fazla devlet kurarak uygarlık tarihinde en fazla devlet kuran millettir.

Asya (Büyük) Hun İmparatorluğu’ndan Avrupa (Batı) Hun İmparatorluğu’na (Mete Han’dan Attila’ya), Büyük Selçuklu İmparatorluğu’ndan Türkiye Selçuklu Devleti’ne (Sultan Alparslan’dan Alaeddin Keykubat’a), Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’ne (Fatih Sultan Mehmet’ten Mustafa Kemal Atatürk’e) kadar tarihte büyük devletler ve büyük tarihsel şahsiyetler çıkarmış bir milletin adıdır Türk…

“Türk evladı ecdadını tanıdıkça büyük işler başaracaktır.”  (Mustafa Kemal ATATÜRK)

Türklerin uygarlık alanındaki yerini ifade etmek istersek sayısız bilim insanından ve onların çalışmalarından bahsetmek zorunda kalacağız. Bazı Türk bilim insanlarından ve çalışmalarından sizlere bilgiler vererek Türklerin uygarlık sahasındaki yerini azda olsa göstermiş olacağım.

• Matematik denildiğinde Avrupalıların “ALGEBRA” olarak bildiği HAREZMİ (8. ve 9. Yüzyıllar)

• Tıp denildiğinde Avrupalıların “AVICENNA” olarak bildiği İBN-İ SİNA (10. ve 11. Yüzyıllar)

• Optik denildiğinde “ALHAZEN” olarak bildiği İBN’ÜL- HEYSEM (10. ve 11. Yüzyıllar)

• Sibernetik ve Elektronik denildiğinde; EL- CEZERİ  (9. ve 10. Yüzyıllar)

• Astronomi denildiğinde; ALİ KUŞÇU (15.yy), ULUĞ BEY (14. ve 15. Yüzyıllar) ve ÖMER HAYYAM (11. Yüzyıl)
• Dünyanın kendi ekseni etrafında dönüşünü keşfeden ilk bilim insanı; EL- BİRUNİ (10. Yüzyıl)

• Osmanlı’da Kanat Sistemi’ni geliştirerek Galata Kulesi’nden Üsküdar’a kadar ilk uçmayı başaran bilim insanı; HAZERFEN AHMED ÇELEBİ (17. Yüzyıl)

• Osmanlı’da ve dünyada roketli ilk uçuşu gerçekleştiren bilim insanı; LEGARİ HASAN PAŞA (17. Yüzyıl)

• 16. Yüzyılda Osmanlı’da yaşamış ünlü denizci, Coğrafyacı ve Amiral olan ve Dünya Haritasını çizen bilim insanı; PİRİ REİS

• “Gürsoy Modeli” ile parçacık fiziği alanında çalışma yapan bilim insanı; FEZA GÜRSOY

• “Arf Teorimi” ile matematik alanında tanınan bilim insanı; CAHİT ARF

• 2015 Yılında Nobel Kimya Ödülünü alan bilim insanı; AZİZ SANCAR

29 Ekim 1923’ten bu yana Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK’ün kurduğu Cumhuriyet Türkiyesi 100 yıllık yaşı ile bilim, teknik, savunma, spor, kültür ve sanat alanlarında atasının çizdiği yolda ilerlemektedir.

Saygı ve hürmetlerimle…

Veysel ŞAHİN

TÜRK TARİHİNE KISA BİR BAKIŞ yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Elma meyvesinin bol miktarda müthiş A vitamini içerdiğini, sağlık ile kozmetik sektörlerinde tercih edildiğini, -33 derecelere kadar dayanabildiğini, prostat ve akciğer kanserine yakalanma riskini azalttığını ve yaklaşık 17’den fazla türünün bulunduğunu söylemeden geçemeyeceğim.

Elma, Doğu’dan Batı’ya doğru yayılmış olsa da Batı dünyasının edebi, görsel ve yazınsal anlatımlarında pek fazla yer bulduğu görülmektedir.

Elma’nın Batı dünyasında genişçe yer edinişlerine bazı örnekler verecek olursak;

-Antik Yunan’da kişi sevdiğine gönlünün onda olduğunu belirtmek için ona elma fırlatması geleneğinin var olması.

-İlk insan olarak yaratıldığına inanılan Adem’in eşi Havva ile birlikte Cennette iken yaklaşıp yememeleri gereken ağacın elma ağacı, meyvesinin ise elma olması.

– Pamuk prenses masalında, elmayı çok seven ve yaşlı insanlara her zaman yardım eden iyi kalpli prensesin kötü kalpli kraliçeden (cadıdan) aldığı zehirli elmayı yemesi sonucunda yere düşmesi.

-Isaac Newton’un ağacın altında otururken kafasına bir elmanın düşmesi sonucu yer çekimini bulması.

-Anadolu ve Batı dünyasında anlatılan hikayelerde kahramana güç veren, olağanüstü güç kazandıran imge olması.

-Apple Şirketinin logusunda elmanın yer alması. (İlk logosunda Isaac Newton’un elma ağacının altında oturması imgelenip tasarlanması, daha sonra üzerinden bir parça alınmış ve gökkuşağı renkleriyle kaplanmış elma olarak sergilenmesi)

-B. Franklin’in “Çocuğa Elma Verme Hikayesi” ile çok sevilen şeylerin hepsine sahip olunamayacağının anlatılması.

Elmayı bu kadar önemli kılan veya öne çıkaran ona yüklenilen hangi özellikleridir? İnsanlığa ilk günahı getiren yasa koyucuya itaat etmemeyi, cinsellik, doğurganlık, cennetten kovulma gibi sembolleri içinde barındırmasıdır.

Elma fetişizminin Batı dünyasında geniş yer bulmasında yatan en önemli neden ise Hristiyanlık inancında yer alan ilk insan Adem ve Havva’nın cennetten atılmalarına neden olan metaforun elma olmasıdır. Batı Hristiyanlık inancına da muhtemeldir ki Antik Yunan geleneğinden geçmiştir. Antik Yunan’da elmanın arzu, şehvet ve cinsellik içeren bir metafor olması ve onun etkisinde kalan Batı dünyası, Adem ile Havva’yı yeniden şekillendirip betimlerken tabiki de kültürel etkisinde kaldıkları Yunan’da yasak olanı yani “elma” metaforunu kullanmıştır.

Doğu’dan Batı’ya her toplumda elma meyvesinin kendisi ve metafor olarak insanlar tarafından tercih ediliyor olması nedeniyle önemini korumaktadır. Türklerin ‘Kızıl Elma’ ülküsünden, Hristiyanlık’taki “Yasak Elma” anlatımına kadar geçmişten ve günümüze var oluşunu korumaktadır.

Tarihçi- Yazar: Veysel ŞAHİN

BATI DÜNYASININ ELMA FETİŞİZMİNE BAKIŞ yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Geçmişte yaşamış ve hala yaşayan her dilin meydana getirdiği kültürü ve edebiyatı insanlığın büyük hazinesi ve eşsiz mirası olarak görmekte ve öyle olmaya da devam edeceğini umut etmekteyim. Kırgız yazar Cengiz AYTMATOV’un da ifadesiyle, “millet edebiyatından tanınır.” Edebiyat ise varlığını dile borçludur, millet de edebiyatıyla vardır ve var olmaya devam edecektir.

Dil sorunsalı açısından konuyu ele aldığımızda en temel dil sorunsalı anadil sorunudur. İnsanlık ailesinin mazlum fertleri ana dillerinden dolayı günümüze hep büyük acılar çeke gelmişlerdir. Tarihte ana dilleri farklı olan halklar, baskın halk kitleleri tarafından büyük kıyımlara tabi tutulmuşlardır. Koğuşturmalara ve katliamlara da maruz bırakılmışlardır.

Tarihin değişik dönemlerinde ana dillerinden dolayı bu yukarıda saydığımız durumlara maruz bırakılan halk kitlelerine tarihten verilecek örnekleri saymakla da bitiremeyiz. Örneğin, Angıllar’ın bir dönem İngilizce konuştukları için Latinler tarafından, Balkan Türklerinin Türkçe konuştuğu için Bulgar ve Yunan hükümetleri tarafından, Afrika’nın yerli kabilelerinin konuştuğu yerli kabile dillerinden dolayı beyaz insan tarafından, Kürtlerin de dillerinden (Kürtçeden) dolayı farklı hükümetler tarafından sayısız defa haksızlıklara maruz bırakıldıklarını sıralayabiliriz.

Anadilinden mahrum bırakılan bireyin kişisel gelişim sürecinde yaşayabileceği sorunlar nelerdir? Sorarım! Düşünme

-Anlama

-Kendini doğru ifade etme

-Kendine öz saygı

-Üretme gibi becerilerinde gelişimine nasıl etkileri olur? Soralım kendimize?

Anaların ve dillerin önemsendiği, ana dilde eğitimin yaygınlaştığı, Hiçbir dilin aşağılanmadığı, kültürlerin insanlık ailesinin ortak mirası olarak görüldüğü, ana dilinden dolayı kimsenin aşağılanmadığı yaşanılası güzelliklere yürek elçinizle kalın…

Tarihçi-Yazar

Veysel ŞAHİN

DİL SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

***

Derin sırlar ararsın nafile yerde, arama!
Kendinde bulamadınsa gerçeği, gören gözle bakınma!

***

Her yeni sistem; kendi kadrosunu, yandaşını ve üslubunu oluşturur. Belirli doygunluğa ulaştıktan sonra da içten içe çözülmeye başlar. Çözülürken de ortaya çıkardığı en bilindik şey ise; bir zamanlar yan yana olan insanları birbirine düşürmesidir.

***

Ayrım yoktur bizde, ne ararsan sende. Savaş, kavga ve düzen kulluktan içeri. Yetmiş ikisi birdir hakta, hak ise sende. Mezhep yok idi dinde yol sende içeri.

***

Sevginin vicdanlardan atılıp yerine metaların yerleştirildiği, eğitim sistemlerinin siyasete kurban edildiği zihniyetlerle değil! Kapitalist ruhlarla değil! Ruhunu İblis’e satmış algılarla değil! Bu dünyada senlik ve benlik kavgası ile değil! Korkmadan, inanarak ve değerlere sahip çıkarak yol alabilir insanlık! Sevginin ve insani değerlerin hakim olduğu yüreklerde yol alabilir, insanlık!

***

Çocuk saflığı kadar içten, ihtiyar yaşanmışlığı kadar tecrübeyi kucaklayan yaşanılası hayat var başucunda… Ve bir hayat daha var vücudunda kainata eş…

***

Diyeti ödenmeyen niyetin; asaleti ve hikmeti biraz eksiktir.

***

Aklın suçlusuydu fikir, F ile başlayan cümle tipinde. Düşünmek, insana özgü bilinirdi cümle alemde…

***

Özgürlük, ne mi dersin hey can!Özünde gürleyen insandır can.

***

Başkalarının tesirinde yaşam, ağlara takılmış balık gibidir. Koca deryadaki özgürlük, artık bir başka bireyin yaşamına meze olmuştur.

***

Memleket isterim, rejimi aşk olan.Memleket isterim, halkı insan olan! Memleket isterim, gönülden gönüle. Memleket isterim, yürekten dert söküle söküle.

***

Cahillik, ne Ortaçağ’dadır ne de okuma yazmada! İnsanın kendi yüreğindedir.

***

Her kim paraya ve güce tapsa. Soyu seyid, aslı Arap olsa ne fayda.Tüm gazeteler boy boy seni yazsa. Batıl isen hakkı anlatsan ne fayda.

***

Her insanda birer hatıradır içimde yaşattığım uygarlık.

Veysel ŞAHİN (LÂMEKANİ)

Sorgulayan Düşünceler

Lâmekani’den Sorgulayan Düşünceler yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Kolonicilik, sömürgecilik, emperyalizm, kapitalizm ve uluslararası şirketler insanlığı küçük insancıklara köleleştiren bilindik kavramlardır. Milliyetçilik, mezhep, cinsiyet, akımlar ve ırk kavramları ise insanı insana kırdıran yükselen anlayışlardır. Artan terör faaliyetleri, sapkın tarikatlar ve bitmek bilmeyen savaşlar niçin? Barışı önemseyen, insanca yaşamak isteyen her bir bireyin sorduğu elzem sorudur. Bu sorunun cevabı Karl Marx’ın ifade ettiği gibi sermaye sahiplerinin daha fazla büyümesinde gizlidir.

Savaştan nemalanan silah tacirleri, kaostan beslenen emperyalist devletler ve yıkımlar üzerinden yükselen uluslararası şirketler olduğu müddetçe barış kalıcı olamaz. Sermaye ihracı, ham madde ve pazar arayışı savaşın perde gerisindeki temel sebebidir. Uygar yaşamın gereklerini benimseyip içselleştiren toplumlarda uzlaşı-tahammül kültürü gelişir.

Kolay olandır “Savaş” çünkü küçük gruplar sadece bu duruma sevinirken insanlık için çok ağır kayıpları ve acı sonuçları vardır. Zor olandır “Barış” çünkü kazanan büyük İnsanlık, kaybeden sadece kötülük…
Dostluk varken, ne diye düşmanlık!
Barış varken, ne diye savaş!
Umut varken, ne diye korku! 
İnsanlık varken, ne diye yıkım!
Yaşatma varken, ne diye katliam!
Az kazanmak varken, ne diye servet!
Varlık varken, ne diye yoklukta körelmek!
Paylaşım varken, ne diye israf!

Kendine insanım diyen her bir kimsenin temel sorunudur savaş, muhtaç olduğu yegane temel tutumu ise “barış”…

Veysel ŞAHİN

SAVAŞ SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Bireyler, korktukları şeylerden çekinirler. İstenmedik davranışlara da maruz kalmamak için o davranış hatırlatan şeylerden de kaçınırlar. Korku, olumsuz bir duygu hali olarak tanınır. Doğrudur; fakat bu eksik bir tanımlamadır. Korku, olumsuz bir duygu olmasının yanında saygı ve bağlılığı da getirebilen yönleri de vardır.

Toplumlarda korktuğuna biat eden, onun hışmına maruz kalmamak için ona itaati ve ona saygı duymayı doğal karşılayan bireyler vardır.

Korku olumsuz bir his olduğu için “sorunsallık” onun özünde vardır. Korku sorunsalımızda yatan asıl sorun; bazı insanların, korkuyu egemenliklerini pekiştirmek için birer silah gibi kullanmasıdır. Şiddet yanlısı gruplar, çeteler, örgütler ve illegal yapılanmalar gücünü korkudan alırlar. Bu yapılanmalar acıdan, gözyaşından ve kandan da beslenirler. İnsanları ve toplumları sindirmeyi hedeflerler.

İnsanlar, çekindiği davranışları sergileyen bireylerden uzaklaşırlar ve onlardan korkarlar.

Puslu havayı seven kurt misali, korkuyu seven avcılar da korkan avını avlamak için yapamayacağı olumsuz davranış yoktur.

Korkunun egemen olduğu yerlerde; asayiş ve düzen yoktur. Hukukun üstünlüğü yoktur. Demokrasi yoktur. İnsan hakları yoktur. O yerin vatandaşlarının ülkelerine bağlılıkları yapaydır ve yaşadığı ülkeden de mutlu değillerdir. O ülkede yaşayan vatandaşlar arasında ispiyoncular ve vatan hainleri de çoktur.

Korkunun en derin yaşanmasına neden olan unsurlar vardır. Bunlar: savaşlar, terör eylemleri, katliamlar, sürgünler, göçler ve doğal afetlerdir. Bir de bunlara ek olarak inançsal öğretilerinin dışına çıkıldığı zaman kendisini büyük felaketlerin içine düşmüş gören insanların hallerini de ekleyebiliriz.

Korkuyu besleyen bilgisizlik, cesaretsizlik ve sevgisizliktir. Korkuyu büyütenler ise, acılar ve olumsuzluklarla dolu yaşanmışlıklardır. Korkuyu azaltmanın en iddialı yolu, sevgiyi büyütmektir. Koşulsuz sevgiyi hakim kılabilmektir. Sevgiyle korkuya karşı mücadele edebilmektir. Korkularımızla yüzleşebilmektir.

İletişim kanallarının açık olması ve şeffaflığın esas alınması gerekir. Merkezi ve yerel idarelerin adaletli uygulamaları tercih etmesi, vatandaşlarında yönetimlere güven duyması gerekir.

Korkularımızla yüzleşebildiğimiz, korkularımızın altında bir gün olsun ezilmediğimiz, kimseye köle olmadığımız, korkmadan ve yılmadan hayata tutunabildiğiniz, cesaretle yaşayabildiğimiz, kendimizi tanıyabildiğimiz yaşanılası yarınlara.

Aklınız acılarınızı, cesaretiniz de korkularınızı yensin.

Veysel SAHİN (Lâmekani)

Güncel Sorunlarımız Üzerine Aforizmalar

KORKU SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Yalan tüm öğretilerde, ahlaki değer yargılarında ve dini söylemlerde de reddedilen bir unsurdur. Yalan, ruhun yalnızlık korkularından kaçışıdır. Yalan, gururun arkasına sığınan suç gölgesidir.

Yalan sorunsalı ihanetin, kaçışın, nefretin ve kendisini veya herhangi bir şeyi farklı gösterme endişesinin ta kendisidir. İnsanın yalan söylemesi, var olan durumlarından bir kaçış ve arınışın en kimliksiz halidir. İnsanın her sözünde yalana başvuruyor olması kendi gerçekleriyle yüzleşmekten korkuyor olmasıdır.

Yalan ile ilgili toplumlarda yazılmış ve çizilmiş sayısız özdeyişe, atasözüne ve özlü sözlere rastlamamız pek mümkündür. Musevilik inancının temeli ve en kutsalı olarak da görülen “On Emir”de “yalan söylemeyeceksin” denilerek yalan söyleme yasaklanmış ve diğer dinlerde de büyük günahlardan sayılmıştır.

İslam peygamberi Hz. Muhammed (s.a.v.), “Şaka da olsa yalan söylemeyiniz.” diyerek yalan söylemenin kaçınılması gereken davranış olduğunu bizlere anlatmaktadır.

Yalan söylemek kötü bir alışkan sorunsalıdır. En yalın şekliyle yakışıksız, çirkin ve rezil davranış hallerinin de ana kaynağıdır. Yalan güvensizliğin ve samimiyetsizliğin de birincil kaynağıdır. Bir insan çok kolay yalan söyleyebiliyorsa başka birilerine çok rahat ihanet de edebilir, başkalarının dedikodusunu da çok rahat yapabilir.

Beyazından, kuyruklusuna her türlüsünden uzak durulmalı ve yalana başvurmadan yaşamaya özen göstermeli insan. Hayatlarımızda ilkeli duruş ve yaşayışı sergilersek yalanla olan bağlarımızı da koparmış oluruz.

Yalandan dolayı yüreklerin dağlanmadığı, güven bunalımlarının yaşanmadığı, yalandan ötürü yuvaların dağılmadığı, yalanların ağızlarda yuva yapmadığı, dostlukların koparılmadığı doğrunun ve güzelin yaşamımızda ışık olduğu yaşanılası güzelliklere, dürüstlük ve samimiyetle kalın…

Veysel Şahin (Lâmekani)

YALAN SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Umut, insanoğlundan doğan bir evlattır. Yürekten beslenen sevgi ile büyür. Ve yürekten uçan son kuş ile de son bulur.

Umut etme hakkı evrenseldir ve değerlidir. Bu hak gasp edilemez.

Umutsuzluk sorunsalı açısından bakıldığında umudu sorunsal yapan şey insanların umuda duyduğu inancını kaybetmesi yani umutsuzluğa düşmesidir.

Umudun metamorfoz (dönüşüm) geçirerek umutsuzluğa evrilmesinin bir çok nedeni vardır. Bunların başında kişinin öz saygı, öz kabul ve özgüvenini kaybetmesidir. Kişi bu kayıpları sadece kendi iç dinamiklerinin sonucu bunları kaybetmez. Yaşadığı çevrenin kişi üzerinde oluşturduğu baskın beklenti, kabul düzeyi ve kişiye yüklenilen anlam da kişinin olumsuzluklar yaşamasında ve olumsuzlukların kucağında kendi arıyor olması bakımından önemlidir.

Umut düzeyi yüksek bireylerin kişilik özelliklerinde sevgi, saygı, inanç, değerler bileşkesi çok bariz bir şekilde görülmektedir. Birey aileden okula, okuldan topluma, toplumdan yaşamsal alanlara varıncaya kadar geçirdiği ilişkilerde umudu ve umutsuzluğu dolaylı bazen de doğrudan öğrenir. Umut, bir aşkla yola çıkar. Olumsuzluklar kendini hissettirmeye başladığında ise tırtır misali umut özlemlere dönüşür.

Kendini bırakmış, inzivaya çekilmiş, üretkenlik özelliklerini kaybetmiş, kendisini tanımlamakta ve tanımakta zor çeken bireyde umutsuzluk hali bir hayli fazladır. Umudu tükenmiş insan, halkının gözünden düşmüş kral gibidir. Bunun içindir ki bireyi önemli kılacak tutum, hem iç hem de dış potansiyellerini keşfettirmesidir.

Birey, toplum ve ülke olarak umutsuzluk sorunsalını aşmak istiyorsak hepimize düşen büyük görevler vardır. Basın-yayın kuruluşlarından, ülkeyi yöneten bürokratların tutum, icraat ve üsluplarına, öğretmenlerden tüm toplum fertlerine kadar hepimize büyük sorumluluk düşmektedir.

Tüm bireylerin kendine inandığı, gençlerimizin bilim-sanat-kültürle kendilerini ifade ettiği, yapılan her yeni uğraşa icat mı çıkarıyorsun yerine bireyin çalışmalarının takdir edildiği, küçük çıkarlar uğruna geleceğimizin göz ardı edilmediği, güvenin korunduğu, saygının yaşatıldığı, empatinin işletildiği, kendine inanan bireylerin sayısının arttırıldığı, olumsuzluklarla baş edebilecek kişilik özelliklerin geliştirildiği, senlik-benlik kavgasına düşmeden birlikte yaşama duygusunun korunduğu ve desteklendiği yaşanılası bir hayatta birlikte var olma dileğimle, umutla kalın.

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

UMUTSUZLUK SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Dil yürekten esen rüzgarı bizlere söyler. Bir yönüyle de dil yürekte yaşatılan ülkenin bir nevi ulağı ve habercisidir. Bir bakıma insanoğlunun heyecanın, hüznünün, öfkesinin ve sevencinin de dışa vurumudur.

Geçmişte yaşamış ve hala yaşayan her dilin meydana getirdiği kültürü ve edebiyatı insanlığın büyük hazinesi ve eşsiz mirası olarak görmekte ve öyle olmaya da devam edeceğini umut etmekteyim. Kırgız yazar Cengiz AYTMATOV’un da ifadesiyle, “millet edebiyatından tanınır.” Edebiyat ise varlığını dile borçludur, millet de edebiyatıyla vardır ve var olmaya devam edecektir.

Dil sorunsalı açısından konuyu ele aldığımızda en temel dil sorunsalı anadil sorunudur. İnsanlık ailesinin mazlum fertleri anadillerinden dolayı günümüze hep büyük acılar çeke gelmişlerdir. Tarihte anadilleri farklı olan halklar, baskın halk kitleleri tarafından büyük kıyımlara tabi tutulmuşlardır. Koğuşturmalara ve katliamlara da maruz bırakılmışlardır.

Tarihin değişik dönemlerinde anadillerinden dolayı bu yukarıda saydığımız durumlara maruz bırakılan halk kitlelerine tarihten verilecek örnekleri saymakla da bitiremeyiz. Örneğin, Angıllar’ın bir dönem İngilizce konuştukları için Latinler tarafından, Balkan Türklerinin Türkçe konuştuğu için Bulgar ve Yunan hükümetleri tarafından, Afrika’nın yerli kabilelerinin konuştuğu yerli kabile dillerinden dolayı beyaz insan tarafından, Kürtlerin de dillerinden (Kürtçeden) dolayı farklı hükümetler tarafından sayısız defa haksızlıklara maruz bırakıldıklarını sıralayabiliriz.

Anadilinden mahrum bırakılan bireyin kişisel gelişim sürecinde yaşayabileceği sorunlar nelerdir? Sorarım!

-Düşünme

-Anlama

-Kendini doğru ifade etme

-Kendine öz saygı

Üretme gibi becerilerinde gelişimine nasıl etkileri olur? Soralım kendimize? Anaların ve dillerin önemsendiği, ana dilde eğitimin yaygınlaştığı, Hiçbir dilin aşağılanmadığı, kültürlerin insanlık ailesinin ortak mirası olarak görüldüğü, anadilinden dolayı kimsenin aşağılanmadığı yaşanılası güzelliklere yürek elçinizle kalın…

DİL SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Hakkın göz ardı edildiği, çöküşün ve çürümenin var edildiği eylem biçimidir. Cahiliye dönemi belirgin adeti olan zihniyetin yaşayan halidir. Endogamik (klan içi evlilik) ilişkilerin ve buna dayalı toplumsal ilişkilerin yürütüldüğü kırsal anlayışın bir türevidir.

İltimas sorunsalı beraberinde rüşveti ve yozlaşmayı kat be kat var ederken, büyümeyi, güveni ve disiplini de yok eder. Güvenin ve disiplinin olmadığı alanda iş tutmak zorlaşır. İltimas, entrikaların, riyakarlıkların (iki yüzlülüklerin) ve fesadın hiç eksik olmadığı, emeğin sorgulanabildiği, isyanların ve ayak oyunlarının yaşanmasına zemin hazırlayan ciddi sorunların anasıdır.

İltimas, insanlık ailesinin bağlarından çok, küçük menfaat içerikli akrabalık ilişkilerin büyütüldüğü ve dostlukların uzun süreçte öldürüldüğü düşüncedir. Bürütüs’lerin, Muaviye’lerin, Damat Ferit’lerin ve nicelerini var eden ve etmeye devam eden sistemin ta kendisidir. Adına bazı çevrelerde her ne kadar akrabaya yardım etmek dense de akrabaya yardım etmenin bin bir türlü yolu ve yöntemi varken iltimas ile kul hakkının göz ardı edildiğini unutmamak gerekir.

İltimas, kadrolaşmanın, cemaatleşmenin ve yük tutmanın en iyi, en mantıklı ve duygusal yoludur. İltimasın pozitif getirilerinin olduğu ileri sürülse de pozitif getirileri kime göre veya kimden tarafa kazanç getirdiği dikkatle sorulması elzem soruların başındandır.

Toplumların gelişmişlik düzeyleri ile iltimas arasında büyük bir ilişkinin olduğu mutlak bir gerçekliktir. Gelişmiş toplumlarda iltimas şöyle dursun iş bilenlerin el üstünde tutulduğu gerçeğini görmek bizlere çok şey kazandıracak kanısındayım. Gelişmekte olan toplumlarda ise iltimas doğal bir işleyiş olarak görülmektedir.

”Tanzimat Fermanı” ile bir kez kaldırılmak istenen iltimasın bir daha uygulanmamak üzere kesin olarak kaldırıldığı zamanlara, iltimassız, yürek sızısız bir topluma kavuşma dileğimle, sevgiyle ve yürekle kalın.

Veysel ŞAHİN

Guncel Sorunlarımız Üzerine Aforizmalar

İLTİMAS (ADAM KAYIRMACILIK) SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

İnat, en basit tanımıyla herhangi bir konuda “direnme” veya “diretme” diyebiliriz. İnatlaşmayı, bir konu hakkında tarafların restleşmesi veya dediklerinde diretmeleri olarak da ifade edebiliriz.

İnat; kibir, riyakarlık ve yalan gibi toplum tarafından hoş karşılanmayan davranış ve alışkanlık türüdür. Olumlu veya olumsuz bir durum karşısında karşındakine ayak diretmek olarak da ifade edebiliriz.

Olumsuzluklar karşısında yılmadan, o işi tekrar tekrar yaparak mücadele etme anlamında kullandığımız “inadı”; bizler insana yarar getirebilen ve sorunsallık arz etmeyen yönünü ifade etmek için de kullanırız.

Sorunsallık açısından inat, kaynaşmaya, ilişkilerin rengine, muhabbette devamlılığa, yakınlaşmaya, objektifliğe, sabra, tahammüle, anlayışa, alttan almaya, hoşgörüye, uyuma ve duygusal kazanımlarımıza büyük zarar vermektedir.

İnat’ın sorunsal boyutlarına bakıldığında; zıtlaşmaya, kavgaya, savaşmaya, kutuplaşmaya, uzaklaşmaya, fanatikleşmeye, yanlış yapma olasılığını arttırmaya ve karşının olumsuzluk duygusunu kabartmaya varan birçok soruna neden olmaktadır.

Kendini baskı altında hisseden bireylerin yanlış yapma olasılıkları daha fazladır. Toplumda kaybedeceği çok şey olan insanların inatla(ısrarla) kazanma eylemi içerisinde olmasının nedeni ise işe yüklediği anlamdan gelir. Bir işe ne kadar anlam yüklerseniz, o işin sorumluluğunu o kadar arttırırsınız. Sorumluluk bilinci içinde olan bizler, işlerin doğru gitmemesi durumlarında kaybetme duygusunu da tatmama adına defalarca tekrarlar yaparız. Bazen bu tekrarlar bizlere başarı getirir bazen de bizlere hüzün getirir.

Yanlışta inatlaşmak(diretme) bize fayda sağlamaz. Yalan söylediğimiz ortaya çıkınca doğrusunu kabul ederek yanlışımızı inatla savunmamız bizleri bir yerlere taşımayacaktır. Daha fazla rezil oluruz, küçük düşeriz ve kıymetimiz kalmaz. Hatalarımızı bize zamanında gösteren dostlarımızı dövmemeliyiz. İnatla, hata yapmıyormuşuz gibi davranmaya devam etmemiz bizleri yüceltmeyecektir.

Eğer tekrarlarımız bizleri ileriye, güzele, iyiye ve doğruya götürmüyorsa, bizlerin yönteminde, bakış açısında ve tekniğinde büyük yanlışlıklar vardır demektir.

Bazen olayları dışarıdan görebilmemiz yani olaylara farklı gözlerden bakabilmemiz bizlere gerçeği daha net ve parlak görebilmemize olanak sağlayacaktır.

Hata yapmak ne kadar insani bir davranış ise hatalarımızı kabullenmek de bir o kadar insani ve faziletli davranıştır. Bizler, yetkin olamayabiliriz, etkin olamayabiliriz ve sorunumuzu çözemiyor olabiliriz. Kuru davadan yani inattan vazgeçerek işin ehline danışmamız, onlardan yardım istememiz bizleri daha yararlı, faydalı ve huzurlu hissettirecek davranış olacaktır.

Tüm olumsuzluklara rağmen inatla onurlu yaşamaya çalışan yürekli insanlara selam olsun.

İNAT SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Savaş, yaşatma mücadelesinden çok yok etme sistematiği üzerine kurulu bir anlayış içermesinden dolayı insanlığın baş sorunsalıdır. Her savaş bir gözyaşı, ölümün mevsimi, acı dolu bir travma, korku ve benliğe sıkılmış nefret kurşunudur.

Kolonicilik, sömürgecilik, emperyalizm, kapitalizm ve uluslararası şirketler insanlığı küçük insancıklara köleleştiren bilindik kavramlardır. Milliyetçilik, mezhep, cinsiyet, akımlar ve ırk kavramları ise insanı insana kırdıran yükselen anlayışlardır. Artan terör faaliyetleri, sapkın tarikatlar ve bitmek bilmeyen savaşlar niçin? Barışı önemseyen, insanca yaşamak isteyen her bir bireyin sorduğu elzem sorudur. Bu sorunun cevabı Karl Marx’ın ifade ettiği gibi sermaye sahiplerinin daha fazla büyümesinde gizlidir.

Savaştan nemalanan silah tacirleri, kaostan beslenen emperyalist devletler ve yıkımlar üzerinden yükselen uluslararası şirketler olduğu müddetçe barış kalıcı olamaz. Sermaye ihracı, ham madde ve Pazar arayışı savaşı perde gerisindeki temel sebebidir. Uygar yaşamın gereklerini benimseyip içselleştiren toplumlarda uzlaşı-tahammül kültürü gelişir.

Kolay olandır “savaş” çünkü küçük gruplar sadece bu duruma sevinirken insanlık için çok ağır kayıpları ve acı sonuçları vardır. Zor olandır “barış” çünkü kazanan büyük insanlık, kaybeden sadece kötülük…
Dostluk varken, ne diye düşmanlık!
Barış varken, ne diye savaş!
Umut varken, ne diye korku! 
İnsanlık varken, ne diye yıkım!
Yaşatma varken, ne diye katliam!
Az kazanmak varken, ne diye servet!
Varlık varken, ne diye yoklukta körelmek!
Paylaşım varken, ne diye israf!.!

Kendine insanım diyen her bir kimsenin temel sorunudur savaş, muhtaç olduğu yegane temel tutumu ise “barış”…

SAVAŞ SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Doğa tüm güzelliklerini biz canlılara en bonkör şekliyle sunar. Doğanın kendisi sorunsallık kaynağı olabilir mi? Sorunsallık arz eden biz insanoğlunun yavan bir şekilde onu tahrip ederek dünyasını yaşanılmaz hale getirmesi değil midir?
Doğa ile ilgili nice sorunsallıklarımız vardır. Nedir bu doğa sorunsallıklarımız?

Coşkun coşkun akan nehirlerimizin, derelerimizin veya ırmaklarımızın üzerlerine HES’lerin kurulması,
Enerji ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yenilenemez enerji(fosil yakıtları) kaynaklarının tercih edilmesi,
Atıkları zehir içeren, radyoaktif sızıntıda çevreye ve canlılara büyük zarar veren nükleer santrallerin kurulması ve yaygınlaştırılması,
Bol miktarda karbondioksit, karbonmonoksit ve sera gazlarının atmosfere salınması sonrasında bu gazların dünya için battaniye görevi görmesi sonucunda küresel ısınmanın yaşanmasına neden olunması,
Küresel ısınmaya bağlı canlı türlerinin azalması veya tükenmesi,
Küresel ısınmaya bağlı iklimsel değişimlerin yaşanması,
Küresel ısınmaya bağlı kutup buzullarının çözülmesi,
Küresel ısınmaya bağlı kuraklıkların yaşanması,
Ekosistemlerin bozulması,
Doğa katliamlarının yaşanması,
Doğa dostu olmayan hızlı betonlaşmaların yaşanması,
İnsan sayısındaki artışa bağlı olarak çevreye atılan atık sayısında artışın yaşanması gibi nice sorunsallıklarımızı sıralayabiliriz.

Doğada bunca şeyin aleyhimize yaşanıyor olması bizler için düşündürücü değil mi? En düşündürücü olanı ise bunca şeyin kaynağının biz insanoğlunun olması değil mi?

Doğaya zarar veren tek canlı insandır. Biz insanoğlu yaşadığımız cenneti, cehenneme çeviren; kendi türünü yok eden canlıyız.

Doğa sorunsallıklarımızı çözmeye geldiğimizde ise şunları söyleyebiliriz. Çözümün en iyi yolu eğitim ile çevre bilincinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Şu unutulmamalıdır ki doğaya bizler ne kadar zarar verirsek doğa intikamı bizlerden o kadar ağır alıyor. Yine şu da unutulmamalıdır ki doğal afet denilen bir şey yoktur.

Fabrikalara filtre ve arıtma tesisleri kurulmadan ruhsat verilmemeli. Asit yağmurları, ozan tabakasının delinmesi, küresel ısınma global sorunlardandır. Ve tüm dünya duyarlı olmalıdır.

Bizler doğa olaylarına önlem almadığımız için yaşananlar bizler için afete dönüşüyor.

Çevre bilincinin yaygınlaştırılması hayati öneme sahiptir. Bizlerden sonra gelen kuşaklara güzel bir doğa ve gelecek bırakmak istiyorsak çevremizi korumalıyız. Bunun için fosil yakıtları (linyit, taşkömürü, petrol ve doğalgaz) yerine yenilebilir enerji (güneş, rüzgar, jeotermal ve su) kaynaklarını tercih etmeliyiz.

Başka bir dünyamız, başka gidecek bir yerimiz de yoktur. Rantın ve küçük menfaatlerin yarınımızdan ve geleceğimizden daha önemli olduğunu söyleyebilir misiniz?

Kızılderili atasözünde ifade edildiği gibi, “Son ağaç kesildiğinde, son nehir kuruduğunda, son balık öldüğünde beyaz adam; paranın yenmeyen bir şey olduğunu anlayacak.”

Veysel ŞAHİN

Güncel Sorunlarımız Üzerine Aforizmalar

DOĞA SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Bencil (egoist), yalnız kendini düşünen, kendi çıkarlarını herşeyin üstünde tutan kişiye denir. Bencil insan, çıkarlarını gözeten yani menfaatçi olan, kendi dertlerini düşünen, yalnız onlara inanan ve isteklerini her şeyin üzerinde tutan kişidir.

Her insan biraz egoisttir. Fakat kendisini sürekli ön planda tutma alışkanlığını sergiliyor olması bariz bir ruhsal davranış bozukluğudur. Bu davranış bozukluğu bir mikrobik hastalık gibi yayılma özelliği de taşıyabilmektedir. Başkasının bencil davranışına maruz kalıp ondan etkilenen biri kendini tehdit altında gördüğü için istem dışı kendini bencil davranışlarının içinde bulacaktır. Bundan dolayıdır ki bencillik bulaşıcı bir hastalıktır. Farkına varılması ve erken teşhisi olsa da bazen bu ruhsal hastalıktan kurtulmak zor olmaktadır.

Kendi isteklerimizi ve davranışlarımızı değiştirebilmemiz güçlü bir iradeye sahip olmamızı gerektirir. Onun içindir ki güçlü bireylerin sayısının artmasını istiyorsak kendini bilen bireyleri yetiştirmeliyiz. Kendini bilen insan, yaşadığı çevreyi ve o çevrenin beklentilerini iyi bilir. Ne istediğini ve çevresini bilen insan ortamlarda nasıl davranması gerektiğini bilir.

Egoist tutum ve davranışlarımız başka birilerinin çıkarları ile çatışmadığı ve çelişmediği müddetçe görünür bir sorunsallık arz etmez. Fakat toplumsal ilişkilerimizde yanlı arzularımız devreye girdiğinde karşımıza ahlak ilkeleri yoluyla süper ego çıkar ve ciddi kırılmalar yaşarız. Bu durum çoğu zaman aleyhimize gibi görünse de uzun vadeli lehimize olabilmektedir.

Bencilliği sorunsal kılan, bir insanın yanlı arzularının başka birinin arzularıyla çelişmesi sonrası krizin baş göstermesidir. Toplumsal dayanışmaya, birlikte yaşama kültürüne ve empatik düşünmeye zarar veren en önemli unsur bencilliğin ta kendisidir.

Empatik düşünce uyumu, uyum başarıyı, başarı dayanışmayı ve yapabiliyorum duygusunu yaşatır.

Toplumsal uyum olmasıydı ne olurdu? Herkes doğruyu kendi doğrusuna göre tanımlamaya kalksaydı ne olurdu? Tabi ki de kaos ve anarşi olurdu. Kavram kargaşaları yaşanırdı.

Kişinin kendini düşünmesi gayet doğal bir durumdur. Makul düzeyde tutulduğu takdirde anlaşılabilir, hoş görülebilir. Fakat bireyler arası ilişkilerde sürekli kendi menfaatlerini işletiyor olmak, başkalarında tiksinti ve rahatsızlık yaratacağından maruz görülmesi mümkün değildir.

Büyük çatışmalar bencillikten doğar. Büyük entrikalar bencillikten beslenir. Büyük yalanlar bencillikten güç alır.Bencillik sorunlarını en aza indirmenin ve aşmanın yolları;
-Küçük yaşlarda insanlarımıza empatik düşünme becerilerini kazandırmalıyız.
-Bölüşme, paylaşma ve dayanışma kültürünü yaygınlaştırmalıyız.
-Aile içinde ve toplumsal ilişkilerde dengeyi elden bırakmadan eşit düzeyde ilgi ve kabul etme davranışlarımızı sergilemeliyiz.
-Sevgi, saygı, ilgi, yardım ve destek gibi davranışlarımızda bireyin kişilik özelliklerini olumsuz yönde değiştirici etkisini düşünerek bireylere ölçülü davranmalıyız.
-Eğitimimizi olabildiğince yaşamsal kılmalı ve gerçeğe uygun bir şekilde de eğitim ortamını tasarlamalıyız.
-Kendini tanıyan ve kendini olduğu gibi kabul eden insanların sayısını çevremizde artırmalıyız.
-Evrensel ahlak yasalarının ne olduğunu çocuklarımıza anlatmakla kalmayıp onlara örnek yaşantılar sergilemeliyiz.
-Küçük yaşlarda sorumluluklar vererek kendisini ve çevresini en yalın şekliyle tanımasına fırsatlar vermeliyiz.
-Öz eleştiri bilincini geliştirmeliyiz.

Tevazu içinde yaşamak gerek! Menfaatlerimiz bizi yönlendirmeden bizler kendimizi yönetmeliyiz. Sevgi içinde yaşamak gerek, kendimizi bitirmeden başkalarını dövmeden muhabbet edebilmeliyiz. Paylaşmanın heyecanını yürekte yaşamak gerek! İstiflemenin gayri ahlaki bir durum olduğunu çevremizdeki insanlara anlatmalıyız.

“Bu dünyayı torunlarımızdan emanet aldık.” (KızılderiliAtasözü)

Gelecek nesillere nasıl bir yaşam bırakırsak huzur içinde ölürüz…Egolarımızın adam yemediği yaşanılası yarınlara, empati ile kalın.

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

Güncel Sorunlarımız Üzerine Aforizmalar

BENCİLLİK yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Tanrı insanı, insan devleti yarattı. İnsan, her açıdan devletten büyüktür. Kendini yeniden var eden, yaşadığı çevreyi şekillendiren insan; kendi yarattığının kölesi olmayı yine kendisinin yarattığı kanunlarla başardı. Kutsal olan insan, kendini yaratandan çok kendi yarattıklarının kulu ve kölesi durumundadır.

Ölülerin sıradanlaştırıldığı yerde yaşayanların pek fazla bir değeri yoktur. Bir yerde birileri keyfini sürerken yaşamın, diğerleri mücadelesini veriyorsa yaşamın; o yerde yiten çok şeyler vardır.

İnsanın insana hükmetme arzusu menfaatler var olduğu müddetçe devam edecektir. Hükmetme aracı olarak da inanç ve umut istismarı her zaman birinci sıradaki yerini alacaktır. Cahil kitleyi yönlendirmek ve o kitleye hükmetmek bilinçli kitleye yaptıklarının hesabını vermekten daha kolaydır.

Zengini var eden fakir, fakiri var eden zengindir. Fakirlerin, çoğu zaman kaderci yaklaşımı ve bazen de cehaleti; zenginin açgözlülüğü ve sınır tanımaz sömürüsü… Îşte; yaman çelişki dolu dünya derdi bir de düzeni.

Sürdüğün sefada cefa yok ise emek sende ne gezer.Yürüdüğün yolda rota yok ise hedef sende ne gezer.

Kendi alemini bilmeyen, alem hakkında ne söylerse boşuna. Dillendirdiği hak olsa da anlamıyorsa sözler boşuna. Söylediği yürekten gelmiyorsa diller boşuna.Însan ayırt eder ise geçirdiği ömür boşuna…

Akıl verenleri değil, aklını paylaşanları benimsiyor insan. Paylaşımlardan geriye iz bırakan anılarla kalıyor insan.

Adaletin seni beni, benden sendeni olmamalıdır. Herkes için hak, hürriyet ve adalet olmalıdır. Adalet, öyle bir hassas toplumsal dengedir ki küçük bozulmada bile tüm toplumsal inanç, birlik, dirlik ve bağlılık duygularında açılmaların yaşanmasına neden olabilmektedir. Adalet, dünün getirdiği birlikteliği yarına taşıyamıyorsa bu gününde çok ciddi sorunlar ve kırılmalar yaşanıyor demektir.

Dikkat edin kutsadığınız kişi veya kişiler zaman içerisinde putunuz olmasın.

Kendinden başka senin gibi birini arıyorsan başkalarında mucizeyi arıyorsun demektir. Bundan dolayı hiç kimse sana benzemiyor diye zulmetme. Görebilirsen, mucize de kendin de sensin.

Dünyalıklar, bizlere ahreti öğütlüyor,
Var bunda menfaat,
Var bunda çürüklük,
Var bunda tuhaflık,
Var bunda siyaset…

Sorgulayan Düşünceler / Veysel ŞAHİN (LÂMEKANİ)

SORGULAYAN DÜŞÜNCELER yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

“…Aşık iken Maşuk ol. Bundan eyler ve makam olmaz. Buna Makam-ı Mahmud derler. Bunu arifler bilir dedi. Meydanı pes imdi. Bundan garaz budur ki heman hakkı bunda iki yol ve hakikat sende iken sen seni bil demektir. Zira kamu ef’alin ve hal ve kalin mahşerde ayan olacaktır… Görünüm sureti misin, ya can mısın ya kul sultan mısın? Niçün seni bilmeyesin. Kim şehzade iken geda gibbi-neva olasın. Mekan gelişini Gülhane razı olasın. Hayfdır ki sultan iken kul olasın. Ya can iken ten olasın. Eğer sultan isen emin ol ya can isen ya niyaz ol…”

   Risale’de kalp gözü açılan kimselere öğüt bulanarak edepli olmayı vurgulamıştır. Kalp gözünün açıldığı yer erenlerin yeridir. Bu kimseler arifler ve erenler yoluna bağlanıldığı takdirde ahiri yaşamda da bu kimselerin huzur içinde olacağına vurgu yapılmıştır. Bunun için kişinin edepli olması tavsiye edilmiştir. Kişinin mevkisi, şekli, hali ne olursa olsun kişinin kendini bilmesi vurgulanmıştır. Öğütler verilerek edep ifade edilmeye ve aktarılmaya çalışılmıştır.

II. Sabır ve Kanaat:
Sabır ve Kanaat, sıkıntı ve kötülüklerden sızlanmayı bırakmak elde olan ile yetinme veya razı olmak olarak ifade edilebilir. Risale’de gerçeği isteyen kimse bu yolda her türlü zorluğa sıkıntıya katlanarak ancak ona ulaşabileceğini ifade eder. Sabretmek bir nefisin göstergesi olarak risale’de bu yolda karşılaşılacak her türlü zorluğa göğüs gereken kimse Tanrı yolunda olduğu vurgulanmıştır.

“…Eğer sen dahi hak talep ederim dersen mevnu akbel temevnü emzemununa masadak ol. Olmazdan evvel ol kim dirilesin dünyada harab olam ahrette ma’mur olasın. Cefaya sabret ki vefaya edesin…”

III. Kibir ve Riyadan Uzak Olmak
Tasavvufta en sık karşımıza çıkan bir marifettir. Risale’de özellikle ibadetin gösteriş için değil tamamen Allah rızasını kazmak için olması gerektiğini ve bu şekilde olan kimse riyadan da uzak olabileceği de açık bir şekilde vurgulanmıştır.

“…Müshil oruçtur diyeler ve başların aşağı salub gah ve gah sık sık ahlar ederler. Vel’hasıl bilen rumuz ve mühmel işaretler ederler. Yani ana pirinden ziyade nazar almış desinler amma kim riya kafetatı anları kat kat kaplayıptır cümlenez verilen damına gir… İçerinde ve dışarında riya ameline hud-ı hakk bilürsın niçün mülhidliği muvahhidlik suretinde gösterirsin. Hur-ı mühre-i la’l onu her diyu satarsın pes imdi. Bunlar hakikatta dünya cefasının kuzgunlarıdır…”

Risale’de ibadet olarak adı geçen oruçtur. Bazı kimseleri kat kat riyakarlık sarmıştır. Doğru olan şey risaleye göre insana yakışanı mutevazuluğu kişi kendine prensip edinmelidir.

IV. Dünyayı Terk – Ahireti Seçmek
Terk, kelime anlamı olarak bırakmak demektir. Tasavvuftaki karşılığı ise; dünya nimetlerinden arınmak ve ahiri nimetlere yön vermek, hem dünya ve hem de öte dünya düşüncesini benimseme, evreni öz bedeninde bulması anlamlarına gelmektedir.

“…evvelden mesela bir hatun bir kimseye nikahlı olsa bu kimse anı nikah ide bilmez yani gönül dünyaya tab’ ise anda hakk tasarrufu olmaz. Eğer hakka tab’ ise anda nefs tasarrufu olmaz. Bu kim talib-i hakk bu dünyayı terk etmeyince hudabeyn olmaz. Sana dirim kardaş dahi ruşenser haber söylerim. Bu kez anlıyasın harifimi şerifimde gönlünü bana çevirir…”

    Risale'de tanrısal aşka ulaşabilmek için kişinin dünya nimetlerinde uzak durması gerektiği vurgulanmıştır. Kişinin aklı dünya zevklerinde ise o kişiyi dünyadaki zevkler aldatmıştır. Onun için dünya zevklerinden uzak durulması gerekmektedir. Perhiz yapılması ruhun nefsi eylemlerden arındırılması gerekmektedir. 

V. Marifet Sahibi Olmak
Ma’rifet; kulun, Allah’a olan inancı ile birlikte vardığı dereceye denir. Herkesin makamı, kendi oturduğu ve meşgul olacağı yerdir. Makamın gerçek yol sahiplerin ki gibi olabilmesi için kişide tevekkülün tam manasıyla yerleşmiş olması gerekmektedir.

“…Cümle asıl imanda birlerdir. Marifetde birebir değillerdir. Nitekim öyle geda a’zada birebir amma libasda ve devledde ve münasibde değil insanın insanlığı ise marifet libasında ve devleddedir. Nitekim padişahın padişahlığı bedeni ile değildir…Ve avam ile havas ma-beyninde korkuları meratib-i marifette idüsen bilüb iman taklidin ve iman-ı tahkike sefer itmeğe talib ve rağbet olalar…”

Risale’de herkes inançta yani İslam’da eşittir. Fakat takvada eşit değildir. Marifet kişinin mevkisinde ve insan olmasında değildir. Marifet elbisesindedir. Bu da Allah’ın takdiriyle gerçekleşmektedir. Kişi inanca taklitle başlar fakat daha sonra farkları yani marifetleri kendileri gösterir. Yine bu da Allah’ın takdiriyle gerçekleşebilmektedir.

VI. Cömertlik
Cömertlik; kişinin Allah yolunda ve diğer hayırlı işlerde malının bir kısmını sarf etmesi olarak ifade edilebilir. Risale’ye göre kişinin elindedir. Türlü şekilerde bulunma durumları da onun elindedir. Risale’de cennet ve cehennem kişinin bağlandığı evliyaya göre değişmektedir.

   “…Bu nefs pir-kar ne koşmadır yedi kat yer bir üç dokuz kat gök birine yerden göğe bir kuluç ve pirin anı ve özüne bir karış gece ve gündüz manend-i nübüvvet ve velayetdir doğmak bahar olmak göz. Sağlık gülistan sayrıluk zindan yolan dikmek zeğallık doğru demek erlik içün münacat uyanıklık halk cennet kahr-ı cehennemin evliyalar verir…”

VII. Fakirlik ve Miskinlik
Fakirlik, kişinin kendisinde varlık görmesi, her şeyi Allah’a icra etmesi, her türlü yerinin Allah’ın takdiriyle olduğuna razı olmak anlamına gelmektedir. Miskin ise; kendisinde hiçbir varlık tanımayan, mahiyet sahibi derviş manasına gelmektedir.

“…Yaradılmış bilcümle ana muhtaçdır. Kullukçu gibi her birini bir işe salmışdır. Kendüsü tek ve tenha miskin mazlum bu halk içinde bir günü aç ve bir günü tok açlıktan zaman ve toklukdtan ana kaide olmaz anın içi ve dışı hakk nur ile münevver olmuştur…”

   Risale’de yaratılmışların hepsinin Allah’a muhtaç olduğu onun içindir bize ondan başka rızık veren yoktur çünkü yaratan tek ve eşi benzeri yoktur. Aç olunsa da tok olunsa da bunların hepsi yaratıcının uygun gördüğü şeylerdir. Bize düşen ona kulluk etmektir. Bu düşüncede olan kimse kendi nefsini terbiye ettiği takdir de o kimsenin kalbi Allah nuru ile dolar ve O kişide gönül gözü her zaman açık olur. 

VIII. Pehrizkarlık
Perhizkarlık, insanın nefsin ve tenin isteklerini en aza indirmek ve ona zor gelen işleri yapmaktır. Perhizkarlık az yemek, az uyumak, az konuşmak ve halvetle birlikte gerçekleşir. Tasavvufta halvet; çilehanede yalnız kalarak nefsi terbiye etmektir. Bu kimseler Risale’de Allah Yolunda olan kimseler olarak ifade edilmiştir. Nefsin terbiyesi ve Allah’ın hikmetinin sırrına ulaşmak için önemli görülmüştür

“…Kendüsü tek ve tenha miskin mazlum bu halk içinde bir günü aç ve bir günü tok açlıktan zaman ve toklukdan ana kaide olmaz anın içi ve dışı hakk nur ile münevver olmuştur…”

IX. Mücahede
Mücahede; insanın nefsinin arzularına, kötü isteklerine karşı savaşmasıdır. Bu durum Risale’de derviş ile şeytanın bir birleriyle olan mücadele sembolü haline gelmiştir. Buradaki anlatın ne kadar da sembolikte olsa da insan iradesinin güçlülüğü ifade edilmek istenmiştir. Derviş şeytanla olan mücadelesini yenmesi, onu yakasından tutup yere çalması nefsini yendiğine işarettir.

“… Adem dervişe dudak kısub dahi söylemedi nice heman derviş çobanınn saldı. Çomağın eline alub yürüdü. Şeytan gördüğüm bir kolaysız adamdır. Nemrud itdi. Ne durursun boşuna bir çare ile diyüb kendüsi kaçmak tedarikin eyledi. Heman derviş dahi terk idüb. Bir eyle şeytanı ve bir eliyle Nemrudu tuttu… Derviş etti: Hele sabr eyle bir mikdtar dedi. Şeytanı ayaklarından asmış idi. Şeytan Musa peygambere zarılık eyleyüb beni bu kişinin şerrinden halas ile kurtar dedi…”

X. Kendini Bilmek
Tasavvufta önemle üzerinde durulan konuların biride insanın kendini bilmesidir. “ Nefsini bilen rabbini bilir “ düşüncesi Kaygusuz Abdal sıkça üzerinde durduğu konuların başında gelenlerdendir. Risale’de de bu konu çok sık olarak ele alındığını görmekteyiz. Risale’de kişi tanrıyı tanıyabilmesi için kendini bilmesi gerekmektedir. İnsanın tanrıyı kendi vücudunda araması gerektiği ifade edilir. Risale’de insan vücudu ayrıntılı olarak ele alınarak işlenmiş ve insan vücudunun akıl almaz bir şehir olduğu üzerinde durulmuştur. Derviş ise bu şehir içinde seyahat eder, onu tanımaya çalışır. İnsan vücudunda akıl almaz güzelliklerini görür.

“…Açığı, Erenler şudur; herkesin kendini bilmesidir. Gördüğüm şekilde misin, ruh musun, kul musun, sultan mısın neden kendini bilmiyorsun. Her kim şehzade ise yoksul gibi ses olsun ve oturduğu yerin güllerle dolu olmasını istesin. Sultan iken kul olmak haksızlıktır. Ruh ile beden olasın. Eğer sultan isen güvenilir ol. Ruh isen şükredenlerden olasın. Özünü gözden geçir. Eğer beden isen bu dünyada aşağı olanlardansın. Yazık! Bir kimse ruh daha sonra kul ondan sonrada sultan olabilir. Bu güzel durumların o kimsede gerçekleşebilmesi için o kimsenin kendini bilmesi gerekir. Kendini bilen kimseye kanı helal, kendini bilmeyen kimseye anasının sevgisi haramdır ve yedi her şey boştur dediler. Niçin fırsatın var iken hayatını boşa geçirdin ve gerçek sevgilinden ayrı düştün. O her daim seninle birliktedir. Sen var olmadan önceki zamandan var olduğun zamana kadar O hep seninle birlikteydi. Asıl yurdundan çıkıp dünyaya geldikten sonra sana elçiler ve kitaplar gönderdi, fakat sen dünyanın rengine aldanıp onlardan yüz çevirdin. Gafillik seni kökünden sarıp sarmalamıştır der…”,

“…Bedenin sana emanettir. Nasihat kara bilmez onun için akıllı ol ve geleceği görebilecek akılla birlikte ol ki dert ve dermanı birbirinden ayırt edebilesin. Başkalarından duyup da utandıktan sonra değil…”

”…Hazret-i Resul’a gelinceye kadar yüz yirmi dört Peygamber gelip geçmişti. Her biri bir söz söyledi. Hiçbiri bu iş yerinin temelini yapan üstadın yine bu işyerinin içinde olduğunu söyleyemedi. Şerefli Allah’ın elçisi “ona dua ve selam olsun” gelip söyledi ve alametini bu eşyanın içinde verdi. Bu rivayetten soru sorursan herkes gibi olursun. Bilen bilir ne söyleyeyim; bilmeyen ise hiç bilmez. Tekrar söyleyeyim. Bilen bilir bilineni; bilmeyen ne bilir bilineni. Sen seni bilmez isen gördüğün gibi birsin bilineni. Bundan sonra belli olduğu için hiç kimse kanıtsız hakkı bulamazmış; çünkü Hazret-i Resul’dan sonra gelen kemale ulaşmışlar bile ben bilgi sahibi ruha sahibim der; fakat bilgi sahibiyim diyen kimse hakkında sen ruhunu bilenlerden misin denildiğinde zaman bilenlerdenim deyince söz söylediler. Ama Kaygusuz yapar.…”, “…Kişi Hazret-i Muhammed ve onun yerine geçen Hz. Ali’ye benzesin ve onun gibi derin olsun. Pir gibi sakin olup ateş gibi çok pişirici olsun. Su gibi bir yola aksın. Yel gibi her yerde essin…”

“Kaygusuz Abdal ve Risâle-i Sûffiye” adlı Veysel ŞAHİN’in eserinden alıntıdır. Minyatürler ise; Veysel ŞAHİN (Lâmekani) tarafından çizilmiştir.

Risâle-i Sûffiye’de Marifette “ON MAKAM” yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Koşullarını değerlendiren, engellerini aşan, hedefine ulaşan, yılmayan, aklının sınırlarını zorlayan ve samimiyetle işe başlayan her bir birey bu hayatta mükemmel olmasa da başarılıdır. Mükemmellik sorunsallığından bakıldığında, insan denilen varlığın kendisi birçok alanda eksik iken mükemmellik arayışlarının içerisinde kendini aramaya kalkması içinden çıkılmaz, karmaşık ve sorunsallıklar içeren bir girdabın içerisinde kendini bulmasına neden olmuştur. Nedir bu yaşanılan başlıca sorunsallıklar?

-Eksik yönleri olabildiğinden farklı gösterme,

-Depresyonsal tutumlar,

-Zayıf iken güçlü adam imajı çizme,

-Başkalarından geri kalmanın yaşattığı eziklik psikolojisi,

-Kendini tanıma ve keşfetme arzusunda yaşanan saplantı halleri,

-Bilme ve öğrenme duygusunda yaşanan doyumsuzluk hırsı,

-Kıskançlık ve çekememezlik duygularını sergileme,

-Kızgın, sinirli ve öfkeli tavırlar sergileme,

-Kendini olduğu gibi kabul etmeme,

-Beğenilme ve sürekli kabul görme beklentisi,

-Ego ile süper ego arasında yaşanılan kırılmalar olarak sıralayabiliriz.

Mutlu yaşamak, güvenilir insan olma, kendini bilme, empati duyguları gelişmiş, üretim sürecinde yerini almış ve kendini gerçekleştirmeyi hedefine koymuş birey mükemmelliğe ulaşma sürecini başlatmıştır. Ve bu yolculuk değerlidir. Önemli olan bu süreçte kendine ve başkalarına zarar vermeden ilerlemeyi başarmaktır.

Mükemmellik rüzgarının şiddetiyle bükülen bazen de dökülen insanlarımız olmuştur. Bunun için hayatımızı abartılardan uzak gerçekçi yaşamalıyız. Mükemmel olmak için çalışan, mükemmelliğe ulaşamayınca da duygusal erozyona uğrayan insanlarımızın sayısını azalttığımız müddetçe sağlıklı toplum olabiliriz. Güçlü, sağlıklı ve üretken bir toplum var etmek istiyorsak kendini tanımış/kabul etmiş ve eksiklerinin bilincinde olan bireylerin sayısını arttırmalıyız.

Her bireyin kendine özgü biricik olduğunun kabul gördüğü, karşılaştırmaların bireydeki öz saygı bilincini incitmediği, olduğu gibi görünen; göründüğü gibi olanların sayılarının arttığı, öz eleştirilerin ya da vicdan muhasebelerinin yapılabilindiği, kusurların maruz görüldüğü yaşanılası yarınlara… Vicdanınız kendinizi görebildiğiniz aynanız olsun.

MÜKEMMELLİK SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Bilmek, gerçekliğin insan düşüncesinde yansıyarak yeniden üretimi veya nesnel dünyanın anlama kavuşturulmasıdır. Bilen insana da bizler bilge yani “bilgiyi seven” deriz. Bilmek, insanoğlu için kendini, evreni ve anlamlandıramadığı nice farklı güçleri tanıma merakıdır. Bilmek, öğrenmek ve okumak gibi entelektüel bir eylemdir.

Biz insanoğlu, yaşadığımız yerkürenin kaçta kaçının bilgisine sahibiz? Dünyada hala insanoğlunun ayak basmadığı yerler varken yaşadığımız evreni nasıl bilebilir? Bir insan her şeyi bilebilir mi? Sorarım sizlere!

Bilgi uçsuz bucaksız bir umman iken bazı zavallılar hemen hemen her şeyi ben biliyorum iddiası ile piyasalarda gezinip durmaktadır. Bu tarz bilgi efeleri, bilginin efendilerini de yerecek cesareti bulduktan sonra da ortalığı tozu dumana katarak yaşadığımız çevreyi kavram kargaşalıkları ile dolu bir alana çevirirler.

Sorunsallık perspektifinden konuyu ele aldığımızda; “Ben Bilirim” sorunsalı, cahil insanların en büyük özelliklerinden biridir. Bilgelik tacını kendisi takan cahil insan, kendini bilge uygarlığının kralı zanneder durur. Kısa sürede ona itaat eden dalkavuklukları ise çevresinde türemeye başlar. Neden mi? Cahil kralın cehaletinden faydalanarak kendilerine büyük fırsatlar yaratmak isterler de ondan. Gerçeği söyleyen hakiki bilgeler, cahiller topluluğunun çıkarlarına her dokunduğunda da onlar tarafından kimi zaman hakarete maruz kalır, kimi zaman da öldürülürler.

Bilgi denizinde dokunamadığımız o kadar su taneciği var ki onların tamamına dokunabilmemiz imkansızdır. Avucumuzun içine alabildiğimiz bir avuç dolusu su ile teselli buluruz.

Bilge insanlar, öğrendikleri ile kendini cahil hisseder. Cahil insanlar ise, öğrendiği ufacık bir bilgi ile kendini alim zanneder. “Bilgelik” ile “Cahillik” arasındaki büyük farklılıklardan biri de budur. Büyük bilge Sokrates’in dediği gibi, “Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir.”

Kavram kargaşalıklarının yaşandığı günümüzün en önemli sorunsallıklarından biri de bilgi kirliliğidir. Günümüz bilişim dünyasında bilgilere ulaşabilirliğimiz çok kolaylaştı. Fakat çok kolay ulaştığımız bilgileri sahiplenmede de bir o kadar yetersiz kalıyoruz. Ulaştığımız çoğu bilgi de çok kolay tüketebiliyoruz.

Emek harcamadan elde edilen çoğu bilgi maddenin gaz hali gibi uçup gidiyor bizlerden. Yaşayarak öğrenmekten uzak, oturduğu yerden her konu hakkında ahkam kesen nesiller kapladı çevremizi. Her şeyin en iyisini, en güzelini ve en doğrusunu ben bilirim diyen nice bencil/cahil kimsecikler çoğaldı.

Yaşadığımız dünyada birçok insanın yaşam algısı evrildi. Yaygın algı maalesef, kısa yoldan köşeyi dönmeye, üretmeden tüketmeye ve bilmeden söylemeye dayandı. Bu durum bizlere işin ne kadar vahim olduğunu göstermesi açısında da pek önemlidir.

-Bilgi ile kültürlenen, kültürlendikçe erdem sahibi olan insanlara ihtiyacımız var.
-Üreten, araştıran bilge aydınlara ihtiyacımız var.
-Bilimi seven, sevdiren öğretmenlere ihtiyacımız var.
-Bilimi yaşatan özgür beyinlere ihtiyacımız var. -Farklılıkları zenginliğe çeviren algılara ihtiyacımız var.
-Uzlaşmacı, çalışkan öğrencilere ihtiyacımız var.
-Yararlı eğitimler veren okullara ihtiyacımız var.
-İhtiyatlı davranarak yaşamaya ve yaşatmaya İhtiyacımız var.
Bilgi erdeminiz, bilim ise rehberimiz olsun.

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

BEN BİLİRİM SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Eklogalar, 40 bölümden oluşan Bizans hukuk tarihinin en önemli gelişmelerinden biri sayılmaktadır. Eklogaların Bizans İmparatorluğunda etkin olmasında;  İmparatorluğun temel hukuk düzenlemelerinin Latince olması, 8. yüzyılda bu Latince kanunlarının Yunanca açıklamalarının zor anlaşılması ve özellikle de İmparatorluğun doğu eyaletlerinde bu sorunun çözümü olarak resmî kanunlar yerine örfi göreneklerin tercih edilmesi etkili olmuştur.

Bizans İmparatorluğu’nda çıkarılan Eklogalar, aile kurumunu korumak, sosyal düzeni sağlamak için çıkarılmış yasalar olup dinsel mahiyet kazanarak toplum üzerinde etkisini göstermiştir.

Eklogalar, aile ve miras hukukuna ağırlık vermiş olmasına karşın eşya hukuku yönünde oldukça eksiktir. Roma hukuku temel alınarak yazılmış olmasına rağmen aynı zamanda Doğu örf, adetleri ve kilise hukuku da göz önünde bulundurularak geliştirilmiştir.  Örneğin erkeğe yönelik haklar kısıtlanıp kadın ve çocukların hakları genişletilse de uzuv kesmek gibi Roma hukukunda yeri olmayan adetler de Ekloga‘da yer edinmiştir.

Eklogalarda, soylular ile yurttaşlar bir tutulmakta, her iki soysal sınıf da aynı suç karşılığında aynı cezayı almaktaydı. Eklogalar, herkes tarafından anlaşılması kolay olacak şekilde yazılan bu kanun daha sonraları Slav ülkelerinin hukuk anlayışının da temelini oluşturmuştur.

Ekloga Yasaları’ndan bir kaç örnek verecek olursak;
*Zina eden evli erkeğe ıslah için yirmi kırbaç vurarak ve zengin yahut fakir olmasına bakılmaksızın para cezası ödetilecektir.

*Evli olmadığı halde cinsel ilişkide bulunan erkeğe altı kırbaç vuracak.

*Karısının zina ettiğini bildiği halde buna göz yuman erkek, kırbaç cezasının ardından sürgün edilir; zina eden kadın ile zina ettiği erkeğin de burunları yarılır.

*Gayrı meşru cinsel ilişkide bulunarak hamile kalan ve düşük yapmaya çalışan kadın, kırbaç cezasının ardından sürülür.

*Aktif yahut pasif surette olsun, tabiatı aykırı fiillerde bulunan kimseler, kılıç ile başları kesilerek ölüm cezasına çarptırılır.

Kaynak Eser: Tarihte 4 Devir 4 Konu

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

BİZANS KANUNU: EKLOGALAR yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Hepimiz bir araca cümbür cemaat doluşmuş ve gideceğimiz yere doğru yola düşmüştük. Yol boyu ağır ağır gider iken ansızın dikkatimizi yol kenarında bulunan bir simitçi çekmişti. Ve tablasındaki simitleri görünce de içimizde simit yeme isteği ansızın belirivermişti. Grup adına simit alma işini üstlendim ve almak için arabadan indim simitçiye doğru yürüdüm. Hemen arkamdan aramızda bulunan küçük bir çocuk da arkamdan inivermiş ve benimle birlikte simitçiye doğru yürümeye başlamıştı. Biz simitçiye yaklaştıkça simitçi sabit halde dururken onun tablası ise garip bir şekilde bizlerden uzaklaşıyordu. Bizler hep birlikte tablanın arkasından koşmaya başlamıştık. Biz ona yaklaşmaya çalışırken o bizden uzaklaşıyor. Biz yaklaştıkça o bizden uzaklaşıyordu. Derken çocuk, ben ve simitçi mistik bir tarihi sarayın iç avlusunun içinde kendimizi buluvermiştik.

Sarayın farklı bölmelerinde bizler şaşkın şaşkın gezinirken arkamızdan kısık bir sesle bir adam bizlere sesleniyordu:

Ses yapmadan, sessiz adımlarla yürüyün..!
Ses yapmadan, sessiz adımlarla yürüyün..!

Nerde olduğumuzu anlamlandırmaya çalışıp çevrede meraklı gezinirken sarayın bir başka bahçesinde bir bahçıvana rastlamıştık. Bahçıvanın elinde tırmığı toprağa süredururken bir yandan da bize sessiz olun diyordu. Bahçıvan gözümüzün önündeyken birden yok olmuştu. Sanki yer yarıldı da içine girmiş gibiydi.

Bizler o an içine bizi çeken bu yerin mistik ve sürprizlerle dolu bir yer olduğuna pek ala anlamıştık…

Ben, çocuk ve simitçi çevreyi keşfetmek için birlikte yürürken, simitçi bizim bayağı arkamızda kalmaya başlamıştı. Bize yetişmesi için simitçiye dönüp tam seslenecekken simitçi birden şekil değiştirip, ansızın bize doğru hızlı bir şekilde koşmaya başlamıştı.

Ben ve çocuk şaşkın bir halde koşmaya ardımıza bile bakmadan oradan biran önce kurtulmaya çalışmıştık. Simitçiyle ilk karşılaştığımız yere kadar koşmuştuk. Kurtulmuştuk fakat çocuk olayın etkisini bir türlü üzerinden atatmamış halde tir tir titriyordu. Hiç kimseye gördüklerimiz ile ilgili bir şey söylemenin en doğrusu olacağını çocuk ile konuşarak kararlaştırmıştık. Çünkü yaşanları anlatsak da kimsenin bizlere inanmayacağını çok iyi biliyorduk.

Büyülü bir ormanda yalnız ve çaresiz seçili iki insan gibiydik. Farkındaydık her şeyin ama farkına varamadığımız tek şeyin neden bizim farklı olduğumuzdu. Tüm bu cevapsız sorular beynimi kurcalarken, çocuk ve ben buraya geldiğimiz aracı görmüş, araca binmiştik. Bir sırrı ardımızda bırakıp terk ediyorduk orayı…

Unutmuştuk, neden arabadan indiğimizi, simit alacaktık, sadece simit…

Araçta bulunan dostlarımız simit almadığımızı görünce kalmadığı yalanını uydurmuştuk. Araçta bulunan dostlarımızdan biri pencereden simitçiyi ve tablasını göstererek:

“İşte simitçi, simidi de var!”

Dediği an çocuk ve ben olayın etkisini üzerimizden daha atamamışken simitçi sözünü duyar duymaz pencereye yapışmış ve simitçiyi gördüğümüzde kalp atışlarımız daha da hızlanmıştı. Bunun üzerine bir de simitlerin bayat olduğu yalanını ek olarak söylemiştik.

Bizler oradan yavaş yavaş uzaklaşırken simitçi; ben ve çocuğa göz kırpmıştı. Yaşadıklarımız neydi diye düşünüp durmuştuk. Bu ben ve çocuk arasında bir sır olarak hep kalacaktı. Tam da simitçiyi unuttuk derken, ansızın hayvanların bulunduğu bir yoldan geçiyorduk.

Şaşkınlığımızı gizleyemiyorduk. Penguenler, aslanlar, çok farklı sinekler… işin daha da gizemli yanı bunu yalnızca ben ve çocuğun görüyor olmasıydı.

Tam her şeyi anlayacak iken, gözlerim bu defa pek yabacısı olmadığı evimin tavanlarını görüyordu. Anlamıyordum bu olanlar neydi diye. Derken bir gülümseme belirdi dudaklarımda. Galiba rüyadan uyanmıştı.

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

RÜYA yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Erkek, insani bir birey olmanın yanında; babadır, amcadır, dayıdır, dededir, abidir, kardeştir, eştir, yoldaştır, dosttur, arkadaştır ve nicesidir.

Sorunsallık açısından cinsiyet, cinsler arasında ebeveynlerin ve toplumların değişik katmanları tarafından yapılan negatif/pozitif ayrımcılık ve bu ayrımcılığa bağlı olarak ortaya çıkan sorunsallıklar sarmalıdır.

Erkek cinsiyeti sorunsallığı, ebeveynlerin ve toplumun bu cinsiyete yüklediği gereğinden fazla beklenti ve değerlerdir.

Erkek cinsiyetine ait sorunsallığını ta arkaik çağlara kadar götürebiliriz. Bu dönemin arkaik erkeği, ava giden yabanıl hayvanlarla cebelleşen, eve et getiren ve karşı klanlarla savaşan varlığın adıydı. Koşullar değişse de erkeğe biçilen farklı roller benzerleriyle günümüze kadar devam ede gelmiştir.

Mükemmeliyetçi ve ataerkil olan toplumumuzda erkeğin sırtına inanılmaz derecede sorumluluklar yüklenmiştir.

Erkeklerden sergilenmesi beklenen cinsiyet rolleri şunlardır: Erkek evinin direği ve reisidir, çalışmak zorundadır. Her türlü olumsuzluklarla baş etmek zorundadır. Ağır olmalıdır. Çocukların sorumluluklarını üstlenmelidir. Ağlamamalıdır. Boş gezinmemelidir. Boş konuşmamalıdır. Hafif olmamalıdır. Güçlü olmalıdır. Yiğit olmalı ve her türlü kas gücüne dayalı işi yapabilmelidir gibi unsurları sıralayabiliriz.

Kendisinden beklenen rolleri gerçekleştiremeyen kadın/erkek bireylerde kimlik karmaşası ve toplumsal baskılara bağlı olarak da psikolojik sorunsallar yaşanabilmektedir.

Kadın/Erkek bireylerin sağlam kişilik özelliklerine sahip olabilmesi için de bireylere sevgi, saygı ve kabul görme gibi duyguları erken yaşlarda vererek bu duyguları yaşayacak ortamlar sunmalıyız.

Kadın/Erkek bireyler, yeterli ilgi, yetenek ve tecrübe özelliklerine sahip olmadığı için herhangi bir alanda başarısızlık yaşamışlarsa bu durumu abartmadan realist(gerçekçi) bir bakış açısıyla değerlendirilmesi gerekir. Başa kalkmak bireyi kazanmaktan çok uzaklaştır.

Aileden okula, okuldan topluma yönelik gerçekleşen örtük ve örgün eğitim faaliyetleri bütüncül/gelişimsel açıdan bireyi geliştirmelidir. Ülkemizin kendini öncelikle insan olarak nitelendiren, özgüveni, özsaygısı ve öz kabulü yüksek bireylere ihtiyacı vardır.

Kendi ayakları üzerinde durabilen, sorumluluk alabilen, zorluklarla baş edebilen gençlerin sayısını yaşadığımız toplumda çoğaltmalıyız.

Baskın toplum beklentilerinden çok gizil yönlerini bilen ve yöneten, ne istediğini bilen, sanattan ve estetikten anlayan genç yetişkinlere ihtiyacımız var.

Para kazanmaktan çok insanca yaşamayı kendine ilke edinmiş nesillere ihtiyacımız var.

Erkekler, kadınlara nasıl davranmalı? Evde ve toplumda kadına karşı erkeğin tutumları, duygu ve davranışları uygar dünyaya uygun mudur? Sorarım?

Üreten, imrenilen, birbirine benzemeyen ve sanatçı ruhunu taşıyan gençlere ihtiyacımız var.

Kimseye gereğinden fazla değerin verilmediği, insani değerlerin yaşatıldığı, cinsiyetlere pozitif/ negatif ayrımın yapılmadığı, özsaygısı ve özgüveni gelişmiş bireylerin yetiştirildiği, farklılıklarından dolayı bireylerin örselenmediği, insanlık ailesinin bir bütün olduğu, mahalle baskısı ve dışlanmanın yaşanmadığı, yaşanılası yarınlara…

Sevgi daim rehberiniz, vicdanınız kılavuzunuz, vicdanınız yüreğiniz olsun…

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

ERKEK CİNSİYETİ SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Kadın insani bir birey olmanın yanında; annedir, haladır, teyzedir, abladır, nenedir, kardeştir, eştir, yoldaştır, dosttur, arkadaştır ve nicesidir.

Sorunsallık açısından cinsiyet, cinsler arasında ebeveynlerin ve toplumların değişik katmanları tarafından yapılan negatif/pozitif ayrımcılık ve bu ayrımcılığa bağlı olarak ortaya çıkan sorunsallıklar sarmalıdır.

Cinsiyet ayrımcılığına bizler daha ailedeyken muhatap olmuyor muyuz? Erkek çocuklarını her türlü unvan ve sıfatlarla şımartırken yani onlara pozitif ayrımcılık uygularken, kız çocuklarına gelindiğinde ise yasaklar, baskılamalar ve kadın imajı biçerek ötekileştirmeler yapmıyor muyuz?

Ailelerde ve toplumun her katmanında kız çocuklarına şeref, haysiyet, namus ve ahlak gibi değer yargıları yüklemekle de kalmıyor bir de onları o değerlerin ağırlığı altında eziyoruz. Bu da yetmiyormuş gibi sahada kadınlara uygulanan negatif ayrımcılıklar ile onları çelişkiler yumağının kucağına atarak psikolojik sorunsallıklar yaşamalarına neden oluyoruz.

Tüm negatif ayrımcılığın yanında çocuk yapma, çocuklara bakma, yemek yapma, ev bakımı ve gerektiğinde de bir işte çalışma gibi sorumluluklar kadınlara atfedilen cinsiyet rollerindendir.

İçinde yaşadığımız toplumda her geçen zamanda içinde kadın cinayetlerinin, boşanmaların, çocuk gelinlerin ve kadın sığınma evlerinin sayısı artmaktadır.

Bir toplumun insani gelişmişlik düzeyini tahmin mi etmek istiyorsunuz? O zaman yapacağınız en basitinden o toplumda yaşayan kadınların yaşam kalitesine bakmanız sizlere yetecek ve sizlere çok şeyler anlatacaktır.

Bir ülkede çocuk gelinler gerçekliği varsa o ülkede sorgulanması gereken birçok şey var demektir. Bunların en başında toplumun temel yapısını meydana getiren aileler, daha sonra ise geleneklerimiz kanalıyla yaşattığımız gayri insani ve pedagojik sorunsal yargılarımız gelmektedir.

Ülkemiz gibi erkek egemen (ataerkil) toplumlarda kadına yönelik sistematik negatif cinsiyet ayrımcılığının yarattığı sorunsallıklar ve bu sorunsallıkları oluşmasına olanak sağlayan birçok neden vardır. Bu nedenlerin en önemlisi ise; kanunları hazırlayanların, toplumu yönlendirenlerin ve egemen erkleri elinde bulunduranların büyük çoğunluğunun erkek olmasıdır.

21.Yüzyıl’ın dünyasını yaşarken bizler televizyonlardan ve gazetelerden kadına yönelik şiddet haberlerini izleyip, görüyorsak; toplum olarak nereye doğru gittiğimizi tahmin etmemiz zor olmasa gerek!

Ülkemizin geleceği olan çocuklarımıza cinsiyet rollerini ve davranışlarını öğretirken insani değerleri ihmal etmeden eğitim vermeliyiz. Çünkü onlara kız ve erkek olmanın yanında kendilerine özgü biricik birer insan olduklarını hissettirmeliyiz.

Anne adayı kızlarını iyi eğiten toplumlarda anneler, çocuklarını iyi yetiştirirler.

Aile içi trajedilerinin gazetelerde üçüncü sayfa haberi yapılmadığı, çocuk gelinlerinin son bulduğu, tecavüzcüler ve çocuk istismarcılarının işlediği suçların en ağır şekilde cezaya çarptırıldığı, kadının cinsel obje olarak görülmediği, kamusal ve toplumsal alanlarda kadın sayısının arttırıldığı, kız çocukların eğitimine önem verildiği, cinsiyet rolleri altında çocukların ezilmediği, yarınlarımız olan çocukların şiddete maruz bırakılmadığı, ötekileştirmenin ve fanatizmin insan yemediği, yaşanılası yarınlara…

Sevgi eviniz, vicdanınız daim sizinle olsun.

Veysel ŞAHİN

Güncel Sorunlarımız Üzerine Aforizmalar

KADIN CİNSİYETİ SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Kibir, Arapçada büyük veya büyüklük anlamına gelir. Kibirlenmek ise büyüklenmek manasına gelir. Kibir, insana hata yaptırır, insanı yolundan saptırır.

Kibir, biz insanoğlunun en büyük hastalıklarından biridir. Başkasını hakir görme, başkasına yukardan bakma, başkasını aşağılama, başkasının halinden anlamama, başkasını ezme, başkalarını küçümseme gibi duyguları bünyesinde taşıyan bir ruh halidir.

Yeryüzünde küçük dağları sanki kendisi yaratmış gibi gezinen, kendini tanrı olarak gören, egoları şişkin insanların abartılı ve karbonatlı davranışlarına da kibir diyebiliriz.

Kibir sorunsalı, içinden çıkılması zor bir ruhsal ve davranışsal sorundur. Böbürlenmek davranışı, bir ölümlüye yakışmayan bir tutum değil midir? Büyüklenip başkalarını hakir görmek eylemi, insanın insana zulmü değil de nedir?

Kibir, kötü bir huy, derin bir hastalık halidir. Kibrin tedavisi kendini bilmek, ilacı ise kul(insan) olduğunun manasına erebilmektir. Kendini bilen insanların kişilikleri ve hayatları da gayet mütevazi olur. Mütevazi ve mülayim insanlar başkaları tarafından sevilirler, çevrelerinde sadık dostları olur. Derin bir saygıya ve muhabbete layık birer kişilik olarak görülürler. Bu kişilerin yaşamları son bulmuş olsa da bu kişiler rahmetle ve kıymetle anılırlar.

Kibir illetine düşmüş insanların çevrelerinde onların menfaatçileri, onların gücünden ve dengesizliğinden korkan şakşakçıları bulunur. Bu tarz kimseler çoğu zaman yalnızdırlar. Yalnızlıklarından dolayı da paranoyak davranışlar sergilerler. Kibirli insanlar kimseye pek fazla güvenmedikleri için yalnız yaşayıp yalnız da ölürler. Yaşarken de ölürken de büyük grupların kötü sözlerine muhatap olurlar.

Makam, mevki, para ve puldan daha değerli bir şey var bu hayatta! Sevginin vatanında sevgili dostlarla bir arada yaşamak!

Bu dünya ne Nemrut’a ne de Sultan Süleyman’a kalmamış. Kimseye de kalmayacak. Güzelim dünyada birbirimizi kırmadan, birbirimizi dövmeden insanca yaşayalım ve yaşatalım. Bir defa geliyoruz hayata. Ve sevda tadında yaşamak gerek hayatı bir defa da.

Yaşadığımız yer küredeki savaşlar, yıkımlar, katliamlar, göçler ve sürgünler kibirli insanların tutumlarından kaynaklandığını unutmayalım. Fanatizm, anarşi, kaos ve bölücü eylemler hep kibirli insanların bir taraf olması ile büyüdüğünü unutmayalım. Unutmaz isek bir şeyleri değiştirme şansımız olur. Bunun için;
#İletişim gerekir.

#Güven gerekir.

#Güvenilir insanlar gerekir.

#Doğru davranışların takdir edilmesi ve değer verilmesi gerekir.

Yeni nesillere aktarılması önemlidir. Kendini bilen, yaşamı anlamaya çalışan, dinleyebilen, anlayabilen, el veren, bilge insanların toplumunu inşa etme sorumluluğu taşıyoruz.

Tek bir kurtuluşunuz var, o da sizsiniz. Sizlerin insanlığı kurtaracak… Kendini bilen, kendisinden öncesini ve kendisinden sonrasını bilen siz, seven ve insana değer veren sizler kurtaracaksınız…

Güncel Sorunlarımız Üzerine Aforizmalar

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

KİBİR yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Siyaset denilen mekanizmanın işlevselliği parti ve onların temsilcileri denilen politikacılarla işleyip çalıştığını hatırlatmakta fayda görmekteyim. Bu politikacıların etik, ahlaki ve vicdani yaşam içerisinde bulunmaları neredeyse bizim gibi az gelişmiş ülkelerde çok zordur. Çünkü bir ülkenin politikacısı o ülkenin seçmen entelektüelliği ile doğru orantılıdır. Bilinçli ve doğru seçmeni kandırmak ve gözünü boyamak öyle haybeden kolay bir işte de değil hani.

 Siyaset, bireyden çok bireylere, zenginden çok geniş alt gelir kitlelerine seslenir. Çünkü hizmet takviyesi ve umut söylemi üreterek halkın nezdinde güven kazanmak ister. Belirli bir aşamaya gelindikten sonrada kazanılan güven ve güçle birlikte menfaat odaklı maddesel hesaplar işin bu evresinde devreye girmesiyle de iş ciddi sorunsal bir hal almaya başlar.

Sorunsal açıdan bakıldığında siyaset sistemi menfaat üzerine kurgulanmaktadır. Siyasal sistemlerde seçmenler ne yazık ki sadece seçim dönemlerinde hatırlanmakta, menfaat tezgahına yanaşmış müşteriler gibi içlerinde politikacılarla organik bağ kuranı heybesini doldurup evinin yolunu tutabilmeleridir. Siyasilerle hiçbir bağı olmayanlar ise uzaktan, etkisiz eleman olarak kalıp tüm yaşananları hisli duygularla izlemektedirler.

Muhalefetin etkisiz kaldığı, demokratik koşulların eksik olduğu, hukukun üstünlüğünün kaybolduğu, kişilere hizmet hukukunun doğduğu, sivil toplum kuruluşlarının küçümsendiği, faili meçhul cinayetlerin yaşandığı, basının sansürlendiği, umutların tüketildiği, yolsuzluğun çoğaldığı, yoksulluğun arttığı, suçun çoğaldığı, dostun azaldığı, vatandaşın duygusal bağlarının çözüldüğü, gençlerin gömüldüğü, huzurun kaosa döndüğü, birliğin bölündüğü, israfın arttığı, yarının belirsizlikle dolduğu, haksızdan yana taraf tutulduğu, haksızlık karşısında susulduğu koşullarda siyasetin sorunsallık alanı gitgide büyümektedir.

Siyaset temsilcilerinin hesap verebilirliğinin arttığı, şeffaflığın toplumda hakim kılındığı, dokunulmazlığın kalkan olarak kullanılmadığı, vicdanın işletilebildiği, adaletin korunduğu, demokratik alanların genişletildiği, haber alma hakkının yaşatıldığı, siyasetin sorunsal alanlarının bariz bir şekilde daraltıldığı ülke koşullarında insanlar mutlu ve huzur olabilmektedir. Bunun yanında bu koşulların sağlandığı ülkelerde siyaset ve temsilcilerine(politikacılara) olan güvenin de arttığı görebilecektir.

Tüm farklılıklarına rağmen aynı ülkede yaşayan insanların barış içinde bir arada yaşamalarının yol ve yöntemlerini arayan bilimsel çalışmaların siyasal yaşama yön vermesi umuduyla.

Siyasete gelmediğiniz, takım tutar gibi parti tutmadığınız, desteklediğiniz parti yüzünden dostlarınızı yitirmediğiniz, dini ve milli değerleri ağızlara sakız etmediğiniz, küçük hesaplar yaparak büyük kayıplar vermediğiniz geleceğimiz sizlerle olsun. Yüreğinizin iktidarlığında sevgi yaşamınızdan hiçbir zaman eksik olmasın.

Bilgeliğiniz ve aklınız rehberiniz olsun.

Veysel ŞAHİN (LÂMEKANİ)

SİYASET SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Bunlardan bazıları ise cüceler, elfler, troller, Orta Dünya (midgard) ve önemlisi Gandalf’tır.

Gandalf’ın İskandinav tanrısı Odin ile benzerlikler taşıdığı görülmektedir. Odin de Gandalf gibi uzun sakallı, asa taşıyan, yaşlı bir adam olarak anlatılırdı. Runik alfabeyi insanlara hediye eden kişi Orta Dünya’da Gandalf iken İskandinav mitolojisindeyse Odin’di.

Her ikisi sıradan insanların anlayamadığı görev uğruna tek başlarına seyahat ederlerdi. Gandalf’ın atı “Sgadowfax” Orta Dünya’nın en hızlı atıdır. Odin’in sekiz bacaklı atı “Sleipnir” çok hızlı koşan attı. Ancak Odin İskandinav mitolojisinin en üst tanrısıyken; Gandalf, kendinden üstün güçlerin emrine uyardı.

Ayrıca Odin, Gandalf’a göre daha zalimdi ve kişisel hırslara sahipti.

Veysel ŞAHİN

ODİN ve GANDALF Üzerine Kısa Bir Bakış yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

21.Yüzyıl dünyasında küreselleşme dünya vatandaşlığı olarak kendisini gösterirken, bu küresel dünyayı yönlendiren güçler ise bu görünüm altında ulusları sömürmekte ve bu sömürüye karşı gelen ulusları da mikro milliyetçilik yani etnik milliyetçilik temeliyle parçalara ayırmaktadır.

Dünya vatandaşlığını ön gören yeni düzeninde; etnik veya dinsel milliyetçiliğin var olması emperyalist amaçların farklı bir şekilde sürdürüldüğünü bize göstermektedir.

Her geçen gün yeni ülkelerin var edilmesi aklımızda bir soru işareti olarak durmaktadır. Emperyalizmin farklı bir görünümü olarak varlığını sürdüren küreselleşme yeni bir dünya düzeni söyleminde bulunsa da geçmişten pek farklı olduğunu söylemek mümkün değildir. Küreselleşme ile yaratılmaya çalışılan yenidünya düzeninde emperyalist devletler siyasi ve ekonomik çıkarlarını koruma adına birçok yıkım gerçekleştirmektedir. Bu yıkımların en büyüğü toplumlarda meydana getirilen yıkımlardır.

Toplumu her açıdan yok etmek için de toplumların benliği olan kültürlerini dejenere etmektedirler. Küreselleşme ekseninde yaratılan insan tipinde bireysel özellikler yerine vitrinde olan; kimliklere benzeme arzusu vardır. Bu yaşanılan düzende kimlik ve kavram kargaşası kendini derinden hissettirmeye devam ettirmektedir. Küreselleşme sosyal yaşamda, popüler kültür ürünü insanlar türetmektedir. Türetilen bu insan tipi de, yerellik ve ulusallık değerlerinden kopuk durmaktadır. Yani özünü, benliğini, geçmişini hiçe sayarak bir bilinmezlik içerinde yol almaktadır. Tarihini unutan topluluklar, yok olmaya mahkum olmakla baş başadır. Küreselleşme ekseninde, her geçen zaman süreci içersinde yok olan o kadar zenginlik var ki bunun faturasını kapital düzen kendi bünyesinde barındırdığı maddi kazanımlarla dahi ödeyecek güce sahip değildir.

Milletlerin geçmişten getirdiği ahlak, sevgi, anlayış ve kültürel miras küreselleşme ekseni karşısında çözülmeye mahkum edilmektedir.

Tek tip insan tipi yaratılmaya çalışılmakta ve bu yaşam şekli insanlara monoton bir hayat sunmaktadır. Bu monoton dünyanın içerisinde yer alan öğelerin başında magazinel bir yaşam gelmektedir. Bu gün küreselleşme ekseninde var olan gelişmeleri inceleyip, kritik ettiğimizde maalesef zenginliklerimiz yok olmakla yüz yüze kalmaktadır. Küreselleşme tek tip insan modelini insanlara sunmakta veya dayatmaktadır. Hal böyle olunca zenginlik yerini belirli çıkar çevrelerinin zenginliğine dönüşmesine sebep olmaktadır. Küreselleşme toplumsal açıdan yerel uluslara ait önemli özellikleri git gide yok etmektedir. Bunların başında saygı, dayanışma, gelenek, adetler ve folklorik öğeler gelmektedir.

Günümüzde yetişen gençlerin birçoğu maalesef küresel dünya içerisinde sanal alanlara sıkıştırılmakta ve birçok varlıktan ve manadan uzaklaştırılmaktadır. Gelişim evresinde olan çocukların en büyük eğitim ve sosyalleşme aracı oyunlardır.

Gelişim çağındaki bu çocuklar 21. Yüzyılda mahalle kültüründen mahrum bir şekilde yaşamaktadırlar. Betonlaşan bir yapı içerisine hapsedilmektedir. Buda yetişen çocuklarda eksikliklerin var olmasına neden olmaktadır. Geçmişten geleceğe taşıyacağımız oyunlarımız ve folklörümüz yok olmakla baş başadır. Yerel ve ulusal değerler yerini anlamsız bir tüketim yarışına kendini bıraktığı bir dönemde yaşıyoruz. Küresel yeni düzen söyleminde bulunan emperyalizmin ön planda tutuğu sosyal yaşamda; Lüks ve tüketimin ön planda olduğu, fakir ile zengin arasındaki farkın keskin olduğu, sosyal adaletsizliğin daim olduğu, egemenliğin belirli bir zümreye ait olduğu, kaos ortamının hakim olduğu bir sosyal yaşam modeli sunmaktadır.

Küreselleşme sorunsalı ekseninde ulusların kullandıkları dilin yerini küresel bağlamda egemen olan devletlerin dili ve edebiyatları almaya yönelik bir süreç yaşanmaktadır. Bunun en güzel örneklerini çevremizde görmemiz pek mümkündür.

21. yüzyılda yetişme çağında olan veya küresel bağlama kendini kaptırmış kişilerde bu durumu görülebilmek pek mümkündür. Bu gün birçok alış-veriş merkezlerindeki tabelalarda, günlük dilde kullanılan kelimelerde bu yozlaşmayı net bir şekilde kendini hissettirmektedir. Ulusu ulus yapan ve mana katan dilidir ve edebiyatıdır. Küreselleşme sorunsallığının çözümüne verilecek en güzel cevap sağduyulu, bilinçli, tarihi algıya sahip, çağdaş nesiller yetiştirmektedir. Geleneksel eğitimin yerine küresel dünyayı yakalayan modern ve yaşamsal bir eğitim verilmelidir.

İletişim alanındaki gelişmelerin yaşama kattıkları, uluslar arası kurumların varlığı, seyahat ve iş için beyin göçünün önünün açık olması, uluslar arası şirketlerin yönlendirici etkisi, uluslar arası kurumların devletler ve şirketler üzerinde etkili olması, insan hakkı ihlallerinin geçte olsa kendi haline bırakılmaması konularında da küreselleşmenin etkisi büyüktür.

Güncel Sorunlarımız Üzerine Aforizmalar

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

KÜRESELLEŞME SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Birçok insan, kendini ait olduğu veya olmak istediği sosyal gruplar içerisindeki psikolojik motivasyonuna göre tanımlamaktadır. Sportif aktivitelerden, cemaat gruplarına; siyasi ideolojilerden, lokal sosyal derneklere kadar insanlar kişiliklerine yakın gördüğü yapılanmalar üzerinden kendini tanımlamaya devam etmektedir. Bu tanımlamaları yapan kişiler, kendini ruhsal yani manevi yönden güçlü kılar.

Kimlik öyle bir şeydir ki, tuttuğu takımın başarısını kendi başarısı gibi gördürür ve bundan kıvanç duyurtur.Kimliğin oluşmasında aile kadar sosyal çevrenin de yeri büyük ve önemlidir. Kimlik, ailede doğar, aidiyet kavramından beslenir ve sosyal psikoloji ile de büyür, gelişir. Kimliğin oluşmasında ait olunan sosyal grupların başarısı kadar, ait olduğu grubun haksızlığa uğramış olması da etkilidir. Bireyin etnik kökeni, rengi, dili, dini, mezhebi, cinsiyeti gibi unsurlar bireyin kimliğini şekillendiren başat bileşenlerdir.

Kimlik tek başına bir sorunsallık arz etmez. Fakat ne zaman ki bireyler, aralarındaki anlaşmazlıklarını kimliğe indirgeyip onun üzerinden sorunsal alanlarını çizmeye başlar; işte o zaman kimlik bir sorunsallık unsuru olarak karşımıza çıkar. Hiçbir kimlik, diğer kimliklerden ne aşağı bir değere ne de yüksek bir değere sahiptir. Her kimlik önemli kazanım, eşsiz bir zenginliktir.

Beyaz insanın, siyah insandan renkten kaynaklı üstünlüğü olabilir mi?

Toplumlarda baskın ve egemen gücü elinde bulunduran kimliklerin, kendisine benzemeyen veya kendisine tehdit olarak gördüğü kimliklerin olumsuz örnekleri üzerinden genellemeler yaparak karşıt kimliklere karşı yarattığı algı ve yargılar; kimlik sorunsallıklarımızın ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

Kimlik sorunsallığı açısından bakıldığında, sorunsallıkların en büyüğü, en tehlikesi ve en ayrıştırıcısı kimlik siyasetidir. Kimlik siyaseti; toplumsal ayrışmaya, kimlikler arası uzaklaşmalara, kutuplaşmalara, fanatikleşmeye, azınlıkta kalan kimliklerin asimilasyona uğramasına, kültürel zenginliklerin ve farklılıkların yok sayılmasına varan olumsuzluklara neden olmaktadır.

Uzlaşı ve tahammül kültürünün gelişmesi kimlik sorunsalığının olumsuz etkilerini minimize eder.

Güncel Sorunlarımız Üzerine: Aforizmalar

Veysel ŞAHİN

KİMLİK SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Tasavvuf, Tanrı-Evren ilişkisini bir bütünlük içerisinde gören ve tanrısal erdemlerle donanmasını, gönlünü Tanrı sevgisine bağlanmasını amaçlayan dinsel- felsefi düşüncedir. Bireysel dincilik, kalpleri düzenlemek ve tanrıya bağlanmak olarak da ifade edilebilir. Bir başka tasavvuf tanımı ise; Sof giymek, saf olmak, ilk safta bulunmak, “suffa” ashabı gibi yaşamak olarak da ifade edilebilir. Tasavvuf baştan başa edep, kimseden incinmemek, kimseyi incitmemek, nefese karşı girişilen ve başarılı olmayan bir savaş, tanrı ile birlikte onun huzurunda olma, temiz kalp, pak bir gönül sahibi olma ve tanrıya ulaşmak olarak özetlenebilir.  [2] Tasavvufun bazı ileri gelenlerinin tasavvuf ile ilgili görüşleri şöyledir: Cüneyd-i Bağdadi’ye göre; Tasavvuf, hakkın seni senden gidermesi ve kendisiyle ihya etmesidir. Ebu Hafs El- Haddadi’ye göre; Tasavvuf, tamamen ebeden ibarettir. Ebu Amr Ed-Dımışki’ye göre ise; Tasavvuf, alemi noksan gözle görmek veya bütün noksanlardan uzak olanı gözlem etmek için her kusurdan gözü yummaktır.[3]

Risale’nin temel konusu tasavvuftur. Tasavvufun temel düşüncesi vahdet-i vücuttur. Kaygusuz Abdal üzerine yazılmış olan ‘Risale-i Sufiyye’ adlı eser başlı başına bir tasavvuf ve tasavvufçular üzerine yazılmış bir eserdir. Kaygusuz Abdal’ın bütün eserlerinde ve bu risalede yani kitapçıkta tasavvuf kavramı içinde Vahdet-i vücut (tanrı birliği) düşüncesini görmemiz mümkündür. Risale’de yer alan Sufilerin; Hallac-ı Mansur ve Beyazid-i Bestami gibi Vahdet-i vücudu savunan mutasavvıfların yoluna bağlı olmaları da Vahdet-i vücut düşüncesini net bir şekilde bize göstermektedir.

Risale’ye göre Tasavvufun başlangıcı ve sonu da inanmaktan geçer. İnanmaktan kasıt inancın altı esasına imandır. Sufiler bu altı esasa iman ettikten sonra bu esasları dil ve gönülden inanması gerekmektedir. Sufilere göre tasavvufun şekli akıldır. Herkesin altı esasa olan inançları taklit iken sufilerin inançları gerçektir; yani herkes kendindeki öz cevheri bilmeden yaşarlarken Sufiler ise, kendilerindeki öz cevheri bulup bu şekilde kendilerini ve evreni anlamlandırırlar. Bu şekilde tanrıyı bulmaya çalışırlar. Risale’de bu durum güzel bir örnekle şu şekilde ifade edilmektedir:

“Kendini yani öz benliğini bilmeyenleri zalim padişahlara, bu kimselerin hükümranlık durumlarını yani hayatlarını ise aydınlık benzetmesi yaparak güneş aydınlığı içerisinde ay gibi göründükleri üzerinden anlatır. Bunun yanında küflenmiş yolluğu içinde az bulanan dervişleri; altın gibi kıymetli olduklarını ve o dervişlerin suya susadıkları zaman bile içtikleri suya dikkat ederek hareket ettiklerini anlatır…”

Sufiler’e göre; inanç gerçeği o altı esasın özünü arayıp ona ulaşması ve evren gerçeğini kavraması gerekmektedir. Bu gerçeklere ulaşması için ilk etapta inançtaki taklitlerle kendini biçimlendirdikten sonra semt semt gezdikten sonra o inançtan çıkıp her birisi bir semte giderlerdi. Bu söz konusu olan durum Kaygusuz Abdal’ın ve diğer önemli mutasavvıfların yaşamlarında görmemiz mümkündür…

Tarihçi-Yazar

Veysel ŞAHİN

[1] Şinasi GÜNDÜZ, Din ve İnanç Sözlüğü, Vadi Yayınları, Ankara 1998, s. 362.

[2] Esat KORKMAZ, Alevi- Bektaşi Terimler Sözlüğü, 2. bsk., Ant Yayınları, İstanbul 1994, s. 347; Süleyman ULUDAĞ, Tasavvuf Terimler Sözlüğü, Marifet Yayınları,  İstanbul 1991, s. 470; Orhan HANÇERLİOĞLU, İslam İnançları Sözlüğü, Remzi Kitabevi, İstanbul 1984, s. 617.

[3]  Mahir İZ, Tasavvuf, Mahiyeti, Büyükleri ve Tarikatlar, Kitabevi Yayınları, İstanbul 1990, s. 54, 62, 69.

TASAVVUF VE RİSALE-İ SUFFİYE NEDİR? yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

İnsanoğlu, varoluşundan bu yana (arkaik dönemden günümüze) doğada yaşayabilmek veya var olabilmek için yoğun mücadele içinde oldu.

“Arkaik Dönem”de insanoğlu, beslenebilmek için önce av aletleri yaptı, daha sonra da avını avlamaya çalıştı. Bazen avlanabildi, bazen de avına yem oldu.

“Neolitik Dönem”le birlikte insanoğlu, toprağa yani doğaya hükmetmeye başladı. Tarımsal üretime geçti. Tarımsal üretimi gerçekleştirmek için de tarımsal araçları (orak, saban gibi) yaptı. Toprağı ekti, biçti. Fazla ürününü satmak için ticareti, toprağı az emekle ekebilmek için köleciliği, daha fazla ürünü elde etmek için savaşları, toprak üzerindeki egemenliğini göstermek ve devam ettirebilmek için de mülkiyet kavramını geliştirdi.

“Tarihi Çağlar”la birlikte insanoğlu, üretim araçlarına ve toprağa hakim olmak için birbirleriyle yoğun savaşlar gerçekleştirdi. Bazen de gerçekleştirdikleri bu savaşların adına da din savaşları diyerek bu savaşları meşrulaştırmaya çalıştı. Savaşan devletler için daha fazla toprak, daha fazla ganimet ve vergi anlamına geliyordu.

“Ortaçağ”a gelindiğinde egemenlik kaynağını toprak, üretim araçlarını ise tarımsal araçları almıştı.

“Yeniçağ” ile birlikte ticaretin gelişmesine bağlı olarak değerli madenler(altın, gümüş gibi) toprağın yerini büyük oranda almıştı. Bu dönemlerde üretim hayvan ve kol gücüne dayalı olarak küçük atölyelerde gerçekleştiriliyordu.

“Rönesans” (yeniden doğuş) ile birlikte pozitif düşüncelerde önemli gelişmeler yaşandı. Bilim-teknik alanında önemli ilerlemeler gerçekleşti ve sonrasında insanoğlu “Aydınlanma Çağı”na geçti.

“Yakınçağ”da ise “Aydınlanma Çağı”nda yaşanan bilim-teknik alanındaki inanılmaz gelişmeler insanoğlunu “Endüstri Devrimi”ne geçmesini sağladı. Küçük atölyelerin yerini makine gücüne dayanan fabrikalara bıraktı. Üretim aracı makine oldu. İnsanoğlu ise bu süreçlerle birlikte büyük kitleler halinde emeğini satan veya kiralayan bir varlığa dönüştü. Ücret karşılığında emek sarf eden, bir alanda üretim aracına yön veren işçiye dönüştü.

Üretim araçlarına sahip bireyler artı-değer sömürüsü ile büyüdü. Pazar ve ham madde arayışı, burjuva ve devletleri emperyalist çabalara yöneltti.

“Modern Dünya” olan günümüze geldiğimizde insanoğlu geçimini sağlamak için uzmanlaştığı alanda var olmak için emeğini ortaya koyar hale geldi.

Geçim sorunsalı insanlık kadar eskilere dayanan sorunsallıktır. İş bulma, bulunan işin yeteneğe uygunluğu ve işteki devamlılık; işten alınan ücretin koşullara uygunluğu, alınan ücretlerin ihtiyaçları karşılamaya yetip, yetmemesi gibi sorunsallıklar önemli sorunlardandır.

İnsan sayısında görülen müthiş artış ve kalifiye bireylerin sayısında gerçekleşen yükselme; iş bulma rekabetini arttırmakla kalmadı, emek ücretinin de düşmesine neden oldu.

İşçi emeğini ve haklarını koruyup geliştirmek için sendikalar, sivil toplum kuruluşları ve siyasetçiler bazı çalışmalar içerisinde oldular. Fakat yapılan bu çalışmalar işçi haklarını ve emeğini koruma da tam anlamıyla yeterli olamamıştır. Sömürü sistemi üzerine kurulu düzende sermaye sahipleri yasal boşluklardan yararlanarak işçi haklarının bazılarını gasp etmeye, bazılarını ise kıymetinden yoksun bir şekilde bırakarak değersizleştirmektedir.

Sermaye sahipleri (burjuva) büyürken işçinin yerinde sayması, gününü zor bela geçirmesi çağımızın insanlık sorunlarındandır. Dünyada yaşayan insanların büyük bir çoğunluğunun açlık ve yoksulluk sınırında yaşarken çok azının bu sınırın üzerinde olması bizleri düşündürmeli ve korkutmalıdır!

Toplumsal olayların, ailesel çözülmelerin, sağlık problemlerinin yaşanmasının başlıca nedeni geçim ve buna olarak yaşanan sorunlardır.

İyi, kaliteli ve yaşanılabilir hayatı kim istemez? Tabi ki de herkese ister.

Hayatta kalma, onurlu bir yaşam, gelecek kaygısı duymadan çocukların eğitimi ve yaşamda yer almaları, yaşlıları ile ilgili sorumlar ile baş etme konularında devlet aygıtının bireylerin huzuruna, mutluluğuna destek sunan uygulamaları hayata geçirmesi gerekir.

İş koşullarının çeşitlendiği günümüzde adil, sistemli ve programlı istihdamların arttığı, kimsenin açlıktan ve yoksulluktan dolayı zorluklar yaşamadığı, herkesin kendini ifade edebildiği iş koşullarının arttığı, emeğin sömürülmediği güzel ve yaşanılası yarınlara…

Güncel Sorunlarımız Üzerine: Aforizmalar

Veysel ŞAHİN

GEÇİM SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Okuma, yazılanı okuyup tekrar etmek kadar basit bir eylem halinden çok daha fazlasıdır. Kişi okurken edindiği bilgiyi, yorumu ve değerlendirmeyi anlayıp bunları analiz-sentez süreçlerinden geçirmedikten sonra kişinin okuduğu ne olursa olsun nafiledir. Kişi için de bu süreç zaman kaybından da başkası değildir.

Sorunsallık boyutu açısından bakıldığında “okuma” ile “yaşam kalitesi” arasındaki müthiş bir paralellik vardır. Bu ilişkiyi gelişmiş ülkelerin “gelişmişlik düzeyleri” ile “eğitimleri” arasındaki ilişkide de net bir şekilde görebilmekteyiz.

Katliamların geleneksel olarak yaşandığı, bombaların sürekli patladığı, göç ve sürgünün eksik olmadığı coğrafyaların eğitim kalitelerini ve okuma alışkanlıklarını tahmin etmeniz için müneccim olmanıza gerek yoktur!

İlmi, okumayı ve bilimi önemseyen bir dinin inanların büyük bir bölümünün cehalet içerisinde kıvranmasının altında yatan en önemli nedenlerin başında; yeterli düzeyde okumanın yapılmamış olması veya yapılmış olunsa da okuduklarını kavrayacak zihinsel gelişime ve entelektüel kültür birikimine sahip algının gelişmemiş olmasıdır. Buna paralel olarak bu yerlerde uygun eğitim modelinin ve toplumsal yaşayışın geliştirilememiş olması da büyük bir etkendir…

Okuma; uygarlık tarihini, ülkenin tarihini, doğanın işleyişini, madde döngülerini, üretim ve tüketimi, dinler tarihi, kültürler ve etkileşimleri, sosyal evrimi v.b. okumanın insana katacağı değerleri geliştirmeyi amaç edinmeli.Kendini tanıyan insanın okuduğu ile okuduğunu irdeleyemeyen insanın okuduğu bir olur mu? Kişi öncelikle kendini tanımalı ve yaşadığı hayattan ne istediğini bilmelidir. O zaman okudukları da o kişiyi gideceği yere ulaşmasına yardımcı olur. Bu düşünceyi en iyi şekilde anlatan en isabetli söz gönül insanı Yunus Emre’ye aittir.

Yunus der ki: “İlim ilim bilmektir. İlim kendin bilmektir. Sen kendini bilmezsin. Ya nice okumaktır.”

Okumayı bilmek için kendini bilmek gerekir. Kendini bilmenin de en bilge yolu okumanın önemini bilmektir. Bilenle, bilmeyen hiç bir olur mu ha dostlar?Tarihe yön veren büyük şahsiyetler olan Mustafa Kemal, Fatih, Sokrates, Newton, İbn-i Sina, Büyük İskender gibi nicesinin hayatları incelendiğinizde bu şahsiyetleri büyük yapan olayların arkasında; onları var eden ve geliştirenin okudukları kitaplar olduğunu net bir şekilde göreceksiniz.

Yozlaşmanın, tahammülsüzlüklerin, cehaletin ve çürümüşlüğün panzehiri eğitimdir. Eğitimin en iyi yolu ise okumak ve okumayla birlikte açılan kanallardan hayatı yaşayarak tanımaktır.

Hayal gücünün sınırlarını zorlayan, ellere silahlardan çok kitapların alındığı, okumanın bir eylemden fazlası olduğunun bilindiği, bilginin ve ilginin rehber olduğu, cehaletin kucağındaki insanların kurtarıldığı, kitapsız hiçbir evin kalmadığı, üreten-düşünen- sorgulayan-gören-yazan insanların hayatımızda çoğaldığı, cehalet cehenneminden çok ilim-irfan cennetinin hayatımızda kendini hissettirdiği yaşanılası geleceğe hep birlikte kavuşmak dileklerimle, gözünüz iyiyi, yüreğiniz güzeli görsün.

Güncel Sorunlarımız Üzerine: Aforizmalar

Veysel ŞAHİN

OKUMAMA SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

H.z. Muhammed(s.a.v.)’i büyük bir devrimci yapan özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

• Cahiliye adetlerinin hüküm sürdüğü bir toplumun vicdanına aydınlık gibi doğması!

• Kızlarını diri diri kuma gömen kişilere karşı duruş sergilemesi ve kızı H.z. Fatma’yı omzuna alarak toplumda gezinmesi!
• Köleciğin hakim olduğu bir dönemde herkesin eşit olduğu ve kimsenin kimseden insan olarak üstün olmadığını ifade etmesi!
• Kendilerine bir fayda ve zararı olmayan nesnelere tapınılmasına karşı çıkması ve alemi yaratan varlığı anlatmaya çalışması!
• Soylu egemenliğine, fakirin dışlanmasına, kadının değersizleştirilmesine, kölenin aşağılanmasına, batıla, cahiliye adetlerine, hurafeye, kan davalarına ve fal oklarına karşı çıkması!

• Kimsenin bir başkasının inancından dolayı sorguya çekilmeyeceğini, herkesin inancının kendisine ait olduğunu ve din ve vicdan özgürlüğünü ifade etmesi!
• İlk ayetin oku olması, Bedir Savaşı’ndan sonra esir alınan kişilere okuma yazma bilmeyen Müslümanlara okuma yazma öğretmeleri karşılığında serbest kalabileceklerini söylemesi!
• Kendi toplumunda, kendisine inanmayanlar tarafından “El-emin” yani güvenilir insan olarak nitelendirilmesi!
• Devlet yöneticiliği yapmasına rağmen hayatını fakir biri olarak tamamlaması!
• Hasta ziyaretlerini ihmal etmemesi, kin besleyenlere karşı çıkması, hoşgörüyü ilke edinmesi!
• Peygamber olmasına rağmen devletten ücret almamış olması ve tüccarlık yaparak geçimini sağlaması!
• Kızı H.z. Fatma’ya, baban peygamber diye güvenme! diyerek kişi iradesinin önemini vurgulaması!
• Başka inanca mensup din adamlarıyla sohbet etmesi!
• Kendini öldürmek isteyenleri affetmesi!

H.z. Muhammed(s.a.v.)’in özelliklerini saymakla bitirememekle birlikte bugün yolundan gittiğini iddia eden Müslüman kardeşlerime şu soruyu soruyorum!

H.z. Muhammed(s.a.v.)in devrimini ne kadar yaşatıyoruz ve yolundan ne kadar gidiyoruz?

Yüreğinizden sevginin eksilmediği, kibrin de hiçbir zaman yer almadığı nice nefeslere…

Tarihçi-Yazar
Veysel ŞAHİN

ASIRLARIN DEVRİMCİSİ: H.z. MUHAMMED (S.A.V.) yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Kaytarma sorunsalı yaşadığımız toplumun en birincil ve özge sorunudur. Toplum olarak çalışmayı sevmeyen, kaytaran, tatilleri heyecanla bekleyen, üretmeden tüketmeyi tercih eden, kolay yoldan köşeyi dönmeye çalışan, işin her türlü hilesine kaçan, zora düşmeden ve korkutulmadan iş tutmayan bir toplum olarak kaytarma, bize pek de uzak olmayan bir yaşam tarzıdır.

Kaytarma alışkanlıklarımızın köklerinde ilkesizlik, vicdansızlık ve keyfilik ruh halleri yatmaktadır.

Kaytarmanın ülkemizde bu kadar yaygın ve devam eden bir alışkanlık olmasının birden çok nedeni vardır. İş ahlakına sahip olmamak, yaptığı işi kendine yakıştırmamak, emeğinin karşılığı olarak ücreti yeterli görmemek, kendini ifade edeceği ortamı yakalayamamak, değerli gördüğü başka işlere daha fazla kafa yormak, mesaiye ayırdığı ruh ve beden sağlığını daha önceden başka yerde tüketmiş olmak gibi nedenleri sıralayabiliriz.

Kaytarma ile ahlakın, kaytarma sayısı ile üretim/iş kalitesinin, kaytarma ile büyümenin, kaytarma ile eğitimin arasında sıkı bir ilişkinin olduğu bilinmelidir.

Kaytarmaların yaşandığı iş yerlerinde işini yapanların duygularında çözülmeler yaşanabilir. İş tutan bireylerin kendilerini kaytaranlarla mukayese etmeye başlamasıyla da iş tutanların potansiyelinde ve ahlakında ciddi kırılmaların yaşanmasına neden olur.

Bizler zaman içerisinde bazı şeyleri o kadar çok kanıksar hale geldik ki sorgulamayı gereksiz, hesap sormayı da had bilmezlik olarak nitelendirir olduk. Bazı şeyleri sorgulama hakkını kendinizde görüp sormaya kalkıştığınızda kabak sizin başına patlayabilir.

Kaytarma alışkanlıklarını yaşadığımız toplumdan uzaklaştırabilmek için eğitim sistemimizi ve aile ahlakımızı yeniden sorgulamalıyız. İş tutabilen, işini seven ve aldığı ücretten tatmin olan bireyler yetiştirmek istiyorsak; bireylerin ilgi ve yeteneklerini doğru mesleklerle en uygun bir şekilde buluşturmalıyız.

Eğitim politikalarımızın evrensel değerleri yaşattığı, ahlakın ve vicdanın her alanda işletildiği, emeğin ve sömürünün son bulduğu, yeteneklerin sergilenebildiği, kişiye göre işlerin yerini işe göre kişilerin alındığı, eğitimin büyük oranda hayatı yordayabildiği, rüşvet ve iltimasın kökünün kurutulduğu, kendini tanıyan ve ne istediğini bilen bireylerin sayısının çoğaldığı yaşanılası yarınlara…

Ahlaki ve etik değerler prensibiniz, vicdanınız ise bekçiniz olsun.

Güncel Sorunlarımız Üzerine: Aforizmalar

Veysel ŞAHİN

KAYTARMA SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Dünyada büyük gruplar tarafından kabul gören dinlerin kurucularına ya da öğreti sahiplerine bakıldığında yaşamsal anlamda bu liderlerin yaşantılarının gayet mütevazi olduğu görülecektir.

Bu şahsiyetlerin kişilik özelliklerine bakıldığında ise paylaşımcı, uzlaştırıcı, barışçıl, hümanist, fakir, kibirden yoksun, düşmüşten yana, örnek kişilik sahibi bireyler olduklarını göreceksiniz. Asıl sorunsal olan mevzu bir dine inanan cemaatlerin, fanatik taraftar gruplarının veya ruhban gruplarının menfaat ve statü odaklı saf inanan halk grupları üzerinde oluşturdukları tahakküm ve bunu bağlı olarak gerçekleştirdikleri sömürü düzenidir.

İnanan cemaatleri tarafından kutsal sayılan Zent Avesta, Vedalar, Kur’an, İncil, Tevrat, Zebur ve Tripitaka gibi kitaplarda masum insanları öldürme ile ilgili herhangi bir söz, sözcük ve ibare bulunmazken bu inançların fanatik grupları tarafından neredeyse her türlü zorbalığın, katliamın, yakıp yıkmanın, seferlerin ve baskının yapıldığı bilinen gerçeklerden biridir.

Tarih din kisvesi altında yapılan pazarlıkları, kirli oyunları ve politikaları çoğu kez farklı isimlerle ve farklı coğrafyalarda bize kendini göstermiştir. Bizler bunun adına ister Haçlı Seferleri diyelim ister Işid, ister Madımak diyelim ister Gazze, ister Dahav diyelim ister Şengal. Gerçekleşen tüm katliamlar insanlık ve din dışı uygulamalardır. Hangi isim altında yapılırsa yapılsın zulmün meşru görülmesi ve gösterilmesi mümkün değildir.

Din sorunsalının temelini oluşturan din dışı uygulamaların kavramsal terimleri olan endüljans,
enterdi, engizisyon, aforoz, mülhit, zındık, münafık gibi söylemlerle kıyımların yapılmış olması tarihsel gerçekliktir. Terörün, katliamların, zulümlerin ve kıyımların ne dini ne de masumiyeti vardır.

Biz insanlar barışı, sevgiyi, kardeşliği ve dostluğu ortak inancımız haline getirebilirsek insanlık ailesine büyük hizmet etmiş oluruz. O zaman yaşadığımız küreyi daha anlamlı ve daha yaşanılabilir kılabiliriz…

Batıl ise, yaşadığımız toplumun büyük grupları tarafından kabul gören ve varlığına inanılan değer yargılarıdır. Batıl en yalın tanımıyla akla ve bilimsel verilere dayanmayan ya da gerçeklikle örtüşmeyen yargılar topluluğudur. Toplum tarafından batıl inanışlar olarak da bilinen yargılar, gerçeklerin zaman içerisinde saptırılması veya gerçeğinin dışına çıkartılmasıdır.

Kavram kargaşalıklarının, değer çatışmalarının ve yozlaşmanın yaşanmasında batıl sorunsalı büyük yer tutmaktadır. Bizler, batıl inanışlarını her ne koşulda olursa olsun hafife almamalıyız. Çünkü uyulması halinde sonuçları bizleri büyük yanlışlıklara sürekler. Bunun yanında batıl adetleri, toplumları büyük bir hipnozlukla uyutup etkisi altına alır ve sonrasında toplumları içinden çıkılmaz bir bataklığa sürükleyebilmektedir.

Batıl, cehaletin büyümesine ve yaygınlaşmasına neden olmakla kalmayıp bir de doğru ile yanlışın taraf değiştirmesine neden olabilmektedir. Hayatımızın her alanında karşılaştığımız bazı batıl inanışlar var ki gerçeğini geri de bırakarak toplumun değerleri içerisinde kemikleşmiş ve kabul görmüş duruma gelmiştir. Batıl; sapkın adetlerin, davranışların ve geleneklerin bir bakıma toplamı veya vücut bulmuş hali de diyebiliriz.

Tarihte batıla örnek verecek olursam Arap coğrafyasında bir zamanlar kızlarını diri diri kuma gömme adetlerinin uygulanmış olması sapkınlık (batıl) değilse de nedir?

17. Yüzyıl Avrupa’sında Galileo’nun engizisyon mahkemesinde “dünya dönüyor” dediği için yargılanması gaflete (batıla) düşmüş ruhbanların şaşkınlığı değilse nedir sorarım size? Batıl adetleri, insanoğlunun gelişmesini engelleyen sapkınlık ritüellerinin toplamıdır. Batıl, ancak hakikatler (gerçekler) karşısında eğilir. Gerçeğe de bizler ancak bilimle, akılla ve mantıkla ulaşılabiliriz. Okuyarak, sorgulayarak kendimizi ve çevremizi tanımlayabiliriz.

Hayatımızı etkisi altına almış olan batıl yargılarından, entelektüel bilincin geliştirilmesi, kültürlenme boyutunun artırılması ve sorgulama yöntemlerinin işletilmesiyle kurtulabiliriz.

Fikri hür, vicdanı hür bireylerin gelişmesini engelleyen, zihinlerin birer prangaları olan batıl itikatlarımızdan (uğraşlarımızdan) kurtulalım, hep birlikte mantığımızın egemen olduğu yaşanılabilir bir dünya inşa edelim.

Dinsel cehaletin hüküm sürmediği, insanlığın hiçe sayılmadığı, evrensel değerlerin unutulmadığı, masum canların kanlarının dökülmediği, kula kulluğun edilmediği, yaşanılası bir dünya umuduyla yüreğinizden umut, sevgi ve inanç hiçbir zaman eksik olmasın…

Tarihçi-Yazar

Veysel ŞAHİN

SORUNSALLIK AÇISINDAN DİN ve BATIL İNANÇ yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Cumhuriyet, Arapça ‘cumhur-‘ yani halk sözcüğünden türetilmiş olup halk yönetimi veya halkın katılımı anlamlarına gelmektedir. Demokrasi sözcüğü ise Eski Yunanca’daki ‘Demo-” yani halk sözcüğünden türetilmiş olup halk yönetim veya halkın yönetimi anlamlarına gelmektedir. Dışardan bakıldığında her ikisinin de aynı anlama geldiğini düşüneceksinizdir bu çok doğaldır. Fakat tarihsel arka planında yer alan yaşanmışlıkları ele aldığımızda farklılaşmaları net bir şekilde anlamladırabiliriz.

Demokrasinin doğduğu yer olan Antik Yunan’ın tarihini genel olarak incelediğimizde karşımıza çıkan ilk özelliklerinin bu coğrafyada yaşayan insanların siyasal bölünmüşlükler içerisinde sınıfsal farklılıklara dayalı çatışmaların hüküm sürdüğünü göreceksiniz. Kölelerin ve özgür yurttaşların, soylular kadar etkili ve egemen sınıf olamadıklarını için başlattıkları hak ve hukuk mücadelesinin Solon, Drakon ve Klistenes kanunlarının doğmasına neden olmuştu. Bu hak ve kazanımlar, zaman içerisinde köle ve halk gruplarının da yönetime katılmasına olanak sağlamıştır.  “Demo” olan halkın büyük bir bölümünün yönetimsel anlamda güçlenmesi ve iktidarı belirlemesi serüveni modern demokrasinin doğuşu olarak tarihteki yerini alacaktır.  Demokrasinin serüvende kısacası sınıf mücadelesinin kendisi vardır. Hak, hukuk, özgürlük ve eşitlik isteyen grupların talepleri ile kazanımları vardır.

Cumhuriyetin doğduğu Arap coğrafyasının tarihini incelediğimizde ise kabilecilik anlayışının yaygın olduğu, kan davalarının yaşandığı, sınıfsal farklılıkların derin aynı zamanda sapkın adetlerin de hüküm sürdüğü cahiliye devirlerini göreceksiniz. Ta ki Hz. Muhammed’in İslamiyet’i hakim inanç kılıp, Arap kabilelerini Ümmet anlayışını çerçevesinde toparlayıp eşitlik anlayışını hakim kılana kadar!

…

Tarihçi-Yazar
Veysel ŞAHİN

CUMHURİYET Mİ, DEMOKRASİ Mİ ? yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Günümüzde, dünyanın hemen her yanında tarım yapılabilmektedir. Tohum olmayan yere, tohum götürülebilir. Saban (Çift) olmayan yere başka yerden sağlanabilir. Teknik olanaklardan da faydalanabilir. Hatta toprağı ıslah etmek bile mümkündür. Ama dünyada tarımın ilk yapıldığı yerler hakkında şu ifadeyi kullanırlar: “tarımın yapıldığı yerde, insanla birlikte, iri-sağlam ağaçlar, büyük hayvanlar, tohum ve sonunda elverişli iklim varsa ancak büyük bir yerde ilk tarımın yapıldığını düşünmüşlerdir. Tarih öncesi devirde, Orta Asya’da günümüzde de insanların dağlarında yabani hayvan ve tohumların bulunması, bunların eskiden de olduğunun birer delili sayılabileceği gibi buralarda yapılan kazılarla insan, hayvan fosilleri, kömür ve kömürleşmiş buğday taneleri meydana çıkarılmış olması tarım kültürünün de Orta Asya’da da var olduğunu kuvvetlendirici nitelikte örnektir. Mezopotamya, tarih öncesi devirlerde bataklık idi. Ancak kültürce ileri olan Sümerlilerin buraya gelmesi ve kanallar açarak bataklıkları kurutup tarıma açmışlardır.

Hindistan’ın durumu da aynıydı. Akdeniz çevresinin alanı için tarımsal daha sonraki dönemlere rastlanan tarıma ait bulgular sayesinde tarıma geçildiğini öğrenmekteyiz. Araştırmacılar arasında Türklerin tarımsal yaşama çok önceki dönemde geçmiş oldukları veya olmadıkları hakkında çok fazla görüş ileri sürmüşlerdir. Tarih öncesi için yabancı bilginler; ilk tarım kültürünün Orta Asya’da kurulduğunu söylerler. Fakat Türkçe bilmeyen veya derinlerine inmeyen bazı Avrupalı tarihçiler ise bugün Orta Asya’da kullanılan tarımla ilgili deyimlerin çoğunlukla Farsça’dan gelmiş olduğuna dayanarak tarım kültürünün Orta Asya’ya dışarıdan geldiğini söyler. Bunun olduğu gibi Kaşgarlı Mahmut’un eserinde ve diğer bazı kaynaklarda, tarımla ile ilgili terimlerin hepsinin daha önceleri Türkçe olduğunu iddia eder. İlk tarım kültürünü de Orta Asya’da Anav kazıları sonucunda “Anav Kültürü” olduğu anlaşılmıştır.Türkistan vadilerinde 6000 yıl öncesine ait buğday, arpa kalıntılarına rastlanılmıştır. Hububatın ekilmesi ve bununla ilgili sözlere Kaşgarlı Mahmut’un eserinde Macarca’ya geçen sözlere rastlamak mümkündür.

Tarım, toplum hayatı için vazgeçilmez emek sayma şerefi dünya üzerinde Türklerin olduğu görüşü de yazarlar arasında benimsenen düşünceler içerisindedir. Mısır, buğday ve akdarı ekerler; elma, asma dudu yetiştirirler; ağaçları aşılarlar, toprağı değerlendirirler, sudan da faydalanırlardı. Türkler, ovadan geçen bir nehrin mecrasının değiştirilebileceğini ve açılan kanallar ile, bahçeler ile tarlaların sulandığı da görülmüştür. Bu sularla büyük değirmenler de işletilirdi. Mesela kavun ve karpuz, Çin’e bu bölgelerden gitmiştir. Çinlilerin karpuza (hami kavun) demeleri göstergesidir. Uygurların karpuzculuğu hakkında Çin kaynaklarında sık sık anlatılmaktadır. Turfan Ovası, üzüm bağları ile ünlü idi. Çin’e üzüm tereği buradan gitmişti. Bezelye ve bakla ile kişniş Uygur diyarından bol miktarda yetiştirebildiğini de Çin kaynaklarından öğrenmekteyiz.

Oğur (Oğuz) Türklerinde de tarım kültürü vardı. Hunlar, Göktürkler, Uygurlardan ayıran özelliği tarım alanında oldukça ileri gitmeleridir. Doğu Türklerinin de elverişli bölgelerde tarımla uğraştıkları biliniyordu. Bozkır sahasının çoğunluğunu otlaklar kaplamaktaysa da tarıma elverişli yerler vardı. Bir Çin yıllığı; şiddetli soğuk yüzünden bir sene Hun topraklarında ekinlerin ekilmediğini söyler. Yine aynı kaynaktan bir Hun buğday cinsi ile bir Hun fasulyesinden bahseder.

Altay ve Sayan Dağlarında hububat tarımının en az 3000 yıldan beri yapıldığı arkeolojik kazılarla dayanılarak ileri sürülmüştür. Kap Kağan’ın Çin ile yaptığı M.S 696 tarihli antlaşmasının bir maddesi tohumluk darı teslim etmesi hükmünü taşıyordu. Arkeolojik bulgular bu bilgiyi desteklemektedir. Hunlar zamanında sulama kanalları açılmıştır. Selenga, Baykal Gölü arasındaki “İvolgi” ve “ilmova” adlı yerlerde çok çeşitli saban demirleri, Çin’den ithal oraklar, değirmen taşları bulunmuş, ayrıca hububatı muhafaza etmeye yarar çukurlar görülmüştür. Göktürkler zamanında kullanıldığı anlaşılan “Tö-Tö” kanalının boyu 10 metreye yakındı ve o kadar yüksek teknik bilgiye dayanmaktaydı. Yerleşik yaşamın en bariz öğesi tarım olduğu gibi kentlerin büyümesi ve şekillenmesinde de büyük bir etkisi vardır. Orta Asya’da şehirlerin büyük çoğunluğunda tarım, ticaret amaçlı oluşmuş yerleşim yerleridir. Orta Asya’da birçok tarım şehri varlığını sürdürmüştür…

KAYNAKÇA

1.ANADOL, Cemal; ABBASOVA, Fazile; ABBASALI, Nazile, Türk Kültür Medeniyeti, Bilge Karınca Yayınları, İstanbul: 2002

2.DUYGU, Süleyman, Türk Tarihi, Ankara: 1974

3.ESİN, Emel, Türk Kültür Tarihi, Ötüken Yayınları, Ankara: 1997

4.KAFESOĞLU, İbrahim, Türk Milli Kültürü, Ötüken Yayınları, İstanbul: 2000

5.K.Y.R.T.T. (KemalistYönetimin Resmî Tarih Tezi), Türklerin Ana Hatları, Kaynak Yayınları, İstanbul: 1991

6.L.LİGETTİ, Bilinmeyen İç Asya, Çev.: S. Karatay, A.D.T.S. Yayınları, Ankara: 1981

7. ÖĞEL, Bahaeddin, Türk Kültür Tarihi, T.T.K Yayınları, Ankara: 1984

8.ÖĞEL, Bahaeddin,Dünden Bugüne Türk Kültürünün Gelişim Çağları, T.D.A. Vakfı Yayınları, İstanbul: 2001

9.SÜMER, Faruk, Eski Türklerde Şehircilik, T.T.K. Yayınları, Ankara: 1994

10.YAŞARHAŞ, Cevihi Enver, İslamiyet Öncesi Türk Tarihi ve Medeniyeti, BalkanlarMatbaaevi, Erzurum: 2000

11.YAKUT, Esra, Türklerde Hukuk “Makale”

ORTA ASYA’DA TARIM ve YERLEŞİK YAŞAM ÜZERİNE TARİHSEL BAKIŞ yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

-Aydınlanma Çağı’nın bir diğer adı:
AKIL ÇAĞI

-Canlı varlıkların fizik yasaları dışında, metafizik güçler tarafından var edildiğini ve mistik güçler sayesinde hareket ettiğini savunan görüş: VİTALİZM

-Aritmetik araştırmaları ile ün kazanan “Matematikçilerin Prensi” olarak bilinen ünlü matematikçi: GAUSS (1777-1855)

–19.Yüzyılın ortalarına kadar takma dişler için genellikle kullanılan yöntem: ÖLÜ ASKERİN AĞZINDAN DÖKÜLEN DİŞLERLE

-“Uzaktan Yazma” anlamına gelen, 1763 yılında Fransız Claude Chappe tarafından icat edilen: TELGRAF

-1778 yılında ilk modern tuvaleti tasarlayan ve patentini alan Fransız: JOSEPH BRAMAH

-“Simya” adı altında sürdürülen çalışmaların bugünkü anlamda kimya bilimine dönüştüren ve 1789 Fransız İhtilali’nin getirdiği terörün kurbanı olan bilim insanı: ANTOİNE LAURENT LAVOİSİER

-İlk elektrik pilini yapan bilim insanı: ALESSANDRO VOLTA (1745-1827)

-Atom kavramına bilimsellik kimlik kazandıran bilim insanı: JOHN DALTON (1766-1844)

-Geliştirdiği buhar makinesi ile Sanayi Devrimi’ni başlatan ve insanlık tarihinde çığır açan bilim insanı: JAMES WATT (1736-1819)

-Hesaplamada elektronik sistemin öncüsü: CHARLES BABBAGE

-İlk gözlükçü dükkanı 1783 yılında açıldı: PHİLADELPHIA/ ABD

–19.yy’ın en büyük bilim insanlarından olan, elektromanyetik indüklemeyi, manyetik alanın ışığın kutuplaşma düzlemini döndürdüğünü bulan: MICHAEL FARADAY (1791-1867)

-Elektrik taşıyan bir iletkeni döndürmeyi başaran fizikçi: MICHAEL FARADAY (1791-1867)

-Kimya, elektrokimya, metalurji alanlarında pratik sonuçlarından bilim insanlarının yararlandığı ve “Deneysel Bilimin Prensi” olarak nitelendirilen bilim insanı: MICHAEL FARADAY (1791-1867)

-Gallapagos Adaları’nda evcil hayvanlar, özellikle güvercinler üzerinde yapmış olduğu araştırma sonuçlarını “Türlerin Kökeni” adlı eserinde toplayan ünlü evrim teorisi uzmanı: CHARLES DARWIN (1809-1882)

-1816 yılında yangın söndürme tüpünü tasarlayan İngiliz: GEORGE MANBY

-Şarbon  (Antraks) adı verilen koyun ve sığırlarda görülen bulaşıcı hastalıkla kuduza karşı geliştirdiği aşı yöntemi ile tanınan ünlü bilim insanı: LOUIS PASTEUR (1822-1895)

-Şarbon aşısını keşfeden, bazı içeceklerin uzun süre saklanmasını sağlamak üzere geliştirdiği yöntem “pastörizasyon” olarak anılan bilim insanı: LOUIS PASTUER (1822-1895)

-1952’de görünen mor ışığın ötesinde de görünmeyen bir ışının varlığını saptayan buna da “Mor Ötesi” adını veren bilim insanı: G. G. STOKES (1819-1903)

-Radyo, radar, televizyon gibi icatlara yol açan elektromanyetik ve ışık alanlarındaki devrimsel atılımları ile tanınan bilim insanı: JAMES CLERK MAXWELL  (1831-1879)

-Darwin’in çalışmalarına ışık tutan, “Nüfus İlkesine İlişkin İnceleme” adlı eserin yazarı: THOMAS MALTUS

-Telefonu icat eden mucit: ALEXANDER GRAHAM BELL

-“Koşullanmış Refleks” adı verilen alışkanlığa bağlı davranışlar üzerinde çalışmalar yapan bilim insanı: IVAN PAVLOV (1849-1936)

-“Sanat dünyasında bile başarının %10’u esin, %90’nı terlemedir. Kaldı ki buluşlarına üstün zeka performansı ile değil, sıradan bir yöntem olan sınama-yanılmayla ya da bir benzerlikten yararlanarak ulaşılabileceğini” ortaya koyan düşünür: BERNAND SHAW  (1856-1950)

-“Nazizme inanç ve bağlılık duyurusunu imzala, oğlun idamdan kurtulsun!” önerilerine karşı çıkan termodinamik alanında çalışmaları bulunan ünlü bilim insanı: MAX PLANCK  (1858-1947) Not: 1918 yılında Nobel Fizik Ödülü’nü aldı.

-Başlangıçta tüm kıtaların “Pengea” adında tek bir kıta olduğunu, sonradan parçalanıp dağılarak zamanla günümüzdeki yerlerine ulaştığını ileri süren bilim insanı: ALFRED WEGENER (1880-1930)

-Modern fizik çağını başlatan ve tıpta çığır açan X ışınlarını bulan bilim insanı: WILHEIM CONRAD RONTGEN (1845-1923) Not: 1901’de ilk Nobel Fizik Ödülü’ne layık görülen fizikçi oldu.

-Psikiyatride “psikanaliz” adı verilen yöntemi geliştiren ve “psikoterapi” yönetimini hastaların iyileştirmesinde kullanan Avusturyalı hekim: SIGMUND FREUD(1856-1939)

-1900 yılında “Rüyaların Yorumu” adlı eserini yayınlayan Avusturyalı bilim insanı: SIGMUND FREUD (1856-1939)

#Telsiz telgraf sistemini geliştiren, kısa dalga radyo iletişimi üzerine modern çalışmalar yapan bilim insanı: GUIGLIELMO MARCONI (1874-1936)

–17.Yüzyılı “Dahiler Yüzyılı” olarak nitelendiren 20. Yüzyılın seçkin düşünürü: ALFRED NORTH WHITEHEAD  (1861-1947)

-1879 yılında elektrik ampulünü icat ederek tüm dünya bireylerini aydınlatan ve elektriğin mucidi olarak bilinen bilim insanı: NICHOLAS TESLA

-Nükleer fizik alanlarında çalışmaları olan 20. Yüzyılın ünlü bilim insanı: ERNEST RUTHERFORD  (1871-1937)

-1908 yılında radyoaktif elementlerin kendiliğinden başka elementlere dönüşümü (çekirdek transmütasyonu) olayını keşfinden ötürü Nobel Kimya Ödülü’ne layık görülen bilim insanı: ERNEST RUTHERFORD (1871-1937)

-Bitkiler üzerinde yaptığı çalışmalarda, bir türün özelliklerini kalıtım yoluyla sonraki kuşaklara aktarıldığını bulan bilim insanı: JOHANN GREGOR MENDEL (1882-1884)

-1877’de İstanbul’a gelip II. Abdülhamit ile görüşen ve “Ufuk Farkı” konusu ile ilgili görüşler ortaya koyan Avusturya-Macaristan büyükelçisi: VICTOR GRAF DUBSKY

-Almanya’nın “Ulm” kentinde doğan ve babası elektro-kimya fabrikasının sahibi olan 20.Yüzyılın en büyük fizikçisi: ALBERT EINSTEIN (1879-1955)

-Işık ve kütle çekim için geliştirdiği özel ve genel görelilik kuramıyla, Newton’dan sonra fizikte yeni bir çığır açan ünlü bilim insanı: ALBERT EINSTEIN (1879-1955)

-1922’de Noel Fizik Ödülü’nü alan ve Modern fiziğin temelini atan bilim insanı: ALBERT EINSTEIN (1879-1955)

-1930’lu yıllarda Nazi Almanya’sının Yahudilere yönelik gerçekleştirmiş olduğu soykırımdan kurtulmak amacıyla Almanya’da yaşayan Yahudi bilim insanları adına Mustafa Kemal’e yazdığı mektup ile yardım istemiş olan ünlü bilim insanı:
ALBERT EINSTEIN (1879-1955)

-Marie Curie’nin 1909 senesinde ilk defa tanıştığı,  yaklaşık 25 sene iş ortaklığı yaptığı, birçok bilim konferansına birlikte katıldığı ve hatta birkaç defa İsviçre Alplerine ailecek tatile gittiği ünlü bilim insanı: ALBERT EINSTEIN (1879-1955)

-Küf mantarının bakterilerin çoğalmasını engelleyen bir madde saldığını saptayan ve bu maddeye “penisilin” adını veren bilim insanı: ALEXANDER FLEMING (1881-1955)

-Güneş Sistemi’ni barındıran “Samanyolu”ndan başka gökadalar da bulunduğunu saptayan ve evrenin genişlemekte olduğu düşüncesini destekleyen keşfi ile tanınan bilim insanı: EDWIN HUBBLE (1889-1953)

-17 yaşında iken iki kez Nobel Ödülünü kazanan bilim insanı: MARIE CURIE  (1867-1934)

-1895 senesinde evlenen ve düğününde giydiği koyu mavi kıyafetini, daha sonrasında yıllarca laboratuarında da giymiş olan ünlü bilim insanı: MARIE CURIE  (1867-1934)

-Bilime yaptığı katkılardan ötürü, Başkan Harding tarafından milyonlarca Amerikalı adına Marie Curie’ye takdim edilen nesne: 1 GRAM RADYUM Not: 1 gram radyumun değeri, günümüz parasıyla 100.000 dolar civarındadır. Harding, Curie için şunları diyordu: Bilim çağının en önde gelen bilim insanlarından olan sizi selamlıyoruz. Kadınların yavaş yavaş ön plana çıkmaya başladığı dönemimizde, kadınların liderisiniz.

-Nobel Ödülü’nü alan ilk kadın olan ve iki dalda (1903’te Fizik- 1911’de Kimya) bu ödüle sahip olan bilim insanı: MARIE CURIE  (1867-1934)

-Tüm Avrupa’da fizik dalında doktora alabilmiş tek kadın: MARIE CURIE  (1867-1934)

-Nobel tıp ödülünü kazanan ilk devlet: ALMANYA

-1903 yılında Flyer-1 isimli ilk uçakla yerden havalandıktan 59 saniye süreyle 260 metre uçabilen kardeşler: WRIGHT KARDEŞLER

-1905 yılında “Zeka Testini” bulan ünlü Fransız bilim insanı: ALFRED BINET

-1917 yılında açtığı ilk doğum kontrol kliniği nedeniyle 1 ay süreliğine cezaya çarptırılan: MARGARET SANGER

-Dünyanın ilk manuel çamaşır makinesini 1908 yılında icat eden: ALVA JOHN FISHER

-Nükleer Proton keşfedildiği yıl: 1919

-Einstein’ın görelilik kuramlarının tanıtımı için çaba harcayıp konferanslar veren ve matematik doktorası olan ilk Türk matematikçisi: KERİM ERİM

-İlk radyo yayını: ABD (1920)

-”Verem Aşısı”nı geliştiren ülke: FRANSA (1921)

-Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın hekimi: SAFİYE ALİ (1921)

-Spektroskopi biliminin atomik temelini kuran ve 1922’de fizik alanında Nobel Ödülü alan ünlü bilim insanı: NIELS BOHR  (1885-1962)

-Behçet Uz, tarafından kurulan Veremle Mücadele Cemiyeti açıldığı yıl: 1922

-Türkiye Cumhuriyeti’nde hekimlere zorunlu hizmet uygulaması: 1923

-”Elektrikli Trafik Işıkları”nı geliştiren ülke: ABD (1923)

-İlk buzdolabı üretimi: 1923

-Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın diş hekimi: FERDANE BOZDOĞAN ERBERK (1924)

-Dondurulmuş yiyecekler üretimi: 1924

-Elektrikli ses kayıtlarının geliştirilmesi: 1925

-İlk sıvı yakıtlı roket üretimi: ABD’Lİ ROBERT GODDARD

-1926 yılında ilk televizyon görüntüsünü başarıyla gerçekleştiren: JOHN LOGIE BAIRD

-İlk sesli sinema filmi yayını: 1927

-C Vitaminin keşfi: 1928

-Refik Saydam tarafından “Hıfzıssıhha” açıldı: 1928

-Penisilin bulunduğu yıl: 1929

-1930 yılında ABD’li Wallace Grothers tarafından icat edilen: NAYLON (Now You LOusy Nippon)

-1932’de Nobel Ödülü alan, 24 yaşında iken oluşturduğu “matris mekanik”, kendi adıyla bilinen ve belirsizlik ilkesiyle tanınan ünlü bilim insanı: WERNER HEISENBERG  (1901-1976)

-İlk radyo teleskoplarının kullanımı:1932

-Vecihi Bey tarafından “Kalamış”ta kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk sivil havayolu şirketi: HÜRKUŞ HAVAYOLLARI (1932)

-1933 yılında elektronik mikroskobu yapan bilim insanları: MAX KROLL- ERNST RUSKA

-1933 yılında kendi adıyla bilinen dalga denklemini ortaya koyarak fizikte büyük ilerlemelere yol açtığı için Nobel Fizik Ödülü’ne layık görülen bilim insanı: ERWIN SCHRODINGER

-1935 yılında manyetik teybi geliştiren ülke: ALMANYA

-Radar’ın geliştirildiği yıl: 1935

-Türkiye Cumhuriyeti’nde ilk kadın doğum uzmanı olmakla birlikte İstanbul Boğazını yüzerek geçen ilk kadın: PAKİZE İZZET TARZİ (1935)

-Türkkuşu’nun ilk müdürü ve ilk paraşütçüsü: ABDURRAHMAN TÜRKKUŞ (1935)

-İlk TV yayını: İNGİLTERE (1936)

-DNA molekülünün yapısını çözen bilim insanları: FRANCIS CRICK- JAMES DEWEY

-Tüm Türkiye’de gerçekleştirdiği çalışmalar sonucunda ülkemizdeki deprem bölgelerini belirleyen Türk yerbilimci: İHSAN KETİN (1914-1995)

-TÜBİTAK’ın kuruluşunda önemli rol oynayan ve matematikte “Hasse-Arf Kuramı”nı geliştiren ünlü Türk matematikçisi: CAHİT ARF

-Çekirdek Bölünmesi  (Füzyon) ortaya çıktığı yıl: 1938

-İlk helikopter icadı: RUS MÜHENDİS IGOR SIKORSKY

-1940 yılında “Elmayı delip geçen kurşunu” fotoğraflayarak tarihe ilk yüksek hızlı fotoğrafı çeken olarak geçen insan: PROF. HAROLD EDGERTON

-Mesleki ve teknik eğitim amacıyla Türkiye’ye gelen uzmanlar: JOHN DEWEY- KÜHNE- OMAR BUYSE- FREY

-1942’de Chicago Üniversitesi’nin spor sahasında kurmuş olduğu küçük bir reaktörde zincirleme çekirdek reaksiyonlarının denetimini başarmış olan bilim insanı: ENRICOFERMI

-İlk nükleer reaktör yılı: ABD (1942)

-İlk atom bombası: ABD (1945)

-Soğuk Savaş Dönemi’nde ABD’nin SSCB’ye karşı stratejik üstünlüğünü sağlaması için “hava üstünlüğü” teorisini ortaya atan kuramcı: SPYKMAN

-İlk elektronik bilgisayar: ENİAC

-1946 yılında “ENIAC” adlı ilk bilgisayarı yapan bilim insanları: JOHN MAUCHY-PRESPER ECKERT

-İlk trafik ışıkları kullanımı: NEW YORK (1952)

-İzafiyet teorimi alanında çalışmalar yapmış, Florida Üniversitesi’nde görev yapan teorik fizikçi: BEHRAM KURŞUNOĞLU- (20.yy)

-Sigaranın akciğer kanserine yol açtığı bilgisinin yılı: 1951

-SSCB, insansız ilk uydusunu Ay’a gönderdiği yıl: LUNA-2 (1952)

-Fiziğin kurucularından Nobel Ödüllü “Werner Heisenberg” ile birlikte çalışma fırsatı bulmuş olan ünlü Türk bilim insanı: FİKRET KORTEL

-İlk balistik füze yapımı: REDSTONE (1953)

-İlk hidrojen bombası kullanımı: SSCB (1953)

-Fizik dedektörlerini fizik dışında kullanmak için ürettiği fikirlerle tanınan ve özellikle tıbbi fizik alanında Ar-Ge’ye önem vermesi ile bilinen ünlü Türk bilim insanı: MUZAFFER ATAÇ Not: Muzaffer Ataç, CERN ve PERMİLAB laboratuarlarında görev aldı.

-Türk katıhal fizikçilerinin efsanesi olarak bilinen, hem deneysel hem de kuramsal yönden atomların elektron saçılmasını açıklayan ünlü bilim insanı: HÜSEYİN CAVİD ERGİNSOY Not: “Erginsoy Formülü” olarak bilinen çalışması vardı.

-Dinamik Gruplar Kuramı, Hadronlar, Leptonlar ve H-atomu için O (4,2) Modeli üzerine çalışmaları ile bilim dünyasında büyük şöhret kazanmış olan ünlü Türk bilim insanı: ASIM BARUT

-Türkiye’de parçacık fiziği ve nükleer fizik alanlarında önemli bir bilgi birikiminin oluşmasına katkı sağlayan ünlü bilim insanı: OSMAN BESİM TANYEL

-Dünyada ilk renkli televizyon yayını: 1953

-Türkiye’de ilk plazma fiziği çalışmalarını başlatan ve Türk fizikçisi olarak fizik alanında ilk doktora çalışmasını gerçekleştiren bilim insanı: FAHİR YENİÇAY

-”NUTİLUS” adlı denizaltınınindirilmesi: ABD(1954)

-”Çocuk Felci Aşısı”nın geliştirilmesi: 1954

-İlk bilgisayar dili: FORTRAN

-İlk kıtalararası balistik füze denemesinin gerçekleşmesi: SSCB (1957)

-4 Ekim 1957’de dünyanın ilk yapay uydusu olan Sputnik-1’i yörüngeye oturtmayı başaran devlet: RUSYA (SSCB)

-Sputnik-II uzay aracı sayesinde uzaya giden ilk canlı: LAİKA

-İlk kalp pili icadı: 1958

-İlk fotokopi makinesi: XEROX-1959

-Bilgisayar Çağının öncüsü olan silikon çipinin icadı: 1959

-Lazer’in icadı: 1960

#İlk doğum kontrol hapı piyasaya hangi yıl sürülmüştür?
1960

-İlk kalp nakli: CHRISTIAN BERNARD (1965)

-İlk haberleşme uydusu: TELSTAR- 1 (1962)

-İlk sınai robotu icat yılı: 1962

-İlk kadın kozmonot: VALENTİNE TERSHKOVA (1963)

-Dik havalanabilen ilk uçağı icat eden: HAWKER HARRIER (1965)

-“Çok Elektron Kuramı” ile bilim dünyasında ün kazanan ve “Türk Einstein” olarak kabul edilen ünlü bilim insanı: OKTAY SİNANOĞLU

-Ay etrafında ilk pilotlu uçuşların  gerçekleştiği yıl: 1968

-20 Temmuz 1969 günü Apollo-11 uzay aracı Ay’ın hangi düzlüğüne inmeyi başardı: SESSİZLİK DENİZİ

-Mikro işlemci’nin keşfi: 1971

-İlk video kaset ve disk üretimi: 1972

-İlk tıbbi görüntüleme cihazı “MR”ın icadı: 1973

-Mini bilgisayar üretimi:1973

-”Hafıza Kartı” üretilmi: 1974

-1974 yılında başlayan ilk “bar code” uygulamasını başlatan ülke: ABD

-Hepatit-B kesti: 1975

-1976’da Güneşi başlangıçta bir “Nebula” olduğu tezini savunan bilim adamı: LAPLACE

-Princeton Üniversitesi’nde 1951-1952 yıllarında “İnönü-Wigner Grup Büzülmesi” adıyla gerçekleştirdiği çalışması ile dünya çapında şöhrete ulaşan ünlü Türk fizikçisi: ERDAL İNÖNÜ

-Nötron bombası üretimi:1977

-İlk tüp bebek uygulamasının gerçekleştirildiği ülke: İNGİLTERE (1978)

-Fizik alanında ilk Nobel ödülünü alan Pakistanlı Müslüman: ABDÜSSELAM  (1979)

-Deneysel fiziğin Türkiye’deki öncüsü olarak kabul edilen Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi (ÇNAEM) müdürlüğü de yapmış ünlü bilim insanı: SAİT AKPINAR

-Matematik, fizik ve yüksek enerji üzerine çalışmalar yapmış olan; 1968’de “TÜBİTAK Bilim Ödülü”, 1977’de “Oppenheimer ödülü”, 1979’da “Einstein Madalyası” alan ünlü Türk kurumsal fizikçisi: FEZA GÜRSEY (1921-1992)

-TÜBİTAK tarafından 2002 yılında Türkiye’de kimya biliminin gelişmesine katkıları nedeniyle ödül verilen ünlü bilim insanı: ALİ RIZA BERKEM

-Deneysel yüksek enerji fiziği alanında dünyada en çok tanınan Türk fizikçilerinden olan ve Türkiye’de enerji sorunuyla yoğun olarak ilgilenmiş olan ünlü bilim insanı: ENGİN ARIK

-1993 yılında Ant Dağları’nda yapılan arkeolojik kazılarda bulunan fosil: DİNOZOR FOSİLİ

-İlk klonlanan hayvan: DOLLY

-Türk doktoru, akademisyen, biyokimyager ve moleküler biyolog olup yapmış olduğu çalışmalarla 2015 yılında Nobel Kimya Ödülü’nü kazanan Türk bilim insanı: Aziz SANCAR

KAYNAKÇA
Aykut KAZANCIGİL- Hüsrev HATEMİ, Bilim Tarihi ve Kültür Yazıları, İşaret Yayınları.

Cemal YILDIRIM, Bilimin Önceleri, Bilim ve Gelecek Kitaplığı.

Cemal YILDIRIM, Bilim Tarihi, Remzi Kitabevi.

Cemal YILDIRIM, Bilim Felsefesi, Remzi Kitabevi.

Cevdet COŞKUN, Bilim Tarihine Bakış, Atatürk Üniversitesi, Fizik Bölümü.

Colin A. RONAN,  Bilim Tarihi, Tübitak Yayınları.

George SARTON, Bilim Tarihinde Yöntem, Doruk Yayınları. 

İsmail DABANLI, Bilim Kökenleri, İstanbul Teknik Üniversitesi, 2012.

KİNGSFİSHER, Tarih Ansiklopedisi- Cilt: 1-2, Milliyet Yayınları.

Mine KALCA, Tarihteki Ünlü Mucitler ve Buluşları, Karma Yayınları.

Ortaçağ İslam Dünyasında Bilim ve Teknik Makaleleri, Lotus Yayınları.

Toby E. HUFF, Modern Bilimin Doğuşu ve Yükselişi, Epos Yayınları.

Türk Fizik Derneği (Turkish Physical Society) Kataloğu- 2017-2018

Veysel ŞAHİN, Tarih Alanı Üzerine: Notlar-I, Onur Matbaa ve Basımevi.

Yasemin OKUR- Akın SEVER- Ertan AYDIN- Hakan KIZILTAN- Mehmet AKSOY- Mehmet ÖZTÜRK, Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi, MEB, Devlet Kitapları.

MODERN DÜNYA’DA ve TÜRKİYE’DE BİLİMSEL ÇALIŞMALAR (M.S. 18. Yüzyıl’dan Günümüze) yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Samsun’dan ilk adımla başlayıp Havza’ya varan, İstiklal ruhuyla Amasya’da milletin istiklalini milletin azminde duyan, Erzurum’dan Sivas’a tam bağımsız bölünmez vatanı savunan, Mebusan’dan Büyük Millet Meclisi’ne uzanan, Misak-ı Milli ülküsünü ya istiklal ya ölüm ile yaşatan, Antep, Maraş, Urfa, İzmir ve Dörtyol’dan bütün vatan sathına uzanan, Kuvay-ı Milliyeyle doğup Düzenli Orduyla şahlanan Türk ulusunun varoluş mücadelesidir.

Türk milleti için dayanışma nedir denildiğinde bunun somut örneklerinden olan Tekalif-i milliye’yi, Emperyalist güçler ve onların desteklediği işgalcilere karşı evladı ile omuz omuza mücadele veren Mehmetçikleri, İnönü’yü, Dumlupınar’ı, Fikirtepe’yi, Duatepe’yi, Kocatepe’yi ve nicesini unutmadık.

30 Ağustos Zaferi’nin önemi nedir? Türk Tarihi’nin en önemli dönüm noktası olmasıdır. Bu zaferle bağımsız Türk ulusunun ve Türkiye Cumhuriyetinin temellerinin güçlenmesidir. Bunun yanı sıra emsali zor bulunan bağımsızlık mücadelesinin fitilini ateşleyerek Avrupa, Asya ve Afrika’da yaşayan tüm mazlum milletlere esin kaynağı olmasıdır.

Başkumandan Gazi Mustafa Kemal ve aziz şehitlerimizin gelecek nesillerimiz için bizlere emanet ettiği vatanımızı koruyan, yaşama ve yaşatma inancına sahip Türk milletinin Zafer bayramı kutlu olsun.

Tarihçi-Yazar
Veysel ŞAHİN

ZAFER: İSTİKLAL HARBİMİZ yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

-Coğrafi Keşifler sürecinde tamamladığı seyahat ile Dünyanın yuvarlak olduğunu kanıtlayan kişi: DEL KANO

-Buluş, bilgi stoklama ve ansiklopedi oluşturma açısından gösterişli dönem: RÖNESANS

-Kontak lens üzerine ilk çalışmayı yapan bilim insanı: LEONARDO DA VINCI

-Günümüzde popüler mühendisliğin babası olarak kabul edilen bilim insanı: LEONARDO DA VINCI

-İlk bisiklet modeli 1493’te çizen bilim insanı: LEONARDO DA VINCI

-Kalbi en ayrıntılı şekilde çizen ressam ve bilim insanı: LEONARDO DA VINCI

-Deneysel olarak en çok helikopter ve paraşüt türünden araçlar ile çeşitli silah modelleri tasarlayan ünlü Rönesans bilgini: LEONARDO DA VINCI

-“Mona Lisa” ve “Son Yemek” tabloları ile tanınan ünlü Rönesans sanatçısı ve bilim insanı: LEONARDO DA VINCI

-Simya, astroloji ve büyü türünden uygulamaları aldatmaca olduğunu açıkça söyleyerek doğayı neden-sonuç ilişkisi içinde düzenli, nesnel gerçeklik olarak açıklayan bilim insanı: LEONARDO DA VINCI

-15.ve 16.Yüzyıllarda İtalya’da ortaya çıkan, bilim ve teknikteki ilerlemelerin önünü açarak insanın değerinin artmasını sağlayan önemli gelişme: RÖNESANS

-16. yüzyılda Galenus’un eserlerini inceleyen ve insanın anatomik yapısı konusunda Galenus’un hatasını bulan ünlü tıp insanı: VESALIUS(1514-1563)

-Vesalius’un anatomi konusundaki çalışmalarına yer verdiği eserinin adı: “FABRICA” ADLI ESER

-Skolastisizm’i olgusal dünyaya kapalı, kısır bir görüş sayan; bilimin ancak, gözlem veya deneye dayanan indüktif (birbirini tamamlayan veya tümevarımsal) yöntemle ilerleyebileceğini savunan düşünür: FRANCIS BACON(1561-1626)

-Kraliçe Elizabeth tarafından “Sarayın Minik Lordu” olarak nitelendirilen bilim insanı: FRANCİS BACON(1561-1626)

-Kan dolaşımı çalışmalarıyla bilim tarihine geçen, tıptaki ön yargıları kıran ve yaşadığı dönemde büyücülük, resmi yasağa karşı çıkan bilim insanı: WİLLAM HARVEY(1578-1657)

-Öldüğü dönemde çağdaşları tarafından “Gerçeği Soluyan” insan olarak nitelendirilen modern kimyanın kurucususu: ROBERT BOYLE(1627-1691)

-1644 yılında Galilei’nin öğrencisi olan, su yerine sudan 14 kat daha ağır olan civayı kullanarak ilk cıvalı barometreyi yapan bilim insanı: EVANGELISTA TORRICELLI

-1603 yılında yayınlanan “Mıknatıs Üzerine” adlı eserin yazarı: WİLLİAM GİLBERT(1540-1603)

-17. Yüzyılda ilk teleskopu yapan İtalyan bilim insanı: GİAMBATTİSTA

-Evrensel çekim yasasını keşfeden, mekaniğin özünü oluşturan çalışmalar ve ışık üzerine deneyler yapmış olan bilim insanı: ISAAC NEWTON(1642-1727)

-Bilim dünyasının en büyük yapıtı sayılan “Doğa Felsefesinin Matematiksel İlkeleri” adlı eserin yazarı olan ünlü bilim insanı: ISAAC NEWTON(1642-1727)

-Gezegenlerin hareketlerini dinamik olarak inceleyen bilim insanı: ISAAC NEWTON(1642-1727)

-İngiliz bilim adamı olan, öldükten sonra da özel notları arasında simya, astroloji ve gizli bilimler hakkında yazılmış binlerce sayfa notları bulunan ünlü bilim insanı: ISAAC NEWTON(1642-1727)

-Isaac Newton’un “Principia Mathematica” adlı kitabının yayınlanması ve Modern Fiziğin doğuşunun yılı: 1687

-1704 yılında Newton’un yayınladığı kitap: OPTİK ADLI ESERİ

-“Dalga-tanecik” üzerine çalışmalar yaparak “dalga kuramının” öncüsü olarak nitelendirilen bilim insanı: CHRISTIAN HUYGENS(1629-1695)

-Artı ve eski diye adlandırılan (+) ve (–) sembollerini 1489 yılında yayımladığı “Pratik Matematik“ adlı eserinde ilk kez kullanan matematikçi: JEAN VIDMAN

-Elektriğin ölçülebileceği görüşünü ortaya atan bilim insanları: CHARLES A.COULOMB-CAVENDISH

-Dünyanın Güneşin etrafında döndüğü iddiasını savunan, Katolik kilisesi tarafından teorisi şiddetle reddedilmiş olmasına rağmen 1992 yılında Papa II. Jean Paul tarafından haklı olduğu ilan edilen bilim insanı: GALILEO GALILE Not: 1633 yılında Galile engizisyon mahkemesine çıkartılıp yargılanır ve hapsedilir. Galile küflü zindanlarda çok çeker. Karanlık ve gıdasızlık yüzünden gözlerini kaybeder. Farelere yem olacağını hissedince papazların önünde diz çöküp yalvarır ve düşüncelerinden vazgeçtiğini söyler. O her ne kadar “çok pişmanım” diye ağlasa da dostlarına “eppur simuove” (ama dünya yine de dönüyor) diye fısıldamadan yapamaz.

-“Doğa boşluktan tiksinir” genel ilkesine karşı ilk kuşkuyu gösteren bilim insanı: GALİLEO GALILE

-Bruno’nun “Engizisyon Mahkemesi” tarafından yakılmasından 30 yıl sonra Engizisyon Mahkemesi’ne; “geçmişteki tüm yanlış ve aykırı düşüncelerimden dolayı huzurunda kendimi lanetler, bir daha öyle saçmalıklara düşmeyeceğine kutsal öğretiye aykırı hiçbir fikir taşımayacağıma yemin ederim.” diyerek düşüncesinden vazgeçen ve ev hepsine mahkum edilen bilim insanı: GALILEO GALILE

-17.yüzyıl’da teleskopu astronomik açıdan geliştiren ilk kişi: GALILEO GALILEI-Teleskopu ile gökyüzünü gözlemlemesinin 400. Yılı olması sebebiyle ile 2009 yılının “Dünya Astronomi Yılı” olmasına neden olan bilim insanı: GALILEO GALILEI

-İtalya’da Yunanca, Latince ve İbranice eserlerini inceleyen kurumlar: EFLATUN- NAPOLİ- YENİ ROMA AKADEMİSİ Not: Eflatun- Napoli- Yeni Roma Akademisi, Rönesans Dönemi’nin etkin eğitim kurumudur.

-Çarpma işlemi yapabilen makineyi geliştiren bilim insanı: LEIBNIZ(1646-1716)

-Avrupa’nın ilk modern gözlemevini Danimarka’da kurmuş olan bilim insanı: TYCO BRAHE(1546-1601)

-1571-1630 yılları arasında yaşamış ve “Kepler Yasası”nı oluşturan ünlü astronomi bilimi insanı: KEPLER -“Astronominin Prensi” unvanını kazanan ünlü bilim insanı: KEPLER

-“Hükümet Üzerine İki Deneme” adlı eseri yazan, güçler ayrılığı ilkesini benimseyen ve liberal bireyselciliğin babası olarak tanınan batılı aydın: JOHN LOCKE(1632-1704)

-Modern bilimsel düşünce anlayışına giden yolu açmış olduğundan kendisine “Yeniçağ’ın Öncüsü” unvanı verilen bilim insanı: NICOLAUS COPERNICUS (Kopernik)

-“Gök Kürelerin Hareketleri” adlı çalışmayı yazan bilim insanı: NICOLAUS COPERNICUS (Kopernik)

-700 yıl önce Güneş merkezli sistem hipotezini ilk ortaya koyan bilim insanı: NICOLAUS COPERNICUS (Kopernik)

-Ptolemy teorisi olan “gökyüzü yıldızların çakılı olduğu dönen bir küredir.” anlayışına karşı çıkarak astronomide devrim niteliğinde gelişmelere imza atan bilim insanı: NICOLAUS COPERNICUS (Kopernik)

-Bologna, Padua ve Ferrara gibi döneminin seçkin üniversitelerinde astronomi, matematik, hukuk ve tıp dallarında 6 yıl süren öğretim görmüş olan Polonyalı Rönesans gökbilimcisi: NICOLAUS COPERNICUS (Kopernik)

-Hesap makinesini icat eden ve iki dik açının, bir üçgenin iç açılarının toplamına eşit olduğunu savunan bilim insanı: BLAISE PASCAL

-Babasının vergi hesaplarında kullanması için 1622’de toplama makinesini icat eden bilim insanı: BLAISE PASCAL

-İngiltere’de kent dışı evler ve değirmenlerde kullanılmak üzere yer altından su çekmekte kullanılan buhar makinesini yapan bilim insanı: THOMAS SAVERY(1650-1715)

-Yıldırımın elektrikten başka bir şey olmadığını ve atmosfer elektriğinin depo edebileceğini ortaya koyan kişi: BENJAMIN FRANKLIN (1706-1790)

-Fiziğin elektrik dalları olan elektrostatik ve manyetizma alanında ilk defa çalışmış olan bilim insanı: WILLIAM GILBERT(1546-1603)

-Eski gelenek ve otoriterlere ilk yüz çeviren İsviçreli hekim olan “Theophrast Von Hohenheim” olarak da bilinen bilim insanı: PARACELSUS(1493-1541)

KAYNAKÇA

Aykut KAZANCIGİL- Hüsrev HATEMİ, Bilim Tarihi ve Kültür Yazıları, İşaret Yayınları.

Cemal YILDIRIM, Bilimin Önceleri, Bilim ve Gelecek Kitaplığı.

Cemal YILDIRIM, Bilim Tarihi, Remzi Kitabevi.

Cemal YILDIRIM, Bilim Felsefesi, Remzi Kitabevi.

Cevdet COŞKUN, Bilim Tarihine Bakış, Atatürk Üniversitesi, Fizik Bölümü.

Colin A. RONAN, Bilim Tarihi, Tübitak Yayınları.

George SARTON, Bilim Tarihinde Yöntem, Doruk Yayınları.

İsmail DABANLI, Bilim Kökenleri, İstanbul Teknik Üniversitesi, 2012.

KİNGSFİSHER, Tarih Ansiklopedisi- Cilt: 1-2, Milliyet Yayınları.

Mine KALCA, Tarihteki Ünlü Mucitler ve Buluşları, Karma Yayınları.

Ortaçağ İslam Dünyasında Bilim ve Teknik Makaleleri, Lotus Yayınları.

Toby E. HUFF, Modern Bilimin Doğuşu ve Yükselişi, Epos Yayınları.

Türk Fizik Derneği (Turkish Physical Society) Kataloğu- 2017-2018

Veysel ŞAHİN, Tarih Alanı Üzerine: Notlar-I, Onur Matbaa ve Basımevi.

Yasemin OKUR- Akın SEVER- Ertan AYDIN- Hakan KIZILTAN- Mehmet AKSOY- Mehmet ÖZTÜRK, Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi, MEB, Devlet Kitapları.

Eser: Bilim Tarihinden Esintiler

Yazarı: Veysel ŞAHİN

RÖNESANS’TAN AYDINLANMA ÇAĞI’NA KADAR BİLİMSEL ÇALIŞMALAR (M.S. 15. Yüzyıl- M.S. 18. Yüzyıl) yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Ahmet Edip Harabi’nin, 1315/1891’de Davutpaşa’da İsmail Feridun adında bir oğlu dünyaya gelmiştir. Divanda böyle bir bilgiye rastlamamakla birlikte öğrencisi Bektaşi filozof Rıza Tevfik, Harabi’yi ziyaret ettiğinde onun altı yaşında Hüseyin isminde bir oğlunun olduğunu belirtmektedir. Kızı Zeynep Samiye Hanım 1305/1887’de Sisam Adası Tifani Limanı’nda doğmuş; Fatıma Belkıs Hanım 11 Ağustos 1308/1890’da Şehremini Saray Meydanı Mahallesi’nde doğmuş ve 1315/1897’de çocuk yaşta hayata gözlerini yummuştur.

Ahmet Edip Harabi meslek olarak; Çanakkale ve Preveze’de memurluk, Bahriye’de uzun yıllar Bahriye Birlik katipliği yapmış; ömrünün büyük bir bölümünü İstanbul ve Rumeli’de geçirmiştir. Ahmet Edip Harabi, 17 yaş gibi erken yaşlarında Merdiven Köyü Bektaşi tekkesinde ‘Muhammed Ali Hilmi Dedebaba’dan nasip alıp tarikate girmiştir. Ahmet Edip’e, ‘Harabi’ ismini de hocası Muhammed Ali Hilmi Dedebaba tarafından verildiği tahmin edilmektedir. Ahmet Edip Harabi, bu durumu dizilerinde şöyle anlatır:”Berzahtan kurtuldum çıktım aradan. On yedi yaşında doğdum anadan. Muhammed Hilmi Dede Babadan. Çok şükür hamdolsun geldim imkâna.”Ahmet Edip Harabi, bütün Bektaşiler gibi yeniden doğuşa ermiş ve hayatına yeni bir yön vermiştir. Bu doğuş 17 yaşında olmuştur: Ahmet Edip, ‘Harabi’ ismini şu dizelerle açıklar:

“Namım Edip idi, harap oldum.

Erenlerin ayak turabı oldum.

Hakkın bir mukaddes kitabı oldum.

Aşk olsun okuyan ehli irfana.

Bu yeniden doğuş ona yeni düşünceler yeni inançlar getirir ve ona şu mısraları yazdırır:

“Allah idi muradım.

Gece gündüz onu aradım.

Derlerdi hiç bulunmaz.

Çünkü o lamekândır.

Miraca nail oldum.

Bir haylice zamandır.

Hariç değildir Allah.

Me’vasidir(vasiyeti altındadır) o dergâh.

Ahmet Edip Harabi, artık medrese ve mescit softalığından tamamen kurtulmuş, kendisine yeni bir kıble bulmuştur. Âdem ona göre her şey ve her şeyin yaratıcısı olan tanrı âdemdedir. Ve gerçek Kıble âdemdir. “Veçhi(yüzü) Harabiye gel eyle dikkat. Hakkın cemalini eylersin rüyet(görmek).

Bazı kaynaklarda herhangi bir kimseden icâzetnâme almadan babalık yapmaya kalkıştığı için İstanbul Bektaşîleri arasında pek sevilmediği, hatta Bektaşî tekkelerine kabul edilmediği ileri sürülse de O, Bektaşi dünyasının yetiştirdiği engin ufka sahip büyük şairlerdendir. Ahmet Edip Harabi gördüğü eğitimden dolayı, dilini çok iyi kullanan bir Bektaşi dervişidir.

Ahmet Edip Harabi, hayatının sonuna kadar Bektaşilik/Melamilik yolunda kalmış, tasavvuf ve tasavvuf üstadları olan Yunus Emre, Hacı Bekteşi Veli, Nesimi, Kaygusuz Abdal ve Pirsultan Abdal’ın eserleri ile yakından ilgilenmiş, zamanla şiir ve nefesleri ile Bektaşi edebiyatının öne çıkan temsilcilerinden biri haline gelmiştir. Yunus’un sevgi ve birlik duygusuna, Nesimi’nin sertliğine, Kaygusuz’un hicivine ve ince alaycılığına, Pir Sultan’ın cesaretine bu dünyadaki deyişlerinde rastlamak pek mümkündür.

Ahmet Edip Harabi, iyi eğitim almış olmasının yanında inanç dünyasında da kendini geliştirmiş, etkili üslubu ile çok fazla yazılı eserler vermesinden dolayı Alevi- Bektaşi kültür ve edebiyatının üzerine yapılmış neredeyse her çalışmada Ahmet Edip Harabi’ye ait bir nefes örneğine rastlamamız mümkün hale gelmiştir.

Ahmet Edip, “Harabi” mahlasının yanı sıra kimi zaman “Naciye Bacı” mahlasıyla da şiirler yazmıştır. Kadınların toplum içinde aşağılanmasının höşgörülmemesini ‘Zehra’ adlı bir kadının ağzından yazdığı şiirde dile getirerek kadına yönelik duyarlılık gösteren bir şair duruşu da sergilemiştir.

Ahmet Edip Harabi’nin kendi elyazısı ile meydana getirdiği divanı 570 sayfadır. Şiirlerini aruzla ve hece vezni ile yazılmıştır. Harabi, bu iki vezni de şiirlerinde etkili kullandığı bilinmektedir. Ahmet Edip Harabi, şiirlerinde özellikle ilah-i aşka, Bektaşiliğin kozmonoloji anlayışına ile kavrayışına, Vahdet-i Vücud ve tasavvufun ileri aşamasına dair konulara yer vermiştir.

Ahmet Edib Harabi, eserlerinde; ayet ve hadislere, ya aynen, ya telmihen, ya da Türkçesi ile çok yer vermiştir. Dini inanca ilişkin analizler içeren birçok şiirin yanında dinin dışındaki konuları da içeren şiirler kaleme almıştır.

Ahmet Edip Harabi, tasavvuf konularında olduğu kadar hiciv alanında da usta ve tecrübeli bir şairdir. Şiirlerinde kullandığı dil sade bir dildir, yergisi kadar sevgisini de açıkca ifade etmekten çekinmemiştir. Onun şiirleri; nefes, koşma, kalenderî, mersiye ve gazellerden oluşan kendi eliyle yazdığı önemli divan çalışmaları Süleymaniye Kütüphanesi’nde bulunmaktadır. Fakat ilk seksen sayfası fareler tarafından kemilerek tahrip edilmiştir. Bir kopyası daha önce alındığı için eseri gününüze kadar ulaşabilmiştir.

Ahmet Edip Harabi, devrin büyük düşünce adamlarindan olan Nâmık Kemal’in bazı şiirlerini yermiş ayrıca Servet-i Fünûncular’ı alaya alan bazı manzumeler de yazmıştır. Ahmet Edip Harabi, ilk şiirlerini Saadet Gazatesi ve Yeni Mecmua Dergilerinde yayınlamıştır. Yayınlanmış veya yayınlanmamış şiirleri Bektaşiler arasında çabucak yayılmış, bestelenmiş, sazla ve sözle ülkenin her tarafında söylenir hale gelmiştir. İzmirli Hüseyin Hüsnü Erdikut’u yazdığına göre Rıza Tevfiğin de mürşidi olmuştur.

Ahmet Edip Harabi, hakkında ilk defa geniş bilgi veren ve onun şiirlerinden önemli birkaç numune yayınlayan Saadettin Nüzhet Ergün olmuştur. Aynı zamanda Sadettin Nüzhet Ergun ondaki Melâmîlik etkisi üzerinde durur. 1930 yılında devlet matbaasında basılıp Maarif Vekaletince yayınlanan Bektaşi Şiirleri adındaki kitabın 79-115 sayfaları Ahmet Edip Harabi’ye ayrılmıştır.

Ahmet Edip Harabi, Bektaşi olmadan önceki halini şöyle anlatır: “Abdestimi alır, taştan duvara karşı bir kalkar bir yatardım. Savmi salatı bırakmazdım. Cennetle huri, gilman sevdası vardı gönülde. Beş vakte beş katardım, çok namaz kılardım, camileri gezerdim. Allaha vasıl olmak böyle olur sanırdım.” Ahmet Edip Harabi’nin öğrencisi olan, aynı zamanda Türk edebiyatında filozof olarak tanınan Bektaşi Rıza Tevfik Bölükbaşı; Ahmet Edip Harabî hakkında aşağıdaki ifadelerde bulunmuştur: “Asrî bir terbiye görmemiş olmakla beraber, söz söylemek ve düşünebilmek kabiliyeti ile doğmuş ve kendi mesleğinde herkesten çok şiir söylemiş Tekke şairlerinden biri; lâubalî Bektaşî diliyle çok sade ve çok güzel şiirler de söyleyen; ‘Yaratıcı muhayyilesi herkesten üstün ve parlak, ifade tarzlarında orijinal şekiller icat etme kabiliyeti var olan; birçoklarından da farklı ‘şahsî bir mevhibeye sahip bulunan önemli şairlerden birisidir.

”Ahmet Edip Harabi’nin Bektaşi ve Melami dervişi olduğunu, Vahdet-i vucud ile tanrının kendisinde mekan bulduğunu, ledün yani gizli ilimlerin sırrına erdiğini, ilahi aşk ile dolduğunu, tanrıda yok olup yeniden doğduğunu, tüm kutsalların, edilecek duaların, yapılacak secdelerin insandaki gönülde yer alan Allah’a ait olduğunu, yaratılış ve varoluş gerçekliğini açıkça ifade ettiği en dikkat çekici eserlerinden biri de ‘Mecma’ül Bahreyn’ adlı şiiridir.

“Mecma-ül Bahreyne vardığım zaman.

Hızrı bulup candan gulamı oldum.

Ledün ilmin bana eyledi İhsan.

Sırrı Sırrullahın tamamı oldum.

(Harabi, Bektaşilik/Melamilik yoluna girdikten sonra bu yolda hem zahiri hem de batıni ilimlere eriştiğini, denizlerin birleştiği yere vardığını ve eriştiği yolda Hızır’a candan hizmetkar olduğunu ve gizli ilimleri öğrendiğini ve Allah’ın sırlarının kendinde belirdiğini söyler.)

Hayat abın cana gıda eyledim.

Vadi-i Eymen’de dua eyledim.

Geldim ehl-i aşka sala eyledim.

Salatı irfanın tamamı oldum.

(Hayat kaynağı olan suyun (Hızır ve İlyas peygamberlerin içerek ölümsüzlüğe eriştiği suyun) canı beslediğini, Vadi-i Eymen’de (Mûsâ peygamberin Tur dağında Cenâb-ı Hakk’ın tecellîsine mazhar olduğu yer) Cenâb-ı Hakk’a dua ederek hakkla olup haktan geldiğini ve gerçek aşkı yücelttiğini, Edilen duaların tamamı yani manası olduğunu söyler.)

Can kulağı ile beni dinleyin.

Ey Arifler ehli Hakka söyleyin.

Birleşerek beni tavaf eyleyin.

Çünkü lâ mekanın mekanı oldum.

(Can kulağı ile kendisinin dinlenilmesini, İşiten bilginlerin gerçeği söylemesini ve birleşerek kendisinin etrafında dönülmesini, Çünkü hiçbir mekana sığmayana mekanın kendisinin olduğunu söyler.)

Her bir tarikattan istifa ettim.

Tarık-ı Hüda’ya iltica ettim.

Ey HARABİ Hakka iktida ettim.

Şükür Bektaşiyyül Melami oldum.

(Her bir yoldan ayrıldığını, Allah’ın yoluna sığındığını, Ey Harabi gerçeğe uyduğunu, şükür Bektaşiyim, Melami olduğunu söyler.)Ahmet Edip Harabi, Bektaşiliğin 19. ve 20. Yüzyıllarında yaşamış en büyük temsilcisi ve yol erkanına bıraktığı şiirleri, cönkleri, nefesleri, deyişleri ve en nihayeti ile divanı ile dillerde yaşayan şairdir. Ahmet Edip Harabi’nin deyişleri ve nefesleri sadece Türkiye’de değil; ülke sınırları dışında Arnavutça ve Rumca olarakta söylenmiştir. Özellikle Bulgaristan‘daki dergahlarda (Deli Orman Bektaşilerince), kendisinden övgü ile bahsedilmektedir.

KAYNAKÇA:

– Abdülbaki Gölpınarlı, Alevî – Bektâşî Nefesleri, İstanbul 1963

-Ahmet Yaşar Ocak,Osmanlı İmparatorluğu’nda Marjinal Sûfilik Kalenderiler, XIV- XVII. Yüzyıllar, Timaş Yayınları, 5. Baskı, İstanbul, 2020

-Deniz Düzgün, Edip Harabi Divanı (İnceleme- Metin), Alevilik Araştırmaları Dergisi Yayınları, Cilt-1

-Dursun Gümüşoğlu, Harabi Divanı- Ahmed Edib Yaşamı ve Tüm Şiirleri, CAN (ADİL ALİ ATALAY) Yayınları, 3. Baskı, 2008

-Edip Harabi, Ayyıldız Yayınları, Ankara, 2003

-Fikret Yürükoğlu, Edib Harabî: Hayatı ve Eserleri (mezuniyet tezi, 1945), İÜ Ed.Fak. Genel Ktp., nr. 1129.

– Hüseyin Hüsnü Erdikut- Edib Harâbî’nin Divanı- İzmir, 1950

-Rauf Yekta, Bektaşî Nefesleri, İstanbul 1933

-Rıza Tevfik Bölükbaşı, “Edib Harabî Erenler”, Yeni Sabah, nr. 2216, 21 Temmuz İstanbul 1944

-Rıza Tevfik Bölükbaşı, Yeni Sabah Gazetesi, 21.07.1944

-Saadettin Nüzhet Ergun, Maarif Kütüphanesi Bektaşi-Kızılbaş-Alevî Şairleri ve Nefesleri 2 basım ve 3. cilt.

-Saadettin Nüzhet Ergun, Bektaşî Şairleri, Maarif Vekâleti Yayınları, İstanbul 1930

-Saadettin Nüzhet Ergün, “Edip Harabi”, Millî Mecmua, C. 10, 1926

– Sefer Aytekin’in derlediği Harâbî, Hayatı ve Deyişleri- Ankara 1959

-Zeynel Öztürk, Batıni Edebiyatının Dört Aykırı Şairi: Ömer Hayyam, Edip Harabi, Rıza Tevfik, Neyzen Tevfik Kolaylı, Alter Yayıncılık, İstanbul, 2014

-Vahit Lütfi Salcı, “Edib Harabi”, YT, nr. 78, 1938-İslam Ansiklopedisi, “Edip Harabî”, TDEA, II. Cilt-Ahmet Yesevi Üniversitesi, Türk İsimler Sözlüğü:/

-https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/harabi-ahmed-edib-Kureyşan Ocağına Mensup Bir Evliya DERVİŞ BABA: /

-https://dervisbabaturbesi.wixsite.com/dervis-baba-turbesi/edip-harabi-kimdir-sozleri-vahdetname

-Yolpedia Ansiklopedisi:/-https://yolpedia.eu/edip-harabi/

Resim: Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

BİR BEKTAŞİ ve MELAMİ DERVİŞİ AHMET EDİP HARABİ yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

“Hiç bilenlerle bilmeyenler hiçbir olur mu” (Kur’an-ı Kerim- Zümer/9)

Medreselerde okutulan bilim (Müspet) dersleri:
TIP-CERRAH-HEYET-TABİİYAT
RİYAZİYE (Matematik)
HESAP-HENDESE (Geometri)
MÜSELLESAT (Üçgen)
NÜCUM (Astronomi)

İslam dünyasına eserlerinin çevirisi yapılan bilim insanları:
Tıp’ta- HİPPOKRATES/GALENOS
Astronomi ve Optik’te- BATLAMYUS
Matematik’te-EUKLİDES
Mekanik’te – ARCHİMEDES
Fizik ve Biyoloji’de-ARİSTOTELES
Felsefe’de- ARİSTOTELES/PLATON

İslam tarihinde astronomi ile uğraşan ilk bilim insanı: FEZARİ

Emeviler, İslam dünyasının ilk hastanesini kurduğu şehir: ŞAM

Yerçekimi ve terazilerle ilgili açıklamalarda bulunan İslam bilgini: HAZİNİ (6.ve 7.yy)

8.yy’larda tarım alanında kendini kabul ettirmiş İslam bilgini: İBN-İ AVVAM

İslam dünyasında usturlapla ile ilgili ilk eser veren bilgin: MAŞALLAH (8.ve 9.yy)

Gübreden amonyak elde eden ve Zooloji biliminin öncülerinden olan bilim insanı: CAHİZ (8. ve 9.yy)

Med-cezir (gel-git) olayını ilk keşfeden bilgin: EBU MAŞER (8.ve 9.yy)

12 asır önce ilk kağıt fabrikasını kuran vezir: İBN-İ FAZIL (8.ve 9.yy)

Eliptik meyli ilk tespit eden bilgin: FERGANİ (9.yy)

Göz doktorlarına öncülük yapan 9.yy’da yaşamış İslam bilgini: HUNEYN BİN İSHAK (9.yy)

Wright kardeşlerden 1000 sene önce ilk uçağı yapıp uçmaya gerçekleştiren İslam bilgini: İBN-İ FİRNAS (9.yy)

9.yüzyılda yaşamış ünlü botanikçi ve astronomi uzmanı olan İslam bilim insanı: DİNAVERİ (9.yy)

İslam felsefesinde Aristocu geleneği izleyen, “Messai Okulu”nun ilk temsilcisi olan ve ana amacı felsefi ve dinsel bilgiyi tek bir sistem içinde birleştirmek isteyen filozof: EL- KİNDİ (9.yy)

İlk Müslüman müzikolog: EL-KİNDİ

İslam tarihinde ilk önemli araştırma ve eğitim kurumu: BEYT’ÜL- HİKME

Bağdat’ta açılan Beytü’l-Hikme ve onun kütüphanesine müdürlük yapmış olan bilim insanları: FADL İBN-İ NEVBAHT/ HARİZM

Matematik alanında “O” rakamını bulan ve Batı’da “Algebra” adıyla tanınan filozof matematikçi: MAHMUT HAREZMİ

Harezmi, Batlamyus’un “Coğrafya” adlı yapıtını Arapçaya tercüme ettiği ad: KİTAB-U SURET’UL- ARD

9.Yüzyılda yaşamış, “Harezmi” adıyla tanınan, aritmetik ve cebir alanında çalışmalar yapmış olan büyük matematikçinin adı: MUHAMMED İBN MUSA

Sistem Mühendisliği’nin öncüsü olan bilim insanı: AHMED BİN MUSA (10.yy)

Dünya’nın çevresini ölçen üç kardeşten biri olan bilgin: HASAN BİN MUSA

1000 sene önce depremlerin oluşumunu açıklayan ve yel değirmenlerinin Müslümanların icadı olduğundan bahseden bilgin: MESUDİ (10.yy)

Son 10 yılını 30 ciltlik “Murucu’z-Zehep ve Ma’adin’ul-Cevher” (Altın Çayırlar ve Gümüş Madenler) adlı yapıtını hazırlamak maksadıyla Suriye ve Mısır’da geçiren bilgin: MESUDİ (10.yy)

Ortaçağın fizik ve matematik alanındaki en önemli bilginlerinden biri olarak kabul edilen ve optik kuramının öncülerinden biri olarak tanınan ünlü Arap matematikçi, astronom ve fizikçisi: İBNÜ’L-HEYSEM (Alhazen) (965-1039)

M.S. 2. Yy’da Ptolemaios döneminden sonra optik alanında ilk önemli katkıyı gerçekleştiren, Batıda “Ptolemaeus Secundus” (İkinci Ptolemaios) olarak nitelendirilen ve görüşleriyle Roger Bacon (1220-1292) ve Johannes Kepler’i (1571-1630) etkileyen İslam filozofu: İBNÜ’L-HEYSEM (Alhazen) (965-1039)

10.yy’da minyatürlü coğrafya kitabını yazan bilgin: İSTAHRİ

Trigonometriye tanjat, kotanjat, sekant ve kosekantı kazandıran bilgin: EBU’L VEFA (10.yy)

9.ve 10.yy’larda yaşamış kimyager, doktor ve ünlü klinikçi: RAZİ (9. ve 10.yy)

10.yy’da yaşamış ve değeri yüksek coğrafya kitabını yazan bilgin: İBN-İ HAVKAL (10.yy)

Trigonometrinin mucidi olan; Sinüs ve Kosinüs tabirlerini kullanan ilk bilgin: BATTANİ (9. ve 10.yy)

Apollonios, Archimedes, Eukleides ve Batlamyus gibi Yunan bilginlerinin en önemli yapıtlarından bazılarını Arapçaya çeviren ünlü İslam bilgini: SABİT İBN KURRA (10.yy)

Dünya çapını doğru hesaplayan, diferansiyel hesabını keşfeden İslam bilgini: SABİT BİN KURRA (10.yy)

Bin sene önce ilk kanser ameliyatını yapan, kılcal damar sistemini ortaya atan ve Hipokrat’ın doğum olayı görüşünü yıkan bilim insanı: ALİ BİN ABBAS (10.yy)

Avrupa’ya matematiği öğreten bilgin: EBU’L KAMİL ŞUCA (10.yy)

İlk çağdaş ameliyatı yapan; böbrek taşlarının nasıl çıkarılacağını söyleyen ve ilk böbrek ameliyatını yapan bilim insanı: ZEHRAVİ (10.ve 11.yy)

52 kitaptan meydana gelen İslam ansiklopedisinin adı: İHVANÜ’S- SAFA (10.yy)

İlk defa göz hastalıkları hakkında eser veren bilim insanı: ALİ BİN İSA (11.yy)

Batıya tedavi metotlarını öğreten İslam alimi: ALİ BİN RIDVAN (11.yy)

11.yy’da yaşamış İslam Dünyasının ünlü matematikçilerinden biri: KERHİ (11.yy)

Matematik alanında “başkan” olarak nitelendirilen bilgin: MACRİTİ (11.yy)

11.yy’da yaşamış ünlü Müslüman astronomi bilgini: ZERKALİ (11.yy)

İlk katarak ameliyatını kendine has biçiminde yapan bilim insanı: AMMAR (11.yy)

Galileo’dan önce sarkacı bulan İslam bilgini: İBN-İ YUNUS (11.yy)

11.yy’da yaşamış ve cüzzam hastalarını tedavi eden İslam bilgini: İBN-İ CESSAR (11.yy)

Uzun yıllar Avrupa’da ders olarak okutulan tıp kitabını yazan Endülüslü bilgin: İBN-İ ZUHR (11.ve 12.yy)

Torna tezgahı yapan bilgin: İBN-İ KARAKA (12.yy)

Bugünkü Dünya haritasına benzeyen haritayı çizen bilgin: İDRİSİ (12.yy)

“Müzhet’ül- Müştak fi ihtirak’ıl-Afak” (Yerkürenin Genel ve Sistematik Coğrafyası) adlı coğrafya eserinin yazarı: İDRİSİ
Not: Ortaçağ İslam dünyasında yazılmış en kapsamlı çalışmalardan biridir.

“El-Cami’il-sıfat-ı Eştatin-Nebat” (Çeşitli Bitki Yüzlerinin Gruplandırılması) adlı botanik eserin yazarı: İDRİSİ (12.yy)

Küçük kan dolaşımını bulan bilgin: İBN-İ NEFİS (13.yy)

Bilgisayarın babası olarak bilinen Charles Babbage’den önce sibernetik ve elektronik çalışmalarda bulunmuş olan bilim insanı: EL-CEZERİ (12.ve 13.yy)

Artuklu döneminde yaşamış; sibernetiğin ilk kurucusu olan, su saatleri, kendiliğinden kesilip akan fıskiyeleri, müzik aletleri, tulumbaları ve şifreli kilitleri yapan ünlü bilim insanı: EL-CEZERİ (12.ve 13.yy)

Çubuklu güneş saat sistemini bulan ilk bilim insanı: CABİR BİN HAYYAM (12. yy)

“Bilimin ilerleyebilmesi için, bilim adamının özgürce düşünebilmesinin şart” olduğunu savunan, eksen eğikliğini hesaplayan ve coğrafya alanındaki yazılarını “El Kanun El-Mesudi” adlı eserlerinde toplamış olan ünlü bilim insanı: BİRUNİ (Beyruni)
Not: Biruni, astronomi ağırlıklı bu eserini dönemin hükümdarı Gazneli Mesud’a sunmuştur.

“El-Asar’il-Bakiye” adlı eserinde Asyalı devletler ve astronomi hakkında bilgiler veren ünlü bilim insanı: BİRUNİ (Beyruni)

Bin yıl önce Orta Asya’da yaşamış, ölümünün bininci yılında UNESCO tarafından dergi kapağı yapılan bilgin: BİRUNİ (Beyruni)

Dünya’nın döndüğünden; Ümit Burnu, Amerika Kıtası ve Japonya’nın varlığından bahseden, çağının en büyük bilgini: BİRUNİ (Beyruni)

Rasathane kurmuş olan, Jeodizi ilminin kurucusu ve Dünya çapını hesaplamış olan ünlü İslam filozofu: BİRUNİ (Beyruni)

UNESCO tarafından “Evrensel Deha” olarak nitelendirilen bilgin: BİRUNİ (Beyruni)

Kopernik’e yol açan İslam bilgini: BİTRUCİ (13. yy)

13.yy’larda yaşamış ve tıp tarihinde eşsiz eserler vermiş olan İslam bilgini: EBU USEYBİA (13. yy)

13.yy’larda yaşamış ünlü Müslüman astronomi bilgini: NECMEDDİN MISRİ (13.yy)

13.ve 14.yy’da yaşamış tarih ve coğrafya alanlarında uzman İslam bilgini: EBU’L FİDA (13.ve 14.yy)

12.ve 13.yy’larda yaşamış botanikçi ve eczacı olan İslam bilgini: İBN-İ BAYTAR (12.ve 13.yy)

13.yy’larda yaşamış fizik ve hukuk alanlarında çalışmalar yapmış İslam bilgini: ŞİHABEDDİN KARAFİ (13.yy)

Veba’nın bulaşıcı hastalık olduğunu açıklayan İslam bilgini: İBN-İ HATİP (14.yy)

14.yy’da yaşamış ünlü astronomi İslam bilgini: ŞEMSETTİN HALİLİ (14.yy)

14.yy’da yaşamış İbn-i Heysem ayarında olan İslam bilgini: KEMALEDDİN FARİSİ (14.yy)

Avrupalılardan 400 yıl önce ilk zooloji ansiklopedisini yazan bilim insanı: DEMİRİ (14.ve 15.yy)

Ondalık kesir sistemini bulan, astronomi ve matematik bilgini olan bilim insanı: GİYASEDDİN CEMŞİD (15.yy)

“Tuhfetü’l Ada” (Değerli Sayılar) adlı eseri olan; üçgen, dörtgen, daireye diğer geometrik şekillerin yüzölçümünü bulmak için metotlar geliştiren bilgin: MAĞRİBİ (16.yy)

Ünlü denizci ve coğrafyacı Vasco da Gama’ya yardım ederek Hindistan’a ulaşmasına katkı sağlayan bilim insanı: İBN-İ MACİT

Türk-İslam dünyasında pozitif bilimler başlatan İslam filozofu: FARABİ (AL-PHARABİUS)

Aristo’dan sonra “Muallim-i Sani” (İkinci Öğretmen) unvanı ile tanınan, farklı uzmanlık alanları ile 160 kitap yazan ve eserinin çoğu Latinceye çevrilen ünlü bilim insanı: FARABİ (AL-PHARABİUS)

İlk İslam Ansiklopedisi olan “Et- Talim’üs Sani” (İkinci Öğretici) ve İhsan’ul-Ulem” (Faydalı İlimler) adlı eserlerinin yazarı: FARABİ (AL-PHARABİUS)

Türk filozof ve siyaset bilimcilerinden olan Farabi’nin (874-950) fizik konusunda dikkatleri üzerine çeken en önemli çalışması: BOŞLUK ÜZERİNE ADLI ESER

Bir şeyin özünü bilmek o şeyin var olup olmadığını bilmekten bağımsızdır.” diyerek Aristoteles’in metafizik anlayışına farklı yorum getirmiş olan filozof: İBN-İ SİNA

Farabi’nin süreç içerikli yaratılış anlayışından, yaratılışı Allah’ın iradesine bağlı olarak açıklayan İslam bilgini: İBN-İ SİNA

Asıl ününü tıp ve felsefeden almış olan, Hipokrat’tan sonra tıbbın ikinci babası olarak sayılan “Avicenna” adıyla tanınan bilim insanı: İBN-İ SİNA

Ortaçağ filozofu olan, “Thomas Aquinas” tarafından Şarih (Yorumcu) unvanı verilen, “Tehafutu’t-Tehafut” (Tutarsızlığın Tutarsızlığı) ve “Makela Fil-Mizac” (Mizaç Türleri) adlı eserlerini yazan bilim insanı: İBN-İ RÜŞD (AVERROS)

Aklın inançtan önce geldiğini savunan, gerçeği akıl yoluyla kavramaya çalışmış olan ve Batı’da “Avirreos” adıyla tanınan ünlü İslam filozofu: İBN-İ RÜŞD (AVERROS)

“Nureddin Cibril” tarafından Kırşehir’de yaptırılan ve Anadolu’daki ilk gözlemevi olma özelliğini taşıyan medrese: CACA BEY

İran saray gecelerini anlatan, Türk üçgenini bulan ve rubaileri ile tanınmış ünlü bilim insanı: ÖMER HAYYAM

Celali Takvimini (Takvim-i Melikşah’ı) düzenleyen ünlü bilim insanı: ÖMER HAYYAM

Modern historiyografinin, sosyolojinin ve iktisadın öncülerinden kabul edilen 14. yüzyıl düşünürü, devlet adamı ve tarihçisi: İBN-İ HALDUN  (14.yy)

Anadolu’da ve Dünya’da ilk tıp okulu olma özelliği olan Anadolu Selçuklu eseri: GEVHER NESİBE ŞİFAHANESİ

Ünlü Türk bilim insanı olan “Kadızade-i Rumi”ye hocalık yapmış bilim insanları: ULUĞ BEY- FETHULLAH ŞİRVANİ

Zic (Yıldızlar Cetveli) adlı çalışmayı yapan, Timur Devleti döneminde yaşamış, hem hükümdar hem de bilim insanı olarak yaşamış kişi: ULUĞ BEY

Günümüzde Ay’da bulunan kraterlerden birisine adı verilen ünlü Türk bilim insanı: ULUĞ BEY

İslam dünyasında ibadet vakitlerinin belirlenmesi, takvimlerin hazırlanması gibi günlük gereksinimleri ilgilendiren işlemler ve tablolara verilen ad: ZİC (Yıldızlar Cetveli)

Uluğ Bey Rasathanesi’nde öğrenim görmüş olan ve “Muhtasar-ı Fi’l-Hisab” (Cebir ve Denklem Hesabı Üzerine Özel Kitap) adlı eserini yazan ünlü Türk bilim insanı: KADIZADE-İ RUMİ

Büyük Selçuklu Devleti’nde açılan, dünyanın ilk üniversitesi olarak da ifade edilebilen eğitim kurumu: NİZAMİYE MEDRESESİ

“El-Muvafekat” (Razı Olma) adlı eserinde yeryüzünü bir top gibi yuvarlak kabul etmiş olan İslam alimi: EBU HANİFE

“Eğer bir zerreyi (atomu) kesersen, ortasında bir güneş ve güneş etrafında durmadan dönen gezegenler bulursun” diyerek atomu işaret eden alim: MEVLANA CELALEDDİN RUMİ

18.yy’da Verem mikrobunu bulan bilgin: KAMBUR VESİM (18.y.y)

Timur Devletinde yaşamış bilim ve ilim insanları:
MATEMATİK VE ASTRONOMİ: Giyaseddin Kaşi- Ali Kuşçu- Kadızade-i Rumi – İbn-i Türk Celi
EDEBİYAT: Farablı İsmail Cevheri
COĞRAFYA: El- İdrisi- İbn-i Fadlan
TARİH: Taberi
FELSEFE: Muizi- Abdürrezzak’üt-Türki

İslam dünyasının ilk tercümanlarından olan ve Zerdüştçülük’ten İslam’a geçmiş olan ünlü: İBN-İ MUKAFFA

Hindistan’da yaşamış ünlü gökbilimcilerden Brahmagupta’nın ünlü çalışması olmakla birlikte İslam dünyasına Hintçeden Arapçaya çevrilmiş olan eser: SİDDHANTA

Kanun adlı sazı ilk icat eden bilim insanı: FARABİ

Eğitim üzerine teorik ve pratik anlayışlar ortaya koyan iki Türk filozofu:
FARABİ: Teorik Bilgiler.
İBN-İ SİNA: Bireyin kişiliğini bütün olarak görür.

KAYNAKÇA

Aykut KAZANCIGİL- Hüsrev HATEMİ, Bilim Tarihi ve Kültür Yazıları, İşaret Yayınları.

Cemal YILDIRIM, Bilimin Önceleri, Bilim ve Gelecek Kitaplığı.

Cemal YILDIRIM, Bilim Tarihi, Remzi Kitabevi.

Cemal YILDIRIM, Bilim Felsefesi, Remzi Kitabevi.

Cevdet COŞKUN, Bilim Tarihine Bakış, Atatürk Üniversitesi, Fizik Bölümü.

Colin A. RONAN, Bilim Tarihi, Tübitak Yayınları.

George SARTON, Bilim Tarihinde Yöntem, Doruk Yayınları.

İsmail DABANLI, Bilim Kökenleri, İstanbul Teknik Üniversitesi, 2012.

KİNGSFİSHER, Tarih Ansiklopedisi- Cilt: 1-2, Milliyet Yayınları.

Mine KALCA, Tarihteki Ünlü Mucitler ve Buluşları, Karma Yayınları.

Ortaçağ İslam Dünyasında Bilim ve Teknik Makaleleri, Lotus Yayınları.#

Toby E. HUFF, Modern Bilimin Doğuşu ve Yükselişi, Epos Yayınları.

Türk Fizik Derneği (Turkish Physical Society) Kataloğu- 2017-2018

Veysel ŞAHİN, Tarih Alanı Üzerine: Notlar- I, Onur Matbaa ve Basımevi.

Yasemin OKUR- Akın SEVER- Ertan AYDIN- Hakan KIZILTAN- Mehmet AKSOY- Mehmet ÖZTÜRK, Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi, MEB, Devlet Kitapları.

İSLÂM’IN İLK DÖNEMLERİNDEN OSMANLI’YA KADAR BİLİMSEL ÇALIŞMALAR (610-1302) yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Darü’l-muallim Nizamnamesine göre:
* Nizamname ile Öğrenciler sınavla alınmaya başlanılmıştır.
*Nizamnameye göre, Okulun süresi 3 yıldır.
*Okula girebilmek için adayların Arapça anlayıp Türkçeye çevirebilecek bilgiye sahip olması zorunludur.
*Adayların, kötü hal ve harekette bulunmaması gerekmektedir.
*Program şöyledir: Ders Verme ve Öğretim Yöntemi, Farsça, Aritmetik, Geometri, Alan Ölçümü, Astronomi, Coğrafya’dır.
*Adayların derslerini verebilmeleri için dolgun burs verilecektir.
*Öğrencilerin “cerre” çıkma uygulaması kaldırılacaktır.
*Öğretim ve sınav ciddi bir şekilde yapılacak ve 3 yıldan daha erken bitirme yolu açılacaktır.
*Atamalarında mezun oldukları not sıralamasına göre değerlendirilecektir.
*Boşalan Rüşdiye’de öğretmenlik hakkı doğan adayların orda çalışma hakkından feragat etmeleri durumunda kendilerine bir daha öğretmenlik yapma hakkı verilmeyecektir.

Bu nizamname yaklaşık 8-9 yıl yürürlükte kalabilmiştir. “İptidai mektebi” denilen İlkokullara öğretmen yetiştirmek için 1868’de İstanbul’da bir Darü’l-muallim-i Sıbyan açılmıştır. Bu okullar Taşra’da 1875’ten sonra açılabilmiştir. 1869 tarihli Maarif-i Umumiye Nizamnamesi, öğretmen okulları için ayrıntılı hükümler getirmiştir. Öğretmen yetiştirmek için açılan okullar kısaca şu şekildedir diyebiliriz: Darü’l-muallimin-i Sıbyan, Darü’l-muallimin-i ve Rüşdi ve İdadiye şubesidir.

1870’de Kız ilkokulları ve kız Rüşdiyelerine kadın öğretmen yetiştirmek için bir Darü’l-muallimat açılmıştır. Bu açılan Darü’l-muallimat ileride kurulacak “İnas Darü’l-fünun”un öğrenci kaynağını oluşturacaktır. 1889- 1890 tarihlerinde ve Münif Paşa’nın emriyle Darü’l-muallimin-i Aliye açılmış ve burada Fen ilmine ağırlık verilmiştir. Tanzimat sonrasında açılan Öğretmen okulları medreselerin etkisinde kalmıştır. İlk Darü’l Muallimin-i Sıbyan müdürü yeni bir alfabe girişiminde bulunan Ahmet Cevdet Efendi(1871)’dir. Fakat öğrenci velileri tarafından okul 1 yıl öğretime ara vermek zorunda kalmıştır.

1848’de Darü’l-muallimin “Cerre Çıkma” geleneği kaldırılmıştır. Nedeni ise Ahmet Cevdet Efendi’ye göre Cerre çıkan kişilerin dilenci olmadığı eğitmen olduklarını savunmasıdır. Bu da öğretmenlik mesleğinin önemini ortaya koymuştur. Bu dönemde Darü’l-muallimin’de yetişen öğretmen adaylarının Sadrazam’a verdikleri dilekçe çok dikkate değerdir. Öğretmen adayları bu dilekçe ile dışarıdan atamalara karşı çıktıklarını belirtmişlerdir…

Veysel ŞAHİN

Tarihte 4 Devir 4 Konu

Tanzimat Döneminde Öğretmen Yetiştirme Çabalarına ve Politikalarına Genel Bakış yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

O ki güvenden yoksun, yalnızlaştıran bir duygu. Ne mi? Şüphe… Şüphe; kuşku, işkillenme olarak da bilinir. İnsanın yaşam kalitesini düşüren, bazen yerli, bazen yersiz duygular karmaşasıdır.

Herhangi bir durumdan hafif şüpheye düşmenin ne gibi bir zararı olabilir ki diyebilirsiniz. Haklısınız. Bu gayet insani bir durumdur. Sevmek gibi nefret etmekte insana ait bir duyguysa; güvenin yanında şüphe de öyle bir duygudur.

Doğa dahi tüm zıtlıklarıyla bizi karşılarken, bizler mükemmel olmayı bekleyemeyiz herhalde. İşte tam da bu noktada başlıyor zıtlıklarımızın sınırları. Sınırların aşıldığı noktada ise sorunsallarımız başlıyor.

Doğada gece veya gündüz vardır. Ay’ın aydınlık veya karanlık yüzü deriz. Tam ortası sadece gri renkte bir tanımlama olarak görebiliriz. Şüphede öyle bir şeydir aslında.

Güvenle güvensizlik arasına sıkışmış ama hiçbirine ait olamamış garip bir ruh halidir. Emin olunamayan bir duyguda güvensizliğe yakın olan bir şüphe ne kadar tehlikeliyse, tersi olan güvene yakın olan şüphe de bir o kadar tehlikelidir. Zira iş hissiyata kalmışsa kalbimizin bizi yanıltması da bir o kadar mümkündür.

Kim ne derse desin şüphe zihnimizin mahremine girip orayı istediği yönde kullanan bir virüs gibidir. Ve zihne bulaşan bu hastalığı saplandığı noktadan çekip koparmak pek de mümkün değildir. Beraberinde önyargıyı, ötekileştirmeyi, yalnızlık duygusunu, ansızın mutluluğu bozan kederi ve buna benzer karmaşık tüm kasvetli duyguları getirerek ruhumuzun dinginliğini bozan bir hissiyattır.

Peki şüphe iyi yönde olamaz mı diyebilirsiniz? Tabi ki olabilir. Böyle bir durumu irdelemiyoruz zira. Bu şüphe hali bizi güzel düşünme haline iteceğinden bir sorunsal arz etmiyor zaten. Sorun şu; ortada doğruluğu kesin olmayan bir şey yüzünden olumsuz şeyleri bir senaryo seklinde fotoğraflayarak, deyim yerindeyse; öküz altında buzağı aramakta.

Yaşamın kendi zaman akışında hepimiz farkında olarak veya olmayarak zihnen ve bedenen yoruluyoruz. Demem o ki yaşamın getirdiği zorunlu yorgunluklarımız varken bir de biz kendi zihnimizi anlamsız şüphelerle yormayalım. Güzel düşünüp yaşamın güzelliklerini kucaklayalım. Bırakalım hayatımızdaki tüm grilikler bir renkten ibaret olsun. Biz, bize düşen beyazı kucaklayalım.

Zihnimizin hep olumlu düşüncelerle dolu olduğu, şüpheden uzak güven dolu bugünlere ve tüm yarınlara…

Yazan: Güler ŞAHİN

ŞÜPHE SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Her bireyin kendini toplumda var etme yöntemi ve rengi aynı olmayabilir. Bunun nedeni ise her bireyin yaşanmışlığının ve yeteneklerinin farklı olmasındandır. Bazısı zihinsel becerileri ile bazısı kinestetik yetenekleri ile, bazısı duygusal zekaları ile kendilerini başarılı bir şekilde ifade ederek var eder.

Kendini ifade edemeyen veya ifade etme yollarında ciddi sorunlar yaşayan bireyler de; içine kapanıklık, asosyallik ve özgüven eksikliği gibi ciddi sorunlar görülebilmektedir.

Kabul görme, toplumda var olabilme, kendini ifade edebilme davranış tutumları kuşkusuz insanı pozitif yönde etkileyen unsurlardır. Fakat toplumun sürekli onayına ihtiyaç duymak, onların alkışlarıyla yaşamaya çalışmak, yazılı ve görsel medyada yer alabilmek gibi kaygılar bireydeki sorunun; bizim de sorunsallığımızın ana konusunu oluşturmaktadır.

İnsan neden şöhret olmak ister ki? Günümüz popüler dünyasının bizlere bıraktığı en büyük kötü mirası; kolay yoldan tanınma ve şöhreti yakalama isteğidir. Büyük dünyamızı, küçük eğlencelere tercih ettiren kapitalist sistem, bizleri birbirimize kullandırmakta ve tüketmektedir.

İnsanların çok azı ünlüdür. Büyük çoğunluğu ise normal yaşantılara sahip insanlardır. Azınlığın çoğunluğa galip getirilmeye çalışıldığı, şöhret çılgınlığının yaşandığı, şöhret kavramının içinin boşaltıldığı, maneviyatın adına da rahmetlerin okutulduğu dönemlerdeyiz. Bu karmaşanın içerisinde var olmak isteyen nice insan çıkışı şöhret kapılarında arar oldu. Kimi zaman bu kimselerin şansı yaver gitti, şöhreti yakaladı; kimi zamanda şöhrete ulaşamadan kendilerini tükettiler.

Şöhret sorunsalı, psikolojik zemini olan bir sorunsallık halidir. Dört duvar arasına sıkıştırdığımız, sanal alemlere hapsettiğimiz, çevrenin ve hayatın doğallığından kopardığımız nice gençlerimiz, kendilerini yanlış yollardan ifade etmeye kalkıyor. Kendini tanımlamak istiyor. Kendisini tanıtmak istiyor. Ben de buradayım, beni de görün demek istiyor. Ama bizler çoğu zaman kendini göstermek isteyen gençlerimizi göremiyoruz. Onlara destek olmuyoruz. Onları en acımasız şekilde aşağılıyor, eleştiriyoruz. Yetmiyormuş gibi bir de onları rencide ediyoruz. Sonuç, maneviyatını yitirmiş bir yığın gençlik ve kayıp nesil!

Yıldızlar gibi parıldamak isteyen gençlerimizi kazanabilmemiz ya da yıldızlar gibi kayıp giden nesillerimizi kurtarabilmemiz için ne mi yapmalıyız?

Kendini tanıyan, kendini seven bireyler yetiştirmeliyiz. İnsancıl temelli eğitim planları ve programlarını geliştirmeliyiz. Küçük yaşlardan başlayarak her bireye başarı duygusunu hissettirmeliyiz. Sevgi ve saygıyı toplumun tüm katmanlarına aşılayabilmeliyiz. Her bireyde olumlu kimlik gelişimine hep birlikte katkılar sunabilmeliyiz. Güvenilir insan olmayı başardıkça bize bakan gözler artar. Can oldukça biz, cananlar sarar yaşamımızı. Kabul ve onayın yolu güvenilir olmaktan ve canlara dokunmaktan geçer.

Kaderiniz ellerinizde, elleriniz vicdanınızda olsun…

ŞÖHRET OLMA SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Kent, bir endüstridir. Üretimin kollektif bir şekilde gerçekleştirildiği yaşam alanıdır. Bilimin, sanatın, edebiyatın ve tüm kültürel faaliyetlerin etkinliğini içine alan yaşayan hareketliliğin adıdır.

Kentin birey ve topluma olumlu katkıları olduğu gibi bazı olumsuz etkileri de vardır. Sorunsallık açısından baktığımızda kentin birçok olumsuzluğu vardır. Trafik sorunu, çevre kirliliği, kitle psiko-hareketliliği, canlı bir dinamizm, kural ve düzene olan sıkı bağlılık gibi örneklerini sıralayabiliriz.

Kentli olmak ve bir kentli gibi yaşayabilmek, ciddi bir zihni entelektüellik gerektirir. Kendine kolayca çevre bulabilen insanoğlu, kentte kendinden olmayanı ötekileştirmeden kabul eder. Kent yaşamında uygar yaşam inşa edilir. Okuma-yazma oranının yüksek olduğu bireylerden kurulu bir yerleşim alanında kişilerin aralarında kurduğu ilişki iklimi kentin dokusunu şekillendiren önemli unsurlardandır.

Herkes kentte yaşar, fakat herkes kentli midir sorarım sizlere? Kent sorunsalı açısından bakıldığında kentlerde yaşayan bizler ne kadar kentliyiz?

***

Kentte yaşarız kaçımız kentliyiz?

Millet köylü kurnazı, bizler enayiyiz.

Kolay yoldan yükünü tutturmada,

Hem hayıflanır hem de seviniriz.

Kentli olmak görgü ister, benciliz!

Başkalarının hakkına riayet etmeyiz.

Rüşvet verip, adam kayırmada,

Hem söylenir hem de severiz.

Kentli kanun bilir, bizler düzensiz.

Düzen bileni kendimize benzetiriz.

İhmalkar davranıp, kesilen cezada,

Hem küfredip hem de haklı geçiniriz.

Kentli sanat bilir, bizler düşte köylüyüz.

Yaşarken ait olduğumuz gurubun kölesiyiz.

Cemaat vari davranıp, hesap sormada,

Hem hümanist hem demokrat geçiniriz.

***

Kent yaşamında; can güvenliği, ihtiyaçların kolayca karşılanması, kültürel etkileşimin insana kattığı değer, iş bulma ve üretim süreçlerinde yer alma kolaylığı, yeni nesillerin dikey nüfus hareketliliği sürecinde hizmet alma fırsatı vardır.

Kültürlerimiz kadar zengin, medeniyet kokan mazisindeki varlık kadar engin, her milletten rengin yaşar sende, yaşar ey Anadolu’m ve kentim, yaşarım, yaşamalıyım seninle…

KENTLİ OLAMAMA SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Sorunsallık açısından ne derler sorunsalı; birey olamamış, ait olduğu klanın dışındaki dünyayı yaşayamamış veya yaşamakla ilgili basmakalıp önyargıların esaretinde boğulmuş kişilerin davranışlarından doğan sorunsallıktır.

Ne derler, acep beni kınarlar mı? gibi düşüncelere sahip insanların ruh halleri, içinde sorunsallıklar barındıran davranış biçimleridir. Ne derler düşüncesini önemseyenlerin, söyleyeceği sözü ve kendine güveni olmayan bireylerin en çok korktukları şeyler; başkaları tarafından kınanmak ve başkaları için eleştiri konusu olmaktır. Bu korkuya sahip bireylerin sosyalleştiği grubun dışına çıkma endişesi de bir başka korkunun doğmasına neden olmaktadır.

Hayatımızda ne derlerin doğmasına neden olan birçok faktör vardır. Bunların bazıları; bireyin cehaleti, bireyin eğitimsizliği, sosyal çevrenin seviyesi ve baskın kimliklerin dünya algısı olarak sıralayabiliriz. Mahalle baskısı, töreler, gelenekler, cemaat adetleri ve cemiyet tutumları gibi bazı olumsuz uygulamaları içerisinde barındıran statik davranış türevselleri; bireyselliği ve bireyi olumsuz etkileyen yapılar içerebilmektedir.

Kişi doğru ise başkalarının ne dediği pek de önemli olmasa gerek!

Yaşadığım çevre bana ne der bakış açısı; bir nebze bireyi dizginleyen, disipline eden, yanlışlar yapmaktan alıkoyan bazı yararlı etkileri olabilir.

Kendini bilen, kendini tanıyan ve kendi olabilmeyi başarabilmiş olan bizler yaşarken birçok şeyi deneyimleriz. Yeni tecrübeler kazanır, algı dünyamızı genişletip kendimizi geliştiririz. Farklılıkları tanırız. Tanıdıkça da kalıplaşmış önyargılarımızı aşabiliriz. Kendimizi tekrarlayan davranışların dışına çıkarız. Kendi potansiyellerimizin farkına varırız. Kendimize özgüvenimiz gelir; hayatımızı ve değerlerimizi yeniden inşa ederiz.

Ne derler sorunsalını çökertebilmek için; yaşamsal, bilimsel ve insancıl bir eğitime ihtiyacımız var. Yaşamımızda edindiğimiz tecrübeyle birlikte keşfetme, araştırma, sorgulama, kendini tanıma, analiz etme/sentezleme, planlama ve değerlendirme gibi bizleri iyi ve güzele taşıyacak zihinsel tutumlara ihtiyacımız var.

Doğru düşündüğünden ve davrandığından emin olan insanların diğerleri üzerindeki yok sayma, iletişimden kaçınma, ötekileştirme sorunsalı da vardır. İletişim, etkileşim ile farkındalık yaratma çabaları önemidir.

Kendini tanıyan, özgüveni yüksek bireylerin yetiştirildiği, her bireyin kendi kendisini yönetebildiği, menfaatleri için insanlar üzerinden güçlerini pekiştiren kişilerin tükendiği, akıl dışı geleneklerin terk edildiği, mahalle baskılarının son bulduğu yaşanılası yarınlara…

Hayatınız sizin iradenizde, özgürlüğünüz daim olsun…

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

NE DERLER SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Vefasızlık örneği sergileyenlere toplumca yakıştırdığımız bazı söz ve sözcükler vardır. Bunlardan bazıları; nankör, koyunda beslenilen yılan, can evinden vuran ve vefasız gibi sözcüklerdir.

Vefasızlık içerisinde aldatmayı, ihaneti ve ihtirası barındıran üst düzey davranış sorunsalıdır.
Hayatımızda bizi en çok yoran, bize en çok ağır gelen, kuşkucu olmamıza neden olan, kendimizi sorgulattıran, içimize bir taş gibi oturan, bir türlü kabullenemediğimiz, kendimizi affedemediğimiz ve kendimizi aldatılmış hissettiren duygunun adı değil midir vefasızlık?

Vefasızlık, affedilmesi zor olan ve insanda güven duygusunu sarsan ağırlığı hiçbir ölçüm aracı ile tespit edilemeyen bir duygudur!

Vefasızlığı bize en iyi anlatan atasözlerimiz vardır. Bunlardan biri de; “Besle kargayı oysun gözünü” sözüdür.

Vefasızlığı en iyi anlatan öykülerimizden biri de Pir Sultan Abdal’ın başından geçenidir. “…Pir Sultan, asılmadan önce Hızır Paşa buyruğuna yenisini ekler.
Hızır Paşa:
“Herkes Pir Sultan’ı taşlayacaktır. Taşlamayanlar ölümle cezalandırılacaklardır.”der.

Pir Sultan’ın asılmasını izlemeye gelenler ellerine taşlar alıp atmaya başlarlar ona. Ama hiçbir taş değmez Pir Sultan’a. Pir Sultan’ın musahibi(yol arkadaşı) Ali Baba’da bu buyruğa uymak zorunda kalır. O pirine taş atabilir mi hiç? Bir gül alır eline ve gizlice Pir Sultan’a fırlatır. Pir sultan, Ali Baba’nın kendisine gül attığını görür ve çok üzülür. İdam sehpasında şu sözleri söyler: “Dostun attığı gülden yaralanmışım.” Vefa öyle bir değerdir ki son nefeste dahi karşıdan beklenilen hassas bir duygudur.

Vefa duygusu küçük yaşlarda çocuklarımıza kazandırılması gereken bir duygu ve davranış biçimidir. Ailelerimizde, eğitim kurumlarımızda ve yaşadığımız toplumda vefa duygusunu geliştirmeliyiz. Bizler vefa duygusunu önemseyip çocuklarımızda geliştirirken, vefasızlığın da ne kadar kötü bir şey olduğunu çocuklarımıza en iyi şekilde anlatılmalıyız.

Sevgilerin çoğaltıldığı, vefanın korunabildiği, dostlukların baki kaldığı, ahd-i vefanın kutsallarımızdan biri olduğu, nankörlüğün son bulduğu, Bozatlı Hızır’ların neslinin tükendiği, insanlığın öldürülmediği, sevgi ve yüreklerin tükenmediği, yalın yaşanılası yarınlara…

Sevgi yüreğinizde, vicdanınız daim sizinle olsun…

Güncel Sorunlarımız Üzerine Aforizmalar

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

VEFASIZLIK SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Modern dünya ve kent yaşamındaki hareketlilik, teknolojik gelişmeler ve yeni dünya düzenin etkileri ile bizler stresi yoğun bir şekilde hayatımızın her alanında hissetmekteyiz. Stres, birçok hastalığımızın da asli kaynağıdır.

Stres, yaşam kalitemizi düşüren ve sağlık sorunları yaşamamıza neden olan hayati sorunsallarımızdandır. Stres, en uç noktada psikolojik sorunlara yol açar ve bununla da kalmayarak yaşamımızı da mahveder.

Stresin bizlerde yarattığı yan etkiler; gerginlik, doğru karar verememe, agresiflik, tahammülsüzlük, yanlış alışkanlıklar ve tutumlar olarak sıralayabiliriz. Toplumsal gerginlikler, işlenilen suçlar ve daha nicesi; bireyde meydana gelen çözülmelerin yani stresin de işin içinde olduğu ruhsal krizler hayatımızı etkileyen sorunlardır.

Gündelik hayatımızda karşılaştığımız ve tanık olduğumuz birçok olay ve olayların birden fazla sonuçları vardır. Sonuçları iyi yönde olanları bizi pozitif yönde etkilerken olumsuz olanları ise bizi negatif yönde etkiler.

Eğer bizler olaylara büyük anlam yüklüyorsak olayların üzerimizdeki etkisi de bir hayli büyük oluyor. İşte olaylara yüklediğimiz anlamlar kadar yaşadığımız gerginlik/baskı yani stres de o kadar büyük olur. Beklenti derecesine bağlı olarak bizlerde görülen başaramama ve kaybetme duygusu kaygı düzeyimizi arttırır. Kaygı düzeyimiz arttıkça da stres kat sayımız tavan yapar.

Stresin derecesini sadece bizler belirlemeyiz. Çünkü bizlerin yaşamında aile ve çevremizin de etkisi büyüktür. Bundan dolayı bizlerin beklentisine bir de ailemizin ve çevremizin beklentileri de eklenince bizler kendimizi yoğun baskı ve gerginlik hali içerisinde buluruz.

Tüm canlılar istemediği iki seçenekten birini tercihe zorlandığı her durumda stres yaşanır. İlgi, yetenek ve becerilerine uygun olmayan beklentiler stres kaynağıdır. Sonuç odaklı düşünen ve negatif enerji yüklü herkes strese girer. Kaygı ve stresi yönetme becerileri kazanabiliriz.

Bizler kendi sınırlarımızı, yeteneklerimizi ve ne yapabileceklerimizi tanıdığımız oranda hedeflerimize ve beklentilerimize ulaşabiliriz. Bu durum kaygımızın ve aynı oranda da stres düzeyimizin düşük olmasına neden olur. Bunun sonucunda strese bağlı rahatsızlıklarımızı kendimizden uzaklaştırmış oluruz. Stresi hayatımızdan uzaklaştırmak istiyorsak; gerçekçi hedefler, doğru kılavuz ve doğru yaşantıyı tercih etmeliyiz.

Kendimizi stresten arındırdığımız, başkaları tarafından anlaşılabildiğimiz, kendimizi rahatlıkla ifade edebildiğimiz yaşanılası yarınlara…

Huzur evimiz, kaygı ve baskı hepimizden uzak olsun.

Güncel Sorunlarımız Üzerine: Aforizmalar

Veysel ŞAHİN (Lâmekani)

STRES SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Hoşgörüyü, bir varlığı veya durumu olduğu gibi kabullenme, değiştirmeden saygı dilini geliştirebilme ve koşulsuz kabul olarak ifade edebiliriz.

Doğa bile tüm güzelliklerini koşulsuz sunarken insana, insanoğlu neden kıyar güzelliğini tüm canlıya sunan doğaya?

Hoşgörüsüzlük sorunsalımızın temelini oluşturan sorunun ana kaynağı sevgisizlik, koşulsuz kabulsüzlük ve saygısızlıktır. Çevremizde karşılaştığımız veya gördüğümüz hoşgörüden yoksun nice insanların ortak yönü farkındalıkları, farklılıkları ve öteki olanı kabullenmemiş olmalarıdır.

Hoşgörüyü ve hoşgörülü olmayı her bir birey ilk önce ailesinden öğrenir. Yaşadığı sosyal çevrenin etkisiyle de geliştirir, büyütür ve algı dünyasını renklendirir.

Küçük yaşlarda başlamıyor muyuz bizler hayata! Ve hayatın her alanında aramıyoruz nezaketi, hoşgörüyü ve görgüyü en kalitesinden.

Bakkal, market ve fatura kuyruklarında, alış-veriş yerlerinde, kamusal alanlarda, kaldırımı paylaşırken başkalarıyla bizler aramıyor muyuz en insanisinden nezaketi ve empatiyi!

Vicdan aynasında özünü bulmuş nice gönül insanları yaşadı bu yaşadığımız dünyada. Koşulsuz sevgileriyle gönüllerimizi, öğretileriyle de hayatımıza renk veren; cinsiyet, renk, etnik ve coğrafya ayırımı belasına düşmeden herkesi kardeş gören bu gönül insanları değil mi!

Hoşgörü, son zamanlarda ne yazık ki tükettiğimiz değerlerden biri haline geldi. Kimsenin kimseye tahammülü kalmamış durumda.

Çekememezliğin diz boyu olduğu, dedikoduların arttığı, nice adamların yendiği, intiharların çoğaldığı, yuvaların pek çabuk dağıldığı, saygısızlığın yol alıp yürüdüğü, insani değerlerin çarçur edildiği, psikolojik rahatsızlıkların gün geçtikçe arttığı, dili-dini-mezhebi-rengi-cinsiyeti-mahallesi-ait olduğu grupları farklı olduğu için insanların aşağılandığı zor zamanlardayız.

Polyannacılığa kaçmadan şiddete taraf olmadan kabul görmeliyiz bu hayatta.

Sevgide israfın yapıldığı, nezaketin bir kadın isminden çok fazlası olduğunun hatırlandığı, duyguların metalaşmadığı samimi, hisli ve hoşgörülü yaşanılası güzel yarınlara koşulsuz sevgiyle kalasınız.

Güncel Sorunlarımız Üzerine: Aforizmalar/ Veysel ŞAHİN

HOŞGÖRÜSÜZLÜK SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

19 Mayıs 1919’da Türk milleti için çıktığı yolu kendi doğum günü olarak tayin eden Mustafa Kemal ve onunla kahramanlaşan ecdadın destanıdır. Büyük Nutku’nda Gazi Mustafa Kemal 19 Mayıs’ın önemini Türk tarihi açısından bir milletin uyanışı olarak nitelendirmiş ve Nutku’n açılışını 19 Mayıs 1919 ile başlatmıştır.

19 Mayıs 1919 tarihini değerli kılan şey nedir?  Birinci Dünya Savaşı sonrası imzalanan Mondros Ateşkes ile vatan toprağı düşman tarafından işgale uğramış, Türk halkı esir ve bitap düşmüştü. Tam da umutlar bitiyor derken Türk ulusunun direniş sembolü olan Mustafa Kemal 9. Ordu Müfettişi olarak Samsun’a çıkmış ve Türk halkının umudu haline gelmiştir. İşte 19 Mayıs 1919 Türk halkının diriliş tarihinin yazıldığı,  büyük önder Mustafa Kemal ile  onurlu ve vatanı için ölmeye hazır Türk halkının Milli Mücadeleyi başlattığı tarihin kendisidir. Kısacası Mustafa Kemal’in Türk halkıyla yeniden doğduğu tarihtir.
Milli Mücadelenin başarıya ulaşmasından sonra “19 Mayıs” Türkiye halkının yeniden doğuşu olarak kutlanmış ve kutlanmaya devam etmiştir. 19 Mayıs, “Gençlik ve Spor Bayramı” olarak ilk olarak 24 Mayıs 1935’te “Atatürk Günü” adı altında kutlanmıştır. Kutlanmasında ve Spor Bayramı olarak da adlandırılmasında Beşiktaş, Fenerbahçe ve Galatasaray spor kulüplerinin binlerce sporcusuyla katılmasının büyük katkısı olmuştur.

Milli Mücadelenin 104. yılını andığımız bugünlerde bütün vatandaşlarımızın 19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramını kutlar, nice bayramları birlik ve beraberlikle kutlamayı temenni ederiz. 

Tarihçi- Yazar 
Veysel ŞAHİN

TÜRK HALKININ DİRİLİŞİ: 19 MAYIS yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Hukuk sorunsalının temelinde “kanunların ruhu” ve “hukukun üstünlüğü” ilkesinin yaşamsallığı yatmaktadır. Kanunların sürekli değiştiriliyor olması ya da kanun maddelerinin sürekli çoğaltılıyor olması ile hukuk devleti olunamayacağını kural koyucularının bilmesi gerekir. Kişiye göre değişebilen, çıkar gruplarına hizmet eden hukukun halk nezdinde inandırıcılığını yitirmesi muhtemeldir.

Suç oranın az olduğu, asayiş ve düzenin sağlanabildiği toplumlarda iki şeyin birbiriyle ilintili ve paralel bir şekilde uyumlu ilerleyebildiği görülmektedir. Biri eğitim ötekisi ise adalettir. İnsan hakları ihlallerinin yaşandığı ülkelerde ciddi eğitim sorunsalları da bulunmaktadır.

Kanunlar, yaptırım güçlerini bağımsızlıklarından alırlar. Yürütmenin ve diğer erklerin çekim gücüne tutulmuş yargı elbet bir gün çözülmeye, çürümeye, iltimasa ve rüşvetin kucağına düşecektir. Bu sorunsalın çözümü ise yargının şeffaf bir şekilde diğer erklerden ayrılması ve bağımsızlaşmasına bağlıdır.

Yargı temsilcileri ve dağıtıcıları olan hakimler, savcılar ve avukatların; vicdana, evrensel ahlaka ve hipoteksiz akla her daim ihtiyaçları olacaktır. Çünkü bu unsurlar hem kendi varlıklarının teminatı için hem de adaletin ezelden beri muhtaç olduğu kudretli iradenin yaşatılması için elzemdir.

Adalet mülkün temelidir. Adaletin temeli ise vicdandır. Vicdan, evrensel ahlak prensiplerine sahip, kaliteli eğitim ile yetiştirilmiş, sevginin hakim olduğu ailelerde kazanılır.

İnsanların temel haklarından mahrum bırakılmadığı, adil yargılamaların olduğu, kanunların çiğnenmediği, yargının bağımsız olduğu, kişi hukukundan çok vatandaşlar hukukunun olduğu, adil yargılamaların olduğu, rüşvetin-yolsuzluğun-iltimasın yaşanmadığı, vatandaşların hak ve hukuklarının korunabildiği, laik-sosyal-demokratik devlet ilkelerinin kanunlarla sürdürülebildiği yaşanılası bir yurtta ve dünyada hep birlikte yaşamaya…

Vicdanınızla kalın…

HUKUK SORUNSALI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Toplumsal ve bireysel dayatmaya isyan edenler, yaşadığı toplumun normlarına uyum güçlüğü çekenler, göçler sonucu kaynaşamayanlar, baskın kültürel değerleri içselleştiremeyenler, bencilliğe sapanlar ve çıkarları için yaşadığı toplumun bireylerine benzemek zorunda kalanlar önemli sorunlarımızdandır.

Çevremizde ve yaşam alanlarımızın genelinde “Olduğu gibi görünen ve göründüğü gibi olan” bireylerin sayısında ciddi bir azalma görülmektedir. Bunun temel nedeni insanlarımızın büyük çoğunluğunun hayatından mutlu olamamasıdır. Bununla birlikte kendisiyle ve yaşadığı çevreyle barışık olamamasından kaynaklanmaktadır.

Önemsenmemiş, sevgiden mahrum bırakılmış, metaların bağrına itilmiş, kökleri unutturulmuş, okumaktan soğutulmuş, kavram çelişkisi yumağına düşmüş, sanattan koparılmış ve ar damarı kopmuş bireylerden oluşan bir toplum haline maalesef geldik. Eleştiriyi küfür, farklılıklarımızı eksiklik, dostu düşman olarak gören başkalaşım geçirmiş bir ruh haline büründük ve kendimizden kaçarak içte ve dışta bölündük durduk.

Kaçar olduk iyilikten, duramaz olduk yan yana, sevinçte ve kıvançta görülemedik hep birlikte, düşen canlarımızı basamadık bağrımıza.

Bir canımız var, bir tane de mavi bilyemiz. Sahip çıkmalıyız kendimize ve değerlerimize. Tanımalıyız kendimizi, utanmamalıyız kusurlarımızı görmede…

Güncel Sorunlarımız Üzerine Aforizmalar

VeyselŞahin

FARKLI GÖRÜNME yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

GEZEGENLER
MERKÜR
En küçük gezegendir. Merkür, yörüngesinde Dünya’dan 1.6 kat fazla hızla ilerler ve gökyüzümüzden de hızlı geçer. Merkür’ün en kurnaz ve en hızlı tanrı olduğuna inanılırdı. Bu ismin bu özelliğinden dolayı verildiği düşünülüyor. Yunan mitolojisindeki karşılığı Hermes’tir.

VENÜS
Yörüngesi dünya yörüngesine en yakın olan gezegendir. Gökyüzünde bir mücevher gibi parladığı için bu ismin verildiği düşünülüyor. Yunan mitolojisindeki dengi Afrodit’tir. Efsaneye göre, denizin köpüklü dalgalarından doğmuştur. Kronos, kral babası Uranus’u devirirken, bir orakla babasının cinsel organını keser. Kesilen organ denize düşer ve oluşan köpüklerden Afrodit doğar.

SATÜRN
“Halkalı Gezegen” olarak tabir edilen gezegendir. Mitolojide Satürn, Jüpiter’in babasıdır. Diğer tanrılar (krallar) gibi gökyüzünde değil yeryüzünde yaşar. Zamanı kontrol eder, disiplin ve ahlak kurallarını belirler, tarım ve hasat konusunda semboldür. İnsanlara tarımsal faaliyetleri öğretir. İlahi kurallar yerine kendi iradesini ve yasalarını uygulamaya çalışanları şiddetli şekilde cezalandıran bir motiftir. Yunan mitolojisindeki karşılığı Kronos’tur.

MARS
“Kızıl Gezegen” olarak tabir edilen gezegendir. Mars’ın rengi kızıl olduğu ve kanı andırdığı için bu isim verilmiştir. Yunan mitolojisindeki karşılığı Ares’tir. Başlarda bereket ve bitki tanrısı ve çiftlik hayvanlarının, ekin alanlarının koruyucusuyken daha sonraları savaşla özdeşleştirilmiştir.

JÜPİTER
Güneşin Yörüngesinde olan en büyük gezegendir. Jüpiter, Güneş Sistemi’nin en büyük gezegeni olduğu için en güçlü tanrının ismi verilmiştir. Saturn ile Ops’un en genç çocuğudur. Bir tanrı olan Atlas’a evreni taşıma görevini o vermiştir. Ayrıca Romalıların büyük bir sevgiyle taptıkları yüce tanrılarından biridir. Yunan mitolojisindeki karşılığı Zeus’tur.

URANÜS
Sisli, mavimsi ve üçüncü büyük gezegen hangisidir. Uranüs, bilinen en eski üstün tanrılardandır ve Cennetin Tanrısı olarak bilinir. Yunan tanrılarının atasıdır. Kozmik bir güce sahiptir.

NEPTÜN
Dördüncü büyük gezegendir. Gezegenin renkleri, suyun renklerine benzer olduğu için bu ismi almıştır. Babası Satürn, annesi Ops (bolluğu simgeleyen tanrıça) olan Neptün, Jüpiter ve Plüton’un kardeşidir. Yunan mitolojisindeki karşılığı Poseidon’dur.

PLÜTON
“Cüce Gezegen” olarak tabir edilen gezegendir.  Yunan mitolojisindeki karşılığı Hades’tir.

DÜNYA
Yunan mitolojisinde “Gaia” olarak tabir edilen gezegendir. Dünya, adını Roma ya da Yunan mitolojisinden almayan tek gezegendir. İngilizcedeki “Dünya” anlamına gelen “Earth” sözcüğünün tam olarak nereden geldiği bilinmemektedir; ancak kökenlerinin Eski İngilizce ve Germence’ye dayandığı düşünülmektedir. Earth, İngilizcede aynı zamanda toprak anlamına da gelmektedir. Fakat Roma Mitolojisinde toprak tanrısı Tellus’tur.

Tarihçi- Yazar

Veysel ŞAHİN

Bilim Tarihinden Esintiler

YERYÜZÜNÜN YAŞAM ÖLÇEĞİ VE GEZEGEN ADLARININ TARİHSEL KÖKENLERİ yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Yemek, canlıların yaşamsal varlığının devamı için elzem durumdur. Tarihten bu yana da önemini korumaktadır. Farklı coğrafyaların kültürel anlayışları içerisinde ‘yemek yeme’ veya ‘yemek yedirme’ durumu bir etkinliğe, şölene ve kutlamaya dönüşebilmektedir.

Tarihsel süreç içerisinde; Avcı-Toplayacı klanların av etkinliklerinden, tarım devrimi ile birlikte Çatalhöyük’teki ev ocaklarında pişirilen hamurlu yiyeceklere, Orta Asya steplerinde halkına ziyafet veren hükümdarlardan, son akşam yemeğini havarileriyle yiyen Hz. İsa’ya, aile bireylerini bir araya getiren anlayışlardan günümüze kadar ‘yemek yeme’ eşsiz sosyal etkinliktir.

                            ***

Ölü aşı etkinliğine bir başka yorum, Antik Girit (Minos) uygarlığında yer almaktadır. Ölüleri için açtırılan kuyulara, ölülerini kuyu içine bıraktıktan sonra aralıklarla kuyuya yiyecek bırakmaları adeti de ölünün temel yaşamsal faaliyetlerine bedenen olmasa da ruhsal açıdan devam ettiği düşüncesidir.

Coğrafyalar farklılaşsa da ‘yemek yeme’ veya ‘yemek yedirme’ durumu teknik olarak devam edegelmiştir. Kurban kesme ritüeli farklı etkinliklerin içerisinde yer alsa da ölünün ardından kesilen kurbanın eti ölüye ulaşmasa da kurbanın ruhlarının ölüye fayda sağlayacağı inancı geçmişten günümüze farklı inançlar içerisinde yer bulmuştur.

                             ***

Ölü aşı adetinin Anadolu’daki kökleri yerel inançlarla renklenmiş, tek tanrılı (semavi-kitabi) dinler içerisinde değer ve yer bulmuş olsa da şamanist ritüellerin yaygın olduğu inançlara sahip toplulukların adetlerine yaslanmaktadır.

Türklerin kültürel yapısında yer alan ölü aşı adeti, inançsal açıdan bakıldığında İslamiyet öncesinden itibaren Türklerde ahiret inancının olduğunun göstergesidir.

Türk toplumu tarafından kabul gören Ölü aşı adeti, şamanizm inanç geleneklerinden süregelen Türk kültürel dokusunu yansıtan örneklerdendir. “Aş yedirmeyenin aşı olmaz” diye deyimlerimiz de mevcuttur.

                            ***

Ölünün 7’si, ölünün 40’ı, ölünün vefatının seney-i devriyesi yemeklidir, dualıdır, tuzludur, tarım mahsullüdür, lokumludur, lokmalıdır ve tütsülüdür… İslamiyet inancı içerisinde yer almayan kökleri önceki inançlara dayanan geleneklerle sürdürülen anlayışlardır…

Tarihçi-Yazar
Veysel ŞAHİN

ÖLÜ AŞI yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Terk edilmiş çocuklar, iyi yürekli bir kurdun sütü sayesinde değil, para karşılığında çobanlarla birlikte olan “Lupa” (dişi kurt) adında bir kadının yardımları sayesinde kurtulmuşlardır. Lupa, eskilere göre hayvanın yırtıcılığını, kokusunu ve utanmazlığını fahişelerin özellikleriyle birleştiren bir takım addır. Latince’deki “Lupanar”(genelev) sözcüğü de “Lupa” sözcüğünden türetilmiştir…

1.Devir: İlkçağ

1. Konu: Roma’da Cinsellik

Tarihte 4 Devir 4 Konu
Veysel ŞAHİN

ROMULUS ve ROMUS: Roma Devleti’nin Kuruluşu’na Bir Bakış yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Tarım Devrimi”nden hemen sonra doğayı kontrol altına aldığımız andan itibaren başladı bizlerin doğa ana ile inatlaşma serüvenimiz. Öncesinde azla yetinen avcılar-toplayıcılardık. Şimdilerde ise yokoluşumuzun fermanını yazan tahtsız ve taçsız monarklar olduk.

Tarım Devrimi ile başlayan biz insanların özel mülkiyet ve kölecilik kavramları, bizleri emek hırsızlığına ve paylaşım düşmanlığına sürükledi. Daha fazlasını elde etmek için türümüzü ve nicesinden türleri katlettik hiç durmadan. Tabiki de bunun bir bedeli olmalıydı. Biz insanlar ektiğimiz günlerden beri ettiklerimizin bedelini ödüyoruz. Nasıl mı?

Bizlerin, yaptıklarımızla övündüğümüz gri binalar ve her kaçak-göçek yapılarda “Doğa” deprem olayını göstererek bizlere afetler yaşatarak.

Bazen de ağaç keserek, eğilimli dere kenarlarlarına yaptığımız yaşam alanlarında Sel veya Heyelan olaylarını yaşatarak.

Bazen de Çığ ve Tsunami olaylarını yaşayarak, doğanın bizlerden ne kadar büyük olduğunu hatırlatarak.

Bazende kurduğumuz Nükleer Santrallerde yaşadığımız Çernobil ve Fukuşima Facialarıyla can alarak.

Bazende doğanın biz insanlara bedduası olan salgın hastalıklarla bizlerden intikamını alarak…

                                    ***

Tarih boyunca yaşanmış olaylardan yani tarihten ders almadığımız muhakkak ki birisini daha bitiremeden yenisini yaşar halde buluyoruz kendimizi. Bizler, durumun ciddiyetini de ancak dert kapımızı çaldığında anlayabiliyoruz.

Yeni derdimiz zuhur etti. Adı da Covid-19 yani “Korona Virüsü” salgını/pandemisi. Dertlerimiz hiç yokmuş gibi bir de küresel bir salgın derdi de hayatımıza eklendi.

Bu küresel salgın öyle bir dert ki şakaya gelmez. İnsanda ne ruh sağlığı bırakır ne de beden sağlığı. İlla da birini alır gider. Uzmanları dinlemeli gereken nelerse yapılmalıdır !!!

İşin ciddiyetinin anlaşılması açısından bizler tarihte neler yaşadık kısaca bir bakalım;

Tarihteki genel adı “Kara Ölüm” olarak bilinen salgın, Atina, Antoninus, Kıbrıs, Justinianus gibi değişik isimlerle tarihte kendini gösterdi.

Tarihte en fazla can kaybının yaşandığı salgının adı “Veba”dır. 1347-1351 yılları arasında Sicilya’da başlayıp o zamanki Avrupa nüfusunun yarısını yani 75 ile 100 milyon arasında insanın ölümüne neden oldu.

1545- 1548 yılları arasında Meksika’da ortaya çıkan salgın “Kanamalı Ateş” 5 ile 15 milyon arasında insanın ölümüne neden oldu.

1647-1652 yılları arasında İspanya’da ortaya çıkan salgın “İspanyol Vebası” 76 bin insanın ölümüne neden oldu.

1848 yılında ortaya çıkan salgın “Tifüs” 20 bin insanın ölümüne neden oldu.

1889-1890 yılları arasında Rusya’da ortaya çıkan salgın “Rus Gribi” 1 milyon insanın ölümüne neden oldu.

1899-1923 yılları arasında Asya ve Avrupa’da ortaya çıkan “Kolera” 15 milyon insanın ölümüne neden oldu.

1918-1920 yılları arasında İspanya’da ortaya çıkan “İspanyol Gribi” sadece18 ay içerisinde 50 ile 100 milyon arasında insanın ölümüne neden oldu.

1957- 1958 yılları arasında Asya’da ortaya çıkan salgın “Asya Gribi” 2 milyon insanın ölümüne neden oldu.

1968-1969 yılları arasında Hong-Kong’ta ortaya çıkan salgın “Hong-Kong Gribi” 1 milyon insanın ölümüne neden oldu.

20. Yüzyılın sonları ile 21. Yüzyılın başlarında ise HIV (AIDS), SARS, EBOLA ve Domuz Gribi Salgınları derken günümüzün belası olan salgın “Covid-19” ile tanıştık. Bu salgın bugün tüm dünyada hayatı felç etmiş durumda.

Türkiye’de resmi rakamlara göre Kovid-19 olgu sayısı 17.042.722, iyileşen hasta sayısı 16.788.849. 101.492 kişinin ise yaşamını yitirdiği açıklandı.
***
“Doğa Ana”nın bizlere kendi ellerimizle yaşattığı bunca olaydan hiç mi birşey anlamıyoruz !!!
Kendimizi, yakınlarımızı, insanları ve yaşamayı seviyorsak bilinçli olmamız gerekiyor. Bilimsel akılla, cahilin cesaretine düşmeden hareket etmeliyiz… Sağlıcakla kalınız.

Tarihçi-Yazar
Veysel ŞAHİN

SALGINLAR BİZLERE BİRŞEYLER ANLATIYOR OLMALI! yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Surlar içindeki kışlıklarda, otağların yanında, sıvalı ağaçtan evler de bulunuyordu. Kırgız Türkleri milattan önceki son asırda, Çin tarzında köşk yapmışlardı. Türkçe “ordu” denen hükümdar veya ordu başı ile askere mahsus kale ile tapınaklar ve ölen Alp’ın ruhunun tezahür edeceği bir “ev-bark” olarak düşünülen mezar külliyeleri, astrolojik ve kozmopratik unsurlara göre kültürel, dinsel, siyasal, sosyal yapılarını inşa ederdi.

Bundan yola çıkarak Türk kültür tarihi içerisinde şehir kültürü olsun, göçebe kültür olsun birçok medeniyetten etkilenilmiştir. Türkler şehirleşmeyle birlikte çok yeni bir safhaya geçmemişlerdir. Eski unsurlarını barındırarak yenilerini üzerine inşa etmişlerdir. Şehirlerde de kurgan mezarları, balballara, mezar kazıları sonucunda çıkan aşırı zaman olgusuna; yöneticilerin idari yapısının ve toplum üzerindeki etkisinin devamlılığı gibi önemli örnekler şehirleşme kültüründe farklı bir unsurmuş gibi göze çarpmasını beklemek yanlış olacaktır. Farklılık kendini yerleşik yaşamın getirileriyle ölçülebilirdi. Yerleşik yaşamla birlikte toprağın tarıma açılması, daha önce başkalarından temin edilen bazı ürün ihtiyaçlarını bu defasında kendisi tarafından oluşturulması; bununla geçen süreç içerisinde bir takım unsurların oluşması gibi farklılıklar dikkate değer özelliklerdir. Eski kent kültürü içerisinde bozkır kültürünün de önemli bir yeri vardı. Kent yaşamı içerisinde oluştuğunu bilmekteyiz. Şehir kültürü içerisinde din, müzik, mimari, sosyal ve siyasal yaşam önemli bir özellikti.

Priskos’a dayanarak büyük müzikli ziyaretlerden bahsedilmekteydi. Çin kaynaklarından 28 çeşit Hun halk türküsünden bahsedilmekteydi. Telli, nefesli, vurmalı sazlar; askeri mızıka, bandolar ve davullar olmak üzere çeşitli enstrümantaller kullanmışlardır. Türklerin önemli müzik aletlerinin başında kopuz gelmekteydi. Folklorik yapısında müzik çok mühim yere sahipti. Destanlar, kahramanlık menkıbeleri, aşk türküleri, acı-tatlı hatıralar gibi ürünlerin ortaya çıkmasında önemliydi. Türklerdeki sosyal olaylar bu tarzda çok güzel işlenirdi. Bunlar geleneksel âletlerle işlenirdi.

Günümüzde şehir kültüründe olsun, göçebe kültüründe olsun Türkler acılarını, sevinçlerini, olağanüstü olayları, kahramanlıklarını geleneksel olarak halk işlemiştir. Türklerin şehirleşmesiyle birlikte kültürü içerisinde mimari olgusunda oldukça gelişme meydana gelmiştir.

Uygurlarda özellikle dini mahiyet almıştı. Mani dini, bunun yanında Türklerin inandıkları Budizm ve Hinduizm inançlarının mimari üslup da Türk motifiyle işlenilmiş özellikte şehir kültürü içerisinde barındırıyorlardı.

Uygur kültürü, edebiyatta ve sanattaki ifadeleri şu şekildeydi; Orta Asya’daki kozmopolit kültür ve milletler arası dinler ile Türk kültürü arasında Göktürk devrinde başlayan imtizaç Uygurlarca itham edilerek, yerleşik Türk medeniyetini olgunluğa ulaştırmıştır. Şehir hayatı düzenliydi. Uygur beylerinin ve hatunlarının senet ile kurdukları “buyan” (hayrat manasında manastırlar) kurumlarında öğrenim imkanı, hastane ve yolcular ile yoksullar için barınak vardı.  Uygur medeniyetinin parlaklığı her yöne ışık saçmıştır. Bir taraftan Doğu Asya milletleri; Kıtaylar ve Moğollar, diğer yandan Türk varisleri olacak milletler olacaktır. 

Doğu Türkistan’daki devlet ise bilhassa Burkan ve Mani dinine bağlı büyük medeniyet oluşturmuşlardı.

Uygur şehirlerinin abideleri, tapınaklar, harabeler, tapınaklar, kaleler ve sarayları Beş-Balık’ta hala ayakta durmaktadır.

Türk sanatını ve edebiyatını oluşturan eserler; Heykeller, duvar resimleri, sayısız bir kısmı resimli yazmalardır. Eski Türkçe surlar içerisindeki şehirlere, bir rivayete göre balçıktan gelmiş olan “balık” adı veriliyordu. İpek Yolu ticareti ise ticari (Balık’ların yanında) kentlerin yanında dağ tepelerinde, Türk ordusu kaleleri yükseliyordu. Bu da gösteriyor ki Türklerin şehir kültürü içerisinde ticaret önemli bir yere sahiptir.  Arkeolojik kazılardan çıkarılan eserlerden yola çıkarak şehir kültürünün içerisinde ticaretin ve tarımın büyük bir öneme sahip olduğudur. 

Orta Asya’daki Türk şehirlerinin büyük bir özelliği de kozmopolit şehir olmaları da göze çarpmaktadır. Önemli kanıtı ise ne Türk kültürüne yeni bir öğe getiren dinlendir. Göktürk sülalesine ait mezarlıkların yanında bir hükümdar heykelinin yanında, Budist tespihi tutmakta ve Taspar’a ait sanılmaktadır. Kültür içerisinde Kumtara duvar resimlerine de rastlanılmaktaydı. Şehir kültürü içerisinde Türklerin kozmonolojisini görmekteyiz. Mimari ve birçok yapıda bu üslubu arkeolojik kazılar sonucunda görmekteyiz. Türk şehir kültürü üzerinde Türk idari yapısı bariz etkilemiştir. Kültürün meydana gelmesi için yalnız maddi imkan ve ekonomik faktörlerde yeterli değildir. İnsan unsuru da bunda etkili olur. Aynı şartlar içinde yaşayan çeşitli toplulukların kültüründe görülen farklar insan gruplarının sosyal telakki ve psikolojilerindeki ayrılıktan ileri gelir.

İdari yapıyı kısaca değerlendirmek gerekirse ikili teşkilat olarak değerlendirmek doğru olacaktır. Eski Türk devletlerinde teşkilat oldukça ayrıntılı şekilde bildiğimiz kuruluş, gördüğümüz gibi orduydu. Fakat çok geniş sahalara yayılmış Türk ve yabancı kültürleri idare edebilmek için devletin şüphesiz başka kuruluşları vardı. Mesela hayli yüksek sayıda sorumlu kişi vazifelere göre, yukarıda ikili teşkilat bölümünde sıraladığınız bir sürü unvanlar olarak mühim idari makamlar işgal ediyorlardı. Aralarında çoğunun başarı ile görev yaptıkları Türk devleti mekanizmasının muntazam işleyişinden anlaşılan bu makam sahipleri, herhalde yönetim prensiplerini ve uygulama yollarını öğreten belli bir eğitim sisteminden getirilmekteydi. Yine idare ile ilgili olarak kitabelerde belirtildiği üzere, bütün Türk siyasi kuruluşlarında uygulamaya konulan halkı beslemek ve giydirmek işinin ölçüsünde yürütülmesi, büyük bir dağıtım şebekesinin varlığını gösteriyor ve muazzam sosyal faaliyetin hususî surette yetiştirilmiş kimselerin kontrolünde cereyan etmesi zaruri kılıyordu.

Türkler, şehir hayatı safhasında idari, mimari, siyasi ve sosyal birçok unsurunda değişiklikler meydana gelmiştir. Şehir kültürü birçok medeniyete değişik özellikleri de beraberinde getirdiği gibi Türklerde aynı türden değişikler getirmiştir. Hiçbir zaman bir yaşam tarzı birden değiştirilmemiştir.

Eski Türklerin yaşadığı döneme ait eserler, yapılan arkeolojik çalışmalar sonucunda ortaya çıkarılmıştır. Bunlar; El değirmeni, sütün yağını ayıran yayık, kesici ve delici ev aletleri, kuyumculuğa ait izler, dikiş aletleri, el malzemeleri, marangozluğa ait buluntular, kümes hayvancılığına ve gezici çadırlarına da rastlanılmıştır.

KAYNAKÇA

1.ANADOL, Cemal; ABBASOVA, Fazile; ABBASALI, Nazile, Türk Kültür Medeniyeti, Bilge Karınca Yayınları, İstanbul: 2002

2.DUYGU, Süleyman, Türk Tarihi, Ankara: 1974

3.ESİN, Emel, Türk Kültür Tarihi, Ötüken Yayınları, Ankara: 1997

4.KAFESOĞLU, İbrahim, Türk Milli Kültürü, Ötüken Yayınları, İstanbul: 2000

5.K.Y.R.T.T. (KemalistYönetimin Resmî Tarih Tezi), Türklerin Ana Hatları, Kaynak Yayınları, İstanbul: 1991

6.L.LİGETTİ, Bilinmeyen İç Asya, Çev.: S. Karatay, A.D.T.S. Yayınları, Ankara: 1981

7. ÖĞEL, Bahaeddin, Türk Kültür Tarihi, T.T.K Yayınları, Ankara: 1984

8.ÖĞEL, Bahaeddin,Dünden Bugüne Türk Kültürünün Gelişim Çağları, T.D.A. Vakfı Yayınları, İstanbul: 2001

9.SÜMER, Faruk, Eski Türklerde Şehircilik, T.T.K. Yayınları, Ankara: 1994

10.YAŞARHAŞ, Cevihi Enver, İslamiyet Öncesi Türk Tarihi ve Medeniyeti, BalkanlarMatbaaevi, Erzurum: 2000

11.YAKUT, Esra, Türklerde Hukuk “Makale”

ESKİ TÜRKLERDE KÜLTÜR ve ŞEHİR KÜLTÜRÜ yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Avcı ve toplayıcı (tüketici-hazırcı) eğitim zihniyetinden arınmadıkça tarımsal (üretici) kazanımlara kavuşmamız bir hayli zor görünüyor. İnsan ürettiği kadar insan, tükettiği kadar da hayvandır aslında. Yaşadığımız çağın eğitim algısı maalesef bu görüşümü destekleyecek şekilde bir hayli eğilip, bükülüp evriltildi. Üreten nesiller yerine daha çok tüketen bireyler var edildi.

Yeni nesilleri yani zamane nesilleri, tipik arkaik dönemin avcılarına benzetiyorum. Nasıl mı zamane avcıları olan yeni nesil (neo-generation), ebeveynleri birer av olarak görmekte ve ebeveynlerinden kopardıkları her bir şeyi de afiyetle tüketmektedirler. Bireye hak edilmeden takdim edilen her bir ödül bireyin başarısını desteklemekten çok kötülüğün temeline atılan birer harç olmaktan öteye geçemeyeceğini düşünüyorum.

Peki ebeveynler bu durumda ne yapmalı? Sorunu aşmak için aile-toplum ve okullar nasıl bu sorunun üstesinden gelebilir?

Sorularını soralım kendimize! Tarım (üretici) toplumu olma dileklerimle…

Güncel Sorunlarımız Üzerine Aforizmalar
Veysel ŞAHİN

ARKAİK AVCILAR: Yeni Nesil Sorunsalı yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Cold Spring Harbor Laboratuvarı‘ndan (CSHL) Profesör John E. Moses , ilaca dirençli süper böceklerle savaşmak için yeni bir silah geliştirdi – atomlarını yeniden düzenleyerek şekil ve reaksiyon değiştirme yeteneğine sahip yenilikçi bir antibiyotik.

Moses, askeri eğitim tatbikatlarında tankları gözlemlerken şekil değiştiren antibiyotikler fikrini ortaya attı. Tanklar, dönen taretler ve çevik hareketlerle olası tehditlere hızla yanıt verebiliyordu.

Birkaç yıl sonra Moses, bulvalen adlı bir molekül ile tanıştı. Bulvalen, akıcı bir moleküldür, yani atomları pozisyonları değiştirebilir. Bu, ona bir milyondan fazla olası konfigürasyonla değişen bir şekil verir – tam olarak Moses’ın aradığı akışkanlık.

MRSA, VRSA ve VRE dahil olmak üzere birçok bakteri, cilt enfeksiyonlarından menenjite kadar her şeyi tedavi etmek için kullanılan vankomisin adı verilen güçlü bir antibiyotiğe karşı direnç geliştirmiştir. Moses, ilacın bakterilerle savaşma performansını bulvalen ile birleştirerek iyileştirebileceğini düşündü.

Nobel ödüllü hızlı, yüksek verimli kimyasal reaksiyonlar sınıfı olan ve molekülleri güvenilir bir şekilde bir araya getiren “tıklama” kimyasına yöneldi. Bu da, reaksiyonları geniş ölçekli kullanım için daha verimli hale getirdi.

Bu devrim niteliğindeki gelişmeyi iki kez Nobel ödüllü K. Barry Sharpless altında inceleyen Moses, “Klik kimya harika, Size kesinlik ve karmaşık şeyler yapmak için sahip olduğunuz en iyi şansı veriyor.” diyor

Bu tekniği kullanarak, Moses ve meslektaşları iki vankomisin “savaş başlığı” ve dalgalanan bir bulvalen merkezi ile yeni bir antibiyotik yarattılar.

Moses, yeni ilacı Dr. Tatiana Soares da-Costa (Adelaide Üniversitesi) ile işbirliği içinde test etti. Araştırmacılar ilacı, antibiyotikleri test etmek için yaygın olarak kullanılan VRE ile enfekte olmuş balmumu güvesi larvalarına verdi. Şekil değiştiren antibiyotiği, ölümcül enfeksiyonu temizlemede vankomisin’den önemli ölçüde daha etkili buldular. Ek olarak, bakteri yeni antibiyotiğe karşı direnç geliştirmedi.

Moses, araştırmacıların çok sayıda yeni ilaç oluşturmak için şekil değiştiren antibiyotiklerle tıklama kimyasını kullanabileceğini açıklıyor. “Enfeksiyona karşı bu tür silahlar, türümüzün hayatta kalması ve evrimi için bile bir anahtar olabilir.”

“Yaşam ve ölüm arasındaki farkı ifade eden moleküller icat edebilirsek, bu şimdiye kadarki en büyük başarı olur” diyor.

Kaynak: “Çok ilaca dirençli gram pozitif bakterilere karşı etkili antibiyotikler olarak şekil değiştiren bulvalene bağlı vankomisin dimerleri”, yazan Alessandra Ottonello, Jessica A. Wyllie, Oussama Yahiaoui, Shoujun Sun, Rebecca A. Koelln, Joshua A. Homer, Robert M. Johnson , Ewan Murray, Paul Williams, Jani R. Bolla, Carol V. Robinson, Thomas Fallon, Tatiana P. Soares da Costa ve John E. Moses,

3 Nisan 2023, Proceedings of the National Academy of Sciences.

Şekil Değiştiren Reaksiyonel Antibiyotikler yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

M.Ö I. Yüzyıl sonuna dek bir kocanın zina halinde yakaladığı karısını anında öldürmeye yasal olarak hakkı bulunmaktaydı. Kimi durumlarda kadın, zina sırasında yakalanmış olmasa bile ölüme mahkum edilebilirdi. Asgari düzeyin üstünde şarap İçmesi ahlaki ve cinsel hafiflik işareti olarak görülür ve kocası bu yüzden onu boşayabilirdi. Sapıkça, tiksinti verici davranışlar ve kısırlık da boşanma nedenleri arasındaydı.

Antik dünyanın diğer yerlerinde de olduğu gibi; eşler ve çocuklar erkeklerin mallarıydı ama bir fark vardı. Roma’da çocuk doğurma ve ev işleri kadının görevlerinin yalnızca bir kısmı olarak görülürdü. Ailenin işlerinde de aktif bir rol üstlenmesi beklenirdi. Bu, bazı açılardan Neolitik Çağdaki durumun bir devamı, belki de Roma’nın, kadının katkısının ekonomik açıdan büyük önem taşıdığı dağınık aile odaklı bir toplumdan, kadına yalnızca ev içi görevler tanıyacak daha aşamalı olarak ulaşılan ve iş bölümüne daha bağımlı uygarlık durumuna hızlı geçişin bir sonucuydu. Pek çok kadın için bu kadarı yeterliydi. Roma çağında pek çok kadının entelektüel ve duygusal bağımlılığın sağladığı konfor karşılığında özgürlüklerinden isteyerek feragat ettiklerinden kuşkulanmak için bir neden yoktu. Dokusu ne kadar sert olursa olsun aile kazasının yasalarında yapılmasını sağladıkları görünüşte zararsız ve kanuni değişikler sonunda geniş çaplı sonuçlar yaratacak genel bir zevk düşkünlüğü yarattı.

Çok eski zamanlarda evlilik, bir kadın satın alma işiydi. Bununla birlikte bir erkek, kadının babasının rıza olmadan bir kadın iktisap ederde onunla bir yıl yaşarsa bu birleşme, usus (alışkanlık) ile yasalaşıyordu; ancak kadının yuvasından üç gece dışarıda başka bir yerde kaldığı doğrulanabildiği zaman, babası onu geri alabilirdi.

Geleneksel olarak üç evlilik türü bulunmaktaydı. Bunlardan ilki olan “Confameatio” kabaca günümüzün Katolik kilisesi evliliğini eşdeğerdi. Tören yönü ve feshedilmesi zordu. İkinci evlilik turu olan “Ceomptio” gelin satın alma geleneğinin bir kalıntısıydı. Günümüzün belediye nikahından benziyor ve gösterişli ziynetlere harcayarak parası olmayanlara cazip geliyordu. Her iki türde gelin, (eğer varsa) mülkleri ve drahomasıyla birlikte, babasının malı olmaktan doğruca kocasının malı olmaya geçiyordu. Hukuki tanımla inmanum, ile eline. Bundan sonra tamamen kocasının ailesine ait oluyor ve evlilikte bir suç işlediğinde kocasının aile meclisine hesap vermesi gerekiyordu. Üçüncü evlilik türü, ancak bir yıllık sürekli ilişkiden sonra yasal bağlayıcılık kazanan alışkanlıktı. İlk zamanlarda bu tür, herhalde pek de saygı görmüyordu. Daima bir şeye dönüşme durumunda kabul edilebilir. Görülen dönüşümsel(dönüşmemesi) durumundaysa hoşnutsuzluk yaratan bir tür deneme evliliği, deneme yıl sona erene dek Romalı es babasının ailesinin bir üyesi olarak kalırdı. Kocasının ailesine tamamen ve hukuki olarak ancak bundan sonra girerdi. Alışkanlık evliliği Romalı için “sürekli ilişki” tam da bu anlama geliyordu. Kadının gayrı resmi kocasının evine arka arkaya üç gün üç gece gelmemesi durumunda deneme süresinin en baştan başlatılması gerekirdi. Kadın dikkatli bir zamanlama ve birazda yaratıcılıkla hukuki açıdan kendisine karşı herhalde daha anlayışlı olacak babası yerine kocasına bağlı kalmaya başlayacağı anı sonsuza dek erteleyebilirdi. On üç ya da en dört yaşında nerdeyse hocam tanımadığı bir erkekle evlenen gelin için bu sistem elbette gayet çekiciydi. Kocası suç üstü halinde yakalaması durumunda karısını anında katledebiliyordu, ama daha küçük suçlar söz konusu olduğunda kadın kocasının aile meclisinin vermeye hakkı olduğu daha sert cezalar yerine kendi babasının bir söylev bekleyebilirdi.

Gelinin babasının himayesi altında kalmadı zamanla gelenekselleşti. Yasal yararlar bunun için yeterli nedendi. Zamanla başka nedenler de ortaya çıktı. Bir erkeğin evli bir kızı yasal olarak kendi elinde olsa da, pek ender olarak gözlerinin önündeydi. Ve çoğu babanın denetimi herhalde pek de sert değildi; hatta kız Roma döneminde ileri bir yaş sayıları 25 yaşına ulaştıktan sonra bu denetim formaliteden ibaret hale geliyordu.

M.Ö 3. Yüzyıl sonuna gelindiğinde kadın elde olmaktan çok, elden çıkmıştı. Ya da erkek çağdaşları böyle yakınıyorlardı. Bunun doğrulayacak ya da çürütecek yazılı kadın kaynakları bulunmamakta, ama Romalı kadın önceki çağların Soylu ve terbiyeli evli kadını dehşete sürükleyecek eylemleri düşünmenin ötesinde bu eylemlere girişmeye hazır oldukları aşamaya ulaştı.

M.Ö 215 yılında Hanibal’a karşı verilen savaşın kritik bir döneminde kadınların yalnızca yarım ons altın bulundurmalarına Roma sokaklarından arabayla geçmelerinin ve boyalı giysiler giymelerinin yasaklanmasına hükmeden (Tribunus C. Oppius adıyla anılan) “Oppia Yasası” kabul edilmişti. “Oppia Yasası” da dikkat çekici tüketimi yasa koyucuların elindeki teknoloji kuma girişimiydi. Ve kadınları hedef almasının nedeni de yalnızca kadınların savurgan oldukları yönündeki ebedi erkek inanışı değil, erkeklerin savurganlıklarının farklı ve çok çeşitli biçimler de tezahür etmesiydi.

Erkekler paralarını şaraba ve yağa, kehribara ve cama, ketene, papirüse, heykellere, çömleklere ve baharatlara harcıyorlardı. Bunlar ancak satış noktasında denetleyecek mallardı. Bu nedenle amacı olasılıkla ekonomik yarar kadar psikolojik etkide olan yasadan olumsuz etkilenen kadınlar oldu. Roma’da 215 krizini atlattı ve 14 yıl sonra savaş sona erdi. Ama oppia yasasının feshedilmesi yönünde harekete geçilmesi daha 6 yıl alarak M.Ö 195’i bulacaktı. Muhafazakarlar feshe karşıdalar ve tartışmalar günlerce sürer. Hareket başarısızlığa uğrayacak gibi görünüyor. Ve kadınlar giderek çileden çıkıyorlardı. Evli kadını artık ne hatır evde tutabiliyordu ne namus ne de kocasının buyruğu. Roma’nın tüm sokaklarını ve foruma giden tüm yolları kuşattı… Kadın kalabalıkları her gün daha da büyür; taşradan da kadınlar kente akıyorlardı. Kadınların yasanın feshedilmesine şiddetle karşı çıkan iki tribunus’un bürolarına da saldırmalarıyla işler çığırından çıkar.

Kadın söyleyecek bir şeyi varsa bunu mahremiyet içerisinde kocasına söylemeliydi. Bu durumda bile siyasi bir konuda fikir sahibi olmak bile ona düşmezdi. Cato, bu konuda daha fazla zorlanmalarına izin vermemeliydi. Erkeklerle tamamen eşit hale getirirseniz, onlara katlanabileceğinizi sanmıyorsunuz. Saçma! Zengin kadınların yasanın feshedilmesini istemelerinin temel nedeni; kendilerinden aşağı durumdakilerin alamayacağı altınlarla ve mor kumaşlarla caka satmak istemeleriydi.

Valerius, “Erkekleri hayatta olduğu sürece kadın bağımlılığından kaçma yolu aramaz”. Cato, kadınları aşağılıyor olsa da “oppia yasası” feshedildi. Haklı çıkan Cato olacaktı. 2 yüzyıl sonra tarihçi Valerius Maximus’un belirttiğine göre, yasayı fesheden erkeklerin, kadınların yeni moda konusundaki soymak bilmez tutkularının yaratacağı savurganlık ya da bir kez yasaları ayaklar altına almayı başardıktan sonra arsızlıklarının ulaşacağı aşırılıklar konusunda hiçbir fikirleri yoktu. Lüks sur boyaları, kolyeler, broşlar, yüzükler, ağır altın bilezikler, Hindistan’dan gelme pamuklar, taçlar, Asya’nın uzak ülkelerinden getirilmiş ve arazili mülklerden daha yüksek değerde olan süslü küpeler, Çin’den gelme tam anlamıyla ağırlığınca altın değerinde olan en iyi cins ipekten yapılma kaftan elbiseler, önemli olan bunlardı.

Üst sınıftan kadınlar antik dünyada görülen bir özgürlüğe sahip olacak konumdaydılar, ama bu özgürlüğün onlara bir yararı yoktu. Pek çok şeyi yapmalarına izin veriliyordu. Roma’nın siyasi ve imparatorluk politikalarını etkilemeyi denediklerinde bu kordonu aşamıyorlardı. Bu nedenle de kendilerini para harcayarak (kocaları değil, aşkları için) güzelleşerek, dine sarılarak ya da boşanma davası açarak tatmin ediyorlardı.

İyi eğitim görmüş aristokrat kadınların örneğin Pompeius’un karısı Cornelia’yla ilgili olarak Plutarkhos şöyle demiştir. “Gençliğinden ve güzelliğinden başka bu genç kadın daha pek çok çekici niteliğe sahipti. Edebiyat, lir çalma ve geometri konusunda epey bilgisi vardır ve felsefe derslerinin düzenli, zeki dinleyicilerinden biriydi.”

Roma dünyasında aile, evlilik, kadın, hukuk ile ilgili konular sosyal yapıda önemliydi. Grek dünyasında olduğu gibi Roma’da da çocuk düşürmek suçtu. Roma’da evlilik sadakati konusunda titiz davranmıyorlardı. Erkekle kadın uyuşmuyorlarsa ya da birbirlerini tatmin edemiyorlarsa yapacakları şey eş değiştirtmekti.

KAYNAKÇA
DUBY, Georges, Batı’da Aşk ve Cinsellik, Çev., Ayşen GÜR, İletişim Yayınları, İstanbul: 1992
FREEMAN, Charles, Mısır, Yunan ve Roma, Antik Akdeniz Uygarlığı, Çev., Kemal ANGI, Dost Yayınları, Ankara: 2003
FROD, Clellan; RUSSELL, Bernand, Cinsel İlişkilerin Tarihsel Evrimi, Yeryüzü Yayınevi, Ankara
LEWİSHON, Richard, Cinsi Adetler Tarihi, Çev., Ender GÜROL, Varlık Yayınevi, İstanbul: 1966
MORALİ, Andrê, Cinsel İlişkiler Tarihi, Çev., Samih TİRYAKİOĞLU, Varlık Yayınevi, İstanbul: 1974
MORALİ, Andrê, Cinsel İlişkiler Sosyolojisi, Çev., Samih TİRYAKİOĞLU, Varlık Yayınevi, İstanbul: 1973
ÖZGÜVEN, İbrahim Ethem, Cinsellik ve Cinsel Yaşam, Adrem Yayınları, Ankara
WELLS, Jess, Fahişeliğin Tarihi, Çev., Nesrin ARMAN, Pencere Yayınları, 2. Baskı, İstanbul; 19971997
SALLES, Catherine, Roma Fahişeleri, Çev., Ayşen GÜR, İletişim Yayınları, İstanbul
LALOU, Angelik E., Arzu, Aşk ve Delilik, Bizanslıların Gözüyle Cinsel İlişkiler, Cogito-BİZANS, Sayı: 17, 1999

ROMA’DA AİLE VE KADININ KONUMU

Roma’da Aile Ve Kadının Konumu yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Değişim, herhangi bir durumun akan giden zaman içersinde başkalaşım geçirmesi, mevcut durumda farklılıkların görülmesi veya önceki duruma göre nitelik ve nicelikte meydana gelen görünür farklılıklar olarak da nitelendirebiliriz.

Değişim, doğal bir süreçle gerçekleşiyor ise hayatın rengini yansıtır. Değişim, yapay(suni) ise kısa süreli bir durumda yaşanan farklılığı yansıtır. İklimsel değişim, yaprakların sararması ve karların erimesi doğal bir sürecin kendisidir. Bu gibi durumlar insanoğlundan bağımsız gerçekleşen süreçlerdir. Bataklıkların kurutularak tarıma veya yerleşime açılması gibi gelişmeleri ise insanoğluna bağlı olarak gerçekleşen süreçlerdendir.

Değişim, mevcut durumunuzu iyiye ve ileriye doğru götürüyorsa “gelişim”dir. Kötüye ve geriye doğru götürüyorsa “gerileme”dir. Bu mevcut tespit hayatımızın her alanı için geçerlidir.

Değişim, süreklilik arz eden bir eylem halidir. Hayatın içinde her şey bir etkileşim, devinimin ve değişimin içersindedir.

Herakleitos'un dediği gibi: "Değişmeyen tek şey değişimin kendisidir."

Değişime direnmek eşyanın tabiatına aykırıdır. Hal böyle iken değişim kaçınılmaz, sorunsal olan bu değişimin yönün hangi yönde olacağıdır. Değişim, ileri yönde “gelişim” mi, yoksa geri yönde “gerileme” mi? İş bu evrede kişinin kendi tercihini hangi yöne yapacağıdır?

Değişime ayak uyduramayan insanların en büyük kaçışı, ortamlarda eskilere yaslanması ve eskilerden bir türlü kurtulamama direncini sergilemesidir. Yeniyi aşağılamak, küçümsemek ve dövmek bir de bunlar yetmezmiş gibi tepkisel tutumlara sahiptirler.

Bizler toplumsal gelişimi sağlamak istiyorsak; eğitimden sağlığa, sosyal yaşamdan siyasal alanlara kadar birçok kurum ve kuruluşlarda çağın koşullarına göre yeniden yapılandırmayı sağlamalıyız.

Toplumsal olarak gelişmiş uygarlıklardan olmak istiyorsak; bizler bilim-teknik alanlarında yaşanan son gelişmeleri takip etmeliyiz. Bununla da yetinmeyerek uygarlık sahasında yaşanan yeni gelişmelere bizler de bir şeyler katabilmeliyiz.

Koşullara ayak uyduran, dönüşümü sağlayabilecek kadroyu ve insan gücünü var edebilmemiz için eğitim politikalarında ve kurumlarında yeniden yapılandırmacı eğitim modelini tercih etmeliyiz.

Değişim, yeniyi ön görüyorsa, yeninin yanında eskinin varlığını sürdürmeye devam etmesi çatışmalara ve yozlaşmaya yol açabilir. Bu duruma tarihten verilecek örnek; Osmanlı Devleti’nin demokratikleşme sürecindeki “Tanzimat Dönemi”nde yaşanan gelişmelerdir. Bu dönemde de eski ile yeni kurumlar bir arada olduğu için çatışmalar yaşanmış ve bu nedenlerden dolayı yenilikler Osmanlı ülkesine kalıcı çözüm getirememişti.

Çözüm bizde! Zihniyetimizin dehlizlerinde.
Çözüm sizde! Ön yargılarınızın gerisinde.

#Değişebilmeliyiz! Kendimizi tanıyarak, aslımızı inkar etmeden.

Değişebilmeliyiz! Gerçeği saptırmadan, yaşananları abartmadan.

Değişebilmeliyiz! Minnet etmeden, birbirimizi yemeden.

Değişebilmeliyiz! Doğa gibi içten, direnmeden kendiliğinden.

Değişebilmeliyiz! İleriye giderek, geriye gitmeden…

Sevginin büyüyerek değiştiği, kötülüğün iyiye doğru şekil alarak dönüşebildiği, iyiye ve güzele, değişen ve gelişen bir dünyanın yaşanılası yarınlarına umut ile…

Değişimin renginde aşk ile kalın.

Veysel ŞAHİN (LAMEKANİ)

Değişim Sorunsalı yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Siyasi açıdan küreselleşme denilince ilk akla küreselleşmenin merkezinde bulunan siyasal güçler akla gelmektedir. Küreselleşmeyi tarihsel süreç içerisinde değerlendirdiğimizde büyük yarar olduğu düşünülmektedir. Küreselleşme, Emperyalizmin 20. ve 21. Yüzyıldaki çağdaş ismi “ Yeni Dünya Düzeni olarak karşımıza çıktığı görülmektedir (YAĞCI, 2004).

Küreselleşmeyi siyasal açıdan ele alıp değerlendirmemiz için yapacağımız ilk iş Emperyalizmi yakından inceleyip tanımaktır. Emperyalizm, “İmperium” kelimesinden gelmektedir. İmperium’un da kelime anlamı Latince’de: hükmetmek; Empire, imparatorluk; Emperor, İmparator demektir. Bu bilgiden hareketle emperyalizm imparatorlukla yönetilen devletlerin temel yöntemidir. Bu yöntemde karşımıza sömürgeci ve sömüren bir yapı içerisinde kendini gösterdiği görülmektedir. Tarihin ilk dönemlerinde kurulmuş olan Asur, Babil, Helen ve Roma gibi devletlerin birer imparatorluk olduğu düşünüldüğünde bu devletlerinde birer emperyalist emeller içersinde varlıklarını sürdürdüğünü söyleyebiliriz.

Tarihin ilk dönemlerinde kendini var etmiş olan emperyalizm tarihin süreci içerisinde en amansız bir şekilde devam ede gelmiştir. Özellikle “Coğrafi Keşifler” ve “Sanayi Devrimi” sonrası hız kazanmış ve dünyada egemen bir anlayış olmuştur. Yönetim şekli imparatorluk olan ve paranın “capital” etkin güç unsuru olduğu yönetimlerde emperyalizm varlığını perçinleştirmiştir.

Dünyamız da yaygın bir şekilde küreselleşen ve kültürel olarak sınırların ortadan kalktığı bir yapı sürdürülmeye çalışılmaktadır (HAROOTUNRAN, 2006). Bu açıdan olaya bakıldığında bugünkü dünyamızı biçimlendiren küreselleşmenin temeli bu tarihsel süreç içerisinde anlam bulmaktadır.
Küreselleşmeyi anlamak tarihi bilmekten geçmektedir. Tarih bilmekte, tarih eğitimiyle mümkün olmaktadır. Buda tarih eğitiminin önemi bize göstermektedir.

21. Yüzyılda etkin biçimlendirici unsur olan Küreselleşme ve bunun siyasi kanadı dünyayı politikaları doğrultusunda biçimlendirmektedir. II. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan “Soğuk Savaş” iki kutuplu bir dünyayı meydana getirilmiştir. Bu iki kutuplu dünyanın doğu bloğunu Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, batı bloğunu “Amerika Birleşik Devletleri” oluşturmaktaydı. Doğu bloğu sosyalist bir rejim ile kendini gösterirken; batı bloğu kapitalist denilen paranın egemen olduğu bir sistemle kendini göstermiştir. Bu durum 1991 yılında Gorbaçov dönemi ile son bulmuştur. “Soğuk Savaş” dönemi bitmiş; dünyada tek kutuplu yani paranın egemen olduğu kapitalist sistem egemen olmuştur. Bu kapitalist sistemin önderi olarak ta “Amerika Birleşik Devletleri”ni görmekteyiz. Tek kutuplu kapitalist düzende karşısında etkin bir güç kalmayan “Amerika Birleşik Devletleri” siyasi emelleri doğrultusunda dünyadaki siyasal yapıyı biçimlendirmektedir. Siyasi emellerine ulaşabilmek için “Amerika Birleşik Devletleri” kendisine alternatif siyasete ve karşı duruşlara son verdiğini net bir şekilde görmekteyiz. Bugün hala yaptırımda bulunduğu Irak bütün tazeliği ile örnek olarak karşımızda durmaktadır. “Amerika Birleşik Devletleri” siyasi etkinliğini güçlendirmek içinde işgal ettiği ve sömürüden geri durmadığı bölgedeki ülkelerin tarihsel varlığını hiçe saymaktadır. “Amerika Birleşik Devletleri” kendisine karşı duran devletlerin yapı unsurlarıyla en amansız şekilde oynamaktadır; yani etnik milliyetçilik politikalarıyla karşı duruş gücünü kırma yoluna gitmiştir. Etnik milliyetçilik politikalarıyla yarattığı uydu devletçikler siyasi emelleri için önemli fonksiyona sahip duruma gelmiştir. Bu yaratılan devletçikler bir nevi “Amerika Birleşik Devletleri”nin işgalleri için birer üs görevi görmektedir. Tarihsel süreç içerisinde “Amerika Birleşik Devletleri”nin yapmış olduğu bu yıkımlara örnekler sayısız bir şekilde yer almaktadır. 1898’de Meksika’yı işgal etmiştir. Amerikan birliğinin kuruluşu yıllarında Meksika’nın Teksas, Arizona, New Meksiko, Kaliforniya, Nevada, Utah, Wyoming kentleri işgal etmiştir. 1903’te Kolombiya- Panama bölgesinde kanal için işgal edip kendisine üs görevi görecek şekilde Panama devletini kurdurmuştur. 1915’te Haiti’yi işgal edip Dominik devletini kurdurdu. 1947’de Çin egemenliğinde olan Taivan devletini kurdurdu. 1950- 1954 yılları arasında Kore’yi ikiye bölünmesine neden oldu. 1963’te Endonezya’yı parçalayıp Malezya’yı kurdurdu. 1980- 1986 Yılları arasında Afrika’da iç karışıklıkların yaşanmasına ön ayak oldu. 1990’dan sonra Yugoslavya’yı parçaladı: Slovenya, Hırvatistan, Makedonya, Bosna Hersek gibi devletlerin ortaya çıkmasına neden oldu (YAĞCI, 2004, 150-154). “Amerika Birleşik Devletleri” sayısız kez farklı bölgelerdeki hükümetlere darbe girişimde bulunmuş ve kendine bağımlı hükümetler meydana getirmiştir. “Amerika Birleşik Devletleri”nin meydana getirdiği yıkımların hadi hesabı yoktur. Bu yıkımları gerçekleştirirken de Demokrasi sloganıyla dünya kamuoyunun gözünü boyamaktadır. Meydana gelen bu yıkımlar küreselleşmenin siyasal sonuçlarını oluşturmaktadır. Bu gün günümüzde “Amerika Birleşik Devletleri”, teknolojik üstünlüklerini ve diğer argümanlarını kullanarak dünya kamuoyunda eylemlerine haklı kılıflar biçmektedir. Küreselleşmenin siyasal anlamda yıkıcı etkisini en aza indirmenin yolu tarihi bir eğitimden ve tarihsel gerçeklikten geçmektedir. Bu da apaçık bir şekilde tarihin önemini bir kat daha artırmaktadır. Kürselleşmenin merkezinde bu gün Amerika Birleşik Devletleri’ni görmekteyiz. Çünkü dünyada egemen olan uluslar arası sermayeyi elinde bulunduran şirketlere ve sermayelere sahip olmasıdır (FABVRE, 1995). Her şeyin en güzeli, en iyisi kültürel ve toplumsal anlama en doğrunun kendisinde olduğu fikrini küresel bağlamda ve siyasal anlamda dünya kamuoyuna kabul ettirme yolunda hızlı bir şekilde ilerlemektedir.

Tarihçilere bu konuda büyük görevler düşmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nin bilinmeyen tarihini doğru şekilde tanımak ve yazmak tarihçilerin ve yazın ve düşün adamlarının işidir. Yeni yetişen nesiller bu gerçeklikten haberdar edilmelidirler. 21. yüzyılda yetişen gençler küreleşmeyi gerçek manada bilmemektedirler. Bu açıdan bakıldığında tarih eğitimine büyük anlam ve misyon yüklenilmesi gerekmektedir.

21. Yüzyılda teknoloji alanında, bilişsel ve bilişim alanında önemli aşamalar kat edilmiştir. Günümüzde çeşitli yayın kuruluşları; dergiler, makaleler, kitaplar yayınlanmaktadır; bunun yanında çeşitli tartışma oturumları düzenlemektedirler. Bilinçlenme anlamında yararlı görülecek çalışmalar vardır. Fakat bunun yanında politik ve siyasi emeller doğrultusunda yazılan ve söylenen çeşitli eserler ve düşünceler de mevcuttur. Tarih de aynı şekilde politik ve siyasi emeller doğrultusunda farklı ve yanlı anlatılmakta bu da tarih öğrenimi açısından sakıncalar oluşturmaktadır. Popülist açıdan ele alınan tarihi çalışmalar gerçekten ve amacından ulaştığı da görülmektedir. Amerikan tarzı yaşam şekli ve siyasi yaşamı özendirilmekte ve tek gerçek gibi dayatılmaktadır. Bugün Amerika Birleşik Devletleri ile ilgili yazılan tarihi birçok yazı popülist açıdan ele alındığından Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere küreselleşmenin merkezinde bulunan siyasal güçler siyasal eylemlerinde haklı gösterilmeye çalışılmıştır. Tarihin misyonuna ve tarihin öğrenimine tezat teşkil eden bir anlayıştır. Tarih bizim zamanımızı ilgilendirir ve bizim bu durumun bilincinde olmamız gerekir. Genel anlamda siyasal açıdan değerlendirdiğimiz bu bölümden hareketle tarih eğitiminin önemi ciddi bir biçimde kendini göstermektedir. Tarih öğretiminde ders kitapları günümüzde çok önemli yere sahiptir onun içindir ki; Tarih eğitimine, ilköğretim, lise ve üniversitelerde önem verilmelidir (HÖPKEN, 2003; KÖYMEN, 2002). Bu başlık altında, küreselleşmenin siyasal boyutunu açmaya ve incelemeye çalışıldı. Siyasal boyutu incelenirken tarih eğitiminin ve tarih öneminin ne denli önemli bir yere sahip olduğunu vurgulamaya çalışıldı.

Siyasal Açıdan Küreselleşen Dünya’da Tarih Eğitiminin Önemi yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Kaygusuz Abdal, yolundan gittiği Abdal Musa’nın görüşleri benimsemiştir. İnsan Tanrı özdeşliğine inanmış bir mutasavvuftur. İnsan ile Tanrı arasına dinin koyduğu uçurumu ortadan kaldırmıştır. Onun alaycı, yerici dilinde katı şeriat yanlılarının inandıkları Tanrının yeri yoktur. Cennet ve cehennem, hesap günü, suç gibi şeriatla birlikte ifade edilen Kavramlar karşısında sarsıcı, ürkütücü bir alaycılıkla davranır, ne cehennemden korkan ne de tanrıdan korkan bir Tasavvuf ehlidir.

Kaygusuz Abdal’ın mesnevi niteliği taşıyan Gevhernamesi onun Vahdet-i vücud yönünü vurgular. Burada anlayışını gevher simgesiyle dile getirir. Minbernameside ise kendini özünü (nefsini) bilmenin Tanrı’yı bilmekle eşdeğer olduğu vurgulamıştır. Kaygusuz, eserlerinde dostu bazen tanrının yerini alabilecek şekilde resmetmiştir. Kaygusuz eserlerinde “Tanrı” kavramı,”Allah, Tanrı, Çalap, Hüda, Kirdar, Mevla, Hak, Halik, Yaradan” kelimeleriyle isimlendirilmiştir. Kaygusuz Abdal’ın Tanrı inancı, Madde-Tanrı birliği düşüncesine dayanır.

Kaygusuz Abdal’ı eserlerinde Vahdet-i vücudcu sufi doktirinini yansıtır. Bu eserde Vahdet-i vücut anlayışının yönü olan hulul inancını yansıttığını görmekteyiz. Eserde Kalenderilik ve Melamelik etkileri de en açık şekilde görülmüştür. Kaygusuz, tanrıyı gönülde bulur. Kaygusuz’a göre; Tanrı, evren de Adem cisminde var olmuş, ademi kendisine don edinmiş ve ademin gönlü içinden söylemiştir. Kaygusuz; Budalaname ve Sarayname de gönlü, Vahdet-i-vücud görüşü içinde ele alır. Tanrı bu gönülde makam tuttuğunu söyler.

Eserlerinde Tanrıyı korkunç kılığa sokanların şeriat yanlıları olduğunu ileri sürmektedir. Bu söyleminden Kaygusuz Abdal’ın İslam dini yeterince bilmiyor anlamı çıkarılmamalıdır. Kaygusuz Tanrı’yı sevecen, güler yüzlü bir tanrı tasavvur etmiştir. Kaygusuz Tanrı yeren bir yönü de vardır. Bu yerdiği tanrı ona göre tutucu bağnaz şeriatçı tutumunun tanrı düşüncesini yermektedir. Kaygusuz’a göre özünü bilen tanrısını da bilir…

Kaygusuz Abdal ve Risale-i Sûfiyye

Veysel ŞAHİN

Kaygusuz Abdal’ın Tanrı Düşüncesi yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Toplum tarafından batıl inanışlar olarak da bilinen yargılar, gerçeklerin zaman içerisinde saptırılması veya gerçeğinin dışına çıkartılmasıdır.

Kavram kargaşalıklarının, değer çatışmalarının ve yozlaşmanın yaşanmasında batıl sorunsalı büyük yer tutmaktadır.

Bizler, batıl inanışlarını her ne koşulda olursa olsun hafife almamalıyız. Çünkü uyulması halinde sonuçları bizleri büyük yanlışlıklara sürekler. Bunun yanında batıl adetleri, toplumları büyük bir hipnozlukla uyutup etkisi altına alır ve sonrasında toplumları içinden çıkılmaz bir bataklığa sürükleyebilmektedir.

Batıl, cehaletin büyümesine ve yaygınlaşmasına neden olmakla kalmayıp bir de doğru ile yanlışın taraf değiştirmesine neden olabilmektedir.

Hayatımızın her alanında karşılaştığımız bazı batıl inanışlar var ki gerçeğini geri de bırakarak toplumun değerleri içerisinde kemikleşmiş ve kabul görmüş duruma gelmiştir.

Batıl; sapkın adetlerin, davranışların ve geleneklerin bir bakıma toplamı veya vücut bulmuş hali de diyebiliriz.

Tarihte batıla örnek verecek olursam Arap coğrafyasında bir zamanlar kızlarını diri diri kuma gömme adetlerinin uygulanmış olması sapkınlık (batıl) değilse de nedir?

17. Yüzyıl Avrupa’sında Galileo’nun engizisyon mahkemesinde “dünya dönüyor” dediği için yargılanması gaflete(batıla) düşmüş ruhbanların şaşkınlığı değilse nedir sorarım size?

Batıl adetleri, insanoğlunun gelişmesini engelleyen sapkınlık ritüellerinin toplamıdır. Batıl, ancak hakikatler (gerçekler) karşısında eğilir. Gerçeğe de bizler ancak bilimle, akılla ve mantıkla ulaşılabiliriz. Okuyarak, sorgulayarak kendimizi ve çevremizi tanımlayabiliriz.

Hayatımızı etkisi altına almış olan batıl yargılarından, entelektüel bilincin geliştirilmesi, kültürlenme boyutunun artırılması ve sorgulama yöntemlerinin işletilmesiyle kurtulabiliriz.

Fikri hür, vicdanı hür bireylerin gelişmesini engelleyen, zihinlerin birer prangaları olan batıl itikatlarımızdan (uğraşlarımızdan) kurtulalım, hep birlikte mantığımızın egemen olduğu yaşanılabilir bir dünya inşa edelim.

Veysel Şahin

Batıl İnanç Sorunsalı yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

British Museum’daki 1.600 yıllık bir Roma kadehinin renkli sırrı, insan hastalıklarını teşhis etmeye veya güvenlik kontrol noktalarında biyolojik tehlikeleri saptamaya yardımcı olabilecek aşırı duyarlı yeni bir teknolojinin anahtarıdır.

Trakya Kralı Lycurgus’u içeren bir sahne taşıdığı için Lycurgus Kupası olarak bilinen cam kadeh, önden yandığında yeşim yeşili, arkadan yakıldığında kan kırmızısı görünüyor müze kupayı aldıktan sonra bilim adamlarını on yıllarca şaşırtan bir özellik. Gizem, İngiltere’deki araştırmacıların kırık parçaları mikroskop altında inceledikleri ve Romalı zanaatkârların nanoteknolojinin öncüleri olduğunu keşfettikleri 1990 yılına kadar çözülemedi: Camı gümüş ve altın parçacıklarıyla emprenye ettiler ve küçülttüler. 50 nanometre çapında, bir sofra tuzu tanesinin binde birinden daha küçük. Londra Üniversitesi Koleji’nden arkeolog Ian Freestone, değerli metallerin tam karışımı Romalıların ne yaptıklarını bildiklerini gösteriyor “inanılmaz bir başarı” diyor.

Antik nanoteknoloji şöyle çalışır: Işıkla vurulduğunda, metal beneklere ait elektronlar, gözlemcinin konumuna bağlı olarak rengi değiştiren şekillerde titreşir. Urbana Champaign’deki Illinois Üniversitesi’nde bir mühendis olan Gang Logan Liu ve meslektaşları, bu etkinin henüz keşfedilmemiş bir potansiyel sunduğunu fark ettiler. Liu, “Romalılar güzel sanatlar için nanopartiküllerin nasıl yapılacağını ve kullanılacağını biliyordu” diyor. “Bilimsel uygulamaları olup olmadığını görmek istedik.”

Liu, bardağı çeşitli sıvılar doldurduğunda, camdaki titreşen elektronların etkileşimini ve dolayısıyla rengi değiştireceklerinden şüpheleniyordu. Bugünün evde yapılan hamilelik testleri, beyaz çizgiyi pembeye çevirmek için ayrı bir nano tabanlı fenomenden yararlanmaktadır.

Araştırmacılar, değerli eserin içine sıvı koyamadıkları için, bunun yerine milyarlarca küçük kuyuya bir posta pulu büyüklüğündeki plastik bir plakaya yazdırdılar ve kuyulara altın veya gümüş nanoparçacıklar püskürttüler, esasen milyarlarca ultra parçacıklı bir dizi oluşturdular. Minyatür Lycurgus Bardakları kuyulara su, yağ, şeker çözeltileri ve tuz çözeltileri döküldüğünde, ayırt edilmesi kolay bir dizi renk gösterdiler örneğin su için açık yeşil ve yağ için kırmızı. Prototip, benzer teknikler kullanan mevcut ticari sensörlere göre çözelti içindeki değiştirilmiş tuz seviyelerine 100 kat daha duyarlıydı. Bir gün tükürük veya idrar örneklerindeki patojenleri tespit etmek veya uçaklara tehlikeli sıvılar taşımaya çalışan teröristleri engellemek için el cihazlarına girebilir.

Muhtemelen sadece özel günler için çekilen MS dördüncü yüzyıla ait orijinal Lycurgus Kupası, muhtemelen Yunan şarap tanrısı Dionysos’a karşı işlenen kötü eylemler nedeniyle Kral Lycurgus’un bir üzüm bağına hapsolduğunu tasvir ediyor. Mucitler bu eski teknolojiden yeni bir tespit aracı geliştirmeyi başarırlarsa, tuzağa düşürme sırası Lycurgus’a ait olacak.

1.600 Yıllık Kadeh Romalıların Nanoteknolojinin Öncüleri Olduğunu Gösteriyor! yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Yeni kazılan fosiller, yaklaşık 260 milyon yıl önce Pangaea’da dolaşan inek büyüklüğünde, bitki yiyen Bunostegos akokanensis hakkında daha fazla bilgi bulundu. Yanda görülen Bir sanatçının, yaklaşık 266-252 milyon yıl önce Pangaea çöllerinde yaşayan bitki yiyen bir sürüngen olan Bunostegos’u tasviri.

Eğer bir şekilde, 255 milyon yıl geriye, sihirli bir şekilde, süper kıta Pangaea’nın merkezinde bulunan engin çölün ortasına nakledildiyseniz , Bunostegos akokanensis adlı inek büyüklüğünde bir sürüngenle karşılaşabilirsiniz. Ama korkmanıza gerek yok!

Korkunç derecede engebeli yüzüne rağmen, yaratık onaylanmış bir vejeteryandı.

Nijer’de ve Afrika’nın başka yerlerinde devam eden kazılar, paleontologların bu antik çölü dolaşan soyu tükenmiş hayvanlar hakkında daha fazla bilgi edinmelerine olanak tanıyor ve yeni keşfedilen birkaç Bunostegos  kafatası fosili, bu kuşkusuz sıra dışı görünen yaratığa ilk bakışlardan birini sağlıyor. Bu sürüngen, gerçekten cinsinin adını taşıyor: Bunostegos, kelimenin tam anlamıyla yumrulu kafatası çatısı olarak tercüme ediliyor.

Washington Üniversitesi’nden Linda Tsuji liderliğindeki fosillerin ayrıntılı analizi, araştırmacıların sürüngenin canlı gibi görüneceği şeyin bir görüntüsünü üretmelerine izin verdi. En iyi tahmin olarak, yaratığın yüzü, bir zürafanın kafasındaki çıkıntılara benzer şekilde, deri kaplı soğanlı çıkıntılarla noktalıydı. Yaratık “İnek büyüklüğünde, bitki yiyen bir sürüngen, yumrulu bir kafatası ve sırtında kemikli bir zırh var.”

Sürüngen, 298 ila 252 milyon yıl önce süren Permiyen döneminde yaşayan nispeten büyük otçullardan oluşan Pareiasaur grubuna aittir. Diğer birçok Pareisaurs da, neredeyse Bunostegos’unki kadar büyük olmasa da, başlarında topuzlar vardı. Sonuç olarak, araştırmacılar önceden evrimsel olarak konuşan Bunostegos’un özellikle gelişmiş bir Pareiasaur olduğunu varsaymışlardı tüm evrimsel tarihi boyunca daha geniş bir grubun parçası olmuş ve daha sonra daha da gelişmiştir.

Bununla birlikte, bu yeni analiz, Bunostegos’un, daha yaşlı sürüngenlerde bulunan ancak diğer Pareisaur’larda bulunmayan, dişlerinin şekli ve sayısı gibi bir dizi görece ilkel özelliğini koruduğunu da gösterdi. 

Sonuç olarak, araştırmacılar Bunostegos’un aslında grubundaki diğer canlılardan çok daha erken ayrıldığı ve başındaki kemikli yumruları bağımsız olarak geliştirdiği sonucuna vardılar.

Bu tür bir analiz, araştırmacıların Bunostegos’un yaşadığı çevre hakkında daha geniş sonuçlar çıkarmalarına da yardımcı olur. Eğer Bunostegos uzun bir bağımsız evrim dönemi geçirmiş olsaydı, türlerin üyelerinin birbirleriyle yakın bir şekilde karışmasını ve çiftleşmesini önleyen bir manzara özelliği olması gerekirdi.

Araştırmacılar, bu özelliğin Pangaea’nın merkezinde uzun süredir tahmin edilen devasa bir çöl olduğunu söylüyor. Jeolojik kanıtlar, şu anda Orta ve Kuzey Afrika‘da bulunan bölgenin 266-252 milyon yıl önce geç Permiyen döneminde aşırı derecede kuru olduğu ve burada bulunan diğer fosillerin uzun vadeli izolasyonu düşündüren türleşme modelleri gösterdiği fikrini desteklemektedir.

Yine de bu dönemden kısa bir süre sonra, Bunostegos bir bütün olarak çoğu Pareisaur’la ve tüm cinslerin% 83‘üyle birlikte hala tam olarak anlayamadığımız nedenlerden dolayı kitlesel bir yok olma olayında kayboldu. Yine de bazı bilim adamları, günümüz kaplumbağalarının Pareisaur’ların doğrudan torunları olduğuna inanıyor bu nedenle, bu sürüngen grubunun anatomisi ve evrimsel tarihi hakkında daha fazla bilgi edinmek, şu anda gezegenimizdeki yaşam çeşitliliğini daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir.

Tsuji açıklamasında, “Bu keşfedilmemiş alanlarda araştırmaya devam etmek önemlidir” dedi. “Kuzey Nijer gibi yerlerden fosillerin incelenmesi, Permiyen dönemindeki ekosistemin daha kapsamlı bir resmini çiziyor.”

Kaplumbağa Soyundan Bunostegos Akokanensis Bir İnek Büyüklüğünde yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Pennsylvania Üniversitesi ve Hırvatistan Ulusal Tarih Müzesi’nden bir araştırma ekibinin kısa süre önce keşfettiği gibi, bu Neandertalde fibröz displazi adı verilen bir hastalığa işaret eden bir tümör vardı normal kemiğin yerini fibröz, süngerimsi bir doku aldığı bir durum. İnsan fosil kayıtlarında her türden tümör oldukça nadirdir ve daha önce keşfedilen en eski kemik tümörleri sadece 1.000-4.000 yaşındaydı.

Ekibin analiz ettiği kaburga kemiği, 1800’lerin sonlarında, tümü 120.000 ila 130.000 arasında ölen birkaç düzine bireye ait 876 Neandertal fosil parçası içerdiği tespit edilen bir Hırvat kaya sığınağı olan Krapina adlı bir bölgeden çıkarıldı. Yıllar önce. Bilim adamları, fosillerin neden bu kadar parçalanmış olduklarını açıklamak için bir dizi teori öne sürdüler: Bazıları kırık ve yanmış kalıntıların yamyamlığın kanıtı olduğunu iddia ederken, diğerleri Neandertallerin etobur hayvanlar tarafından öldürüldüğünü ve yendiğini düşünüyor.

Bu kemik yığınında bulunan kaburga kırılmış ve diğer kalıntılarla kesin olarak eşleştirilemez, ancak araştırmacılar, bölgede yakınlarda bulunan bir sağ kaburga ile eşleştiğine inanıyorlar. X-ışını ve BT taramasını içeren ilk ayrıntılı kemiğin analizi, fibröz displazinin bir tümör özelliği tarafından geride bırakılan merkezde yer alan oldukça büyük bir lezyon gösterdi. Araştırmacılar, boşluğun basitçe bir kırıktan kaynaklanma olasılığını dışladılar çünkü kaburga üzerinde başka bir yerde travma kanıtı bulunmuyor lezyon kemiğin önüne doğru çıkıntı yapıyor, bu nedenle bir kırılmadan kaynaklanıyorsa travma olacaktır.

Bazı durumlarda fibröz displazi hiçbir belirti vermezken diğerlerinde tümörlerin ürettiği şişlik deformiteye neden olabilir. Ancak tam iskelet olmadan, hastalığın birey üzerindeki genel etkisinin ne olduğunu ve bir sonuç olarak mı yoksa tamamen ilgisiz nedenlerden mi öldüğünü bilmenin hiçbir yolu yoktur.

Her iki durumda da, bu keşif basit bir nedenden ötürü değerlidir: Genel olarak, tümörler, hominid fosil kayıtlarında son derece nadirdir. Kemik dışında herhangi bir dokuda meydana geldiklerinde, korunmaları pek olası değildir ve ayrıca orta yaşta ve ileride gelişme eğilimindedirler. Eski atalarımız veya kuzenlerimiz tipik olarak otuzlu yaşlarından sonra yaşamadıkları için, muhtemelen birkaç kanser veya iyi huylu tümör vakası geliştirdiler.

Ancak bu bulgu, Neandertallerin bu tür bir tümör geliştirdiğini gösteriyor ve bu da bize altta yatan hastalık hakkında bir şeyler söylüyor. Hem kanserli hem de iyi huylu birçok tümör türünün sıklığının genel olarak çevredeki kirleticilerle ilişkili olduğu düşünülmektedir. Ancak araştırmacıların belirttiği gibi, bu Neandertallerin içinde yaşadıkları ortam esasen bozulmamıştı yani, en azından bazı durumlarda, kemik tümörlerinin gelişiminin çevre kirliliğiyle hiçbir ilgisi yok.

Bu keşif, bilim adamlarının fosil kayıtları aracılığıyla hastalıkların kadim tarihini öğrendikleri daha büyük ve ortaya çıkan bir eğilimin parçası. Geçen yıl, insansı dişlerden ve kafataslarından elde edilen DNA’nın analizi, modern insanları enfekte eden virüslerin çoğunun Neandertallerde ve diğer hominidlerde de yaşadığını gösterdi ve Şubat ayında, eski insan dişlerinden elde edilen DNA , bilim insanlarının oral bakterilerin evrimini anlamalarına yardımcı oldu.

Bir Neandertal Fosilinde Şimdiye Kadarki En Eski Kemik Tümörünün Kanıtı Bulundu yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

En son ne zaman karmaşık bir kimyasal deney yaptınız? Çoğumuz için cevap muhtemelen bir mutfakta en son ne zaman geçirdiğinizdir. Aşçılık, bir tutam yanma fiziği ve bir parça malzeme bilimi ile birlikte uygulamalı organik kimyaya dönüşür. Ancak, aşçıların her öğün zamanını gerçekleştiren kimya mühendisliğinin başarıları ister ateşin üstünde bir billikanda ister süslü bir restoranda sous vide olsun genellikle akıldan çok duyularla takdir edilir.

Bu, endüstriyel gıda bilimcilerinin her zaman yaptığı işlere kültürel bir öneri getiren moleküler gastronominin ortaya çıkışından bu yana değişiyor yine de birçok gurme, yiyeceklerinin yüksek mühendislikten ziyade doğal olarak gelmesini tercih etse de .

Yemekte bir sonraki büyük şey, duyular arası yemek olacak: rengi, aydınlatması ve sofra takımı gibi faktörleri değiştirerek yemek yiyenlerin yiyeceklerin nasıl koktuğuna ve tadına ilişkin algılarını değiştirmek. Bunu, restoran yönetmenleri tarafından uzun süredir uygulanan yemek sunumu sanatını daha nörobilimsel bir temele oturtmak gibi düşünebilirsiniz, tıpkı moleküler gastronominin yemek pişirmenin kimyasal temelinden kopması gibi. Yakalanırsa, duyular için bir ziyafetin zihin için de gerçekten bir ziyafet olduğunu yakında öğrenebiliriz.

Aklınız ve duyularınız yemek zihin içinde gerçek bir ziyafettir. yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Çok Fazla Seven Çocuk, nadir görülen bir genetik durum olan Williams sendromlu bir çocuğun hikayesiyle insan olmaya yeni bir ışık tutuyor.

Otizmin aldığı dikkati DİKKATE ALARAK, bazılarının bunun tersi olarak adlandırdığı Williams sendromu durumunu nadiren duymamız şaşırtıcı.

İnsanların aşırı sevecen, konuşkan ve girişken olmasına neden olan bu genetik bozukluk, otizmden daha seyrek görülmekte ve yaklaşık 10.000 kişiden 1’ini etkilemektedir. Yine de, tıpkı otizm gibi, araştırmacılar onu, insanlık durumunun bazı önemli yönlerini şekillendiren, doğanın karmaşık etkileşimine açılan benzersiz bir pencere olarak görüyorlar.

In Too Much sevilen çocuk, onu yeni en iyi arkadaşı olarak karşılayan Eli D’Angelo, Williams ile Amerikalı bir çocuk, buluşuyor. Otobüs şoförlerine, garsonlara ve yabancılara sarılır, onları sevdiğini söyler.

Yazar Jennifer Latson, Eli’nin annesinin endişelerinin, herkesi arkadaşı olarak gören bir çocuğa yabancı tehlikeyi öğretmekten, başını belaya sokmasını nasıl engelleyeceğine kadar nasıl değiştiğini izliyor. Eli gibi çocuklar geniş gülümsemeleri ve karakteristik elfin yüzleriyle çok şeyden kurtulabilirler, ancak bir öğretmeni uyarıyor, “zekâlarının bir son kullanma tarihi vardır”.

Eli’nin hikayesiyle düzgün bir şekilde iç içe geçmiş bilim adamlarının büyülenmelerinin sebebi, On yıldan uzun bir süre önce insan genomunu sıraladık, ancak birçok özellik, özellikle kişiliği içerenler, küçük katkı etkilerine sahip birden çok gen tarafından yönetiliyor ve karmaşık etkileşimler labirenti anlaşılması zor. Ancak Williams, genetikçilere değerli bir giriş noktası sağlayan yaklaşık 26 genin kaybından kaynaklanıyor.

Örneğin, üzerinde çalışmak, yüksek kan şekeri ve hipertansiyon için genlerin izole edilmesine yardımcı oldu. Bir başka eksik gen olan GTF2I, sözde “aşk hormonu” olan oksitosin seviyelerinin yükselmesine yol açıyor gibi görünüyor. Williams’lı insanların bu kadar sevecen olmasının nedeni bu olduğu sonucuna varmak cazip gelebilir.

Küçük bir sıkıntı, Latson’un insan davranışına yönelik bu indirgemeci bakış açısının doğasında bulunan sorunları keşfetmeden ara sıra sinirbilimin üzerinden geçmesidir. Çoğumuz oksitosinimizin kölesi olduğumuzu düşünmüyoruz. Ve Latson, hormonun otizm için umut verici bir tedavi olduğunu ima ediyor, aslında denemeler karışık sonuçlar verdi ve otizmin plasebo olduğu ortaya çıkan uzun bir tıbbi tedavi geçmişi var.

“Sosyal açıdan ayrılmış Japonya’da, artan empati bir engel olarak görülüyor; gösterici Yunanistan’da öyle değil.”

Elbette, otizmi olan bazı insanlar “tedavi edilmek” istemiyorlar, çünkü onlar engelli olmadıklarını söylüyorlar, sadece farklı. Latson, Williams ile olan bu bağlantıyı ustaca araştırıyor. D’Angelo’nun annesi, Eli’nin uyum sağlamasına yardımcı olmak için çok çalışıyor ve sarılmayı azaltıyor. Bir Williams uzmanı doğru / yanlış miktarda sarılma olup olmadığını sorduğunda şaşırır.

Soru, farklı kültürel tavırlarla vurgulanmaktadır. Örneğin, sosyal olarak ayrılmış Japonya’da, artan empati açık bir engel olarak görülüyor. Ancak alenen gösterici Yunanistan’da ebeveynler bu davranışı patolojik olarak görmüyorlar.

Latson, bir doktorun ebeveynlere Williams’lı insanların diğerlerini nasıl gördüğünü anlattığında da ortaya çıkıyor. Onlar için, Williams’a sahip olmamanın “semptomları” günde sadece birkaç kez “Seni seviyorum” demeyi içerir. Benzer şekilde, otistik insanlar nörotipik olmanın çok fazla göz teması, sarılma ve konuşmayı içerdiğini söyleyebilir tıpkı nörotipiklerin Williams’lı çocukları görmesi gibi.

Büyüleyici yolculuk, D’Angelo’nun annesinin Eli’nin farklılıklarını kabul etmeyi öğrendiğini ve o olgunlaştıkça bu farklılıkların azaldığını gösterir. Keşke hikayelerinin nasıl geliştiğini bulabilseydik.

Artan empati kötü bir şey olabilir mi? Williams sendromu yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Barajların nehirlerden su toplaması ve su kıtlığını azaltmak için yeniden dağıtması gerekiyor, değil mi? Çok hızlı değil. Çoğu durumda, özellikle aşağı nehirde yaşayan insanlar için aslında su kıtlığı yarattıkları ortaya çıktı.

Hollanda Amsterdam’daki Vrije Üniversitesi’nden Ted Veldkamp, küresel nüfusun neredeyse dörtte birinin nehirlere insan müdahalesi yoluyla su mevcudiyetinde önemli düşüşler yaşadığını söylüyor. Bu müdahaleler öncelikle sulama için veya şehirler veya hidroelektrik üretmek için su alan barajları içerir.

Barajların topluluklar üzerindeki etkisini araştırmak için Veldkamp ve meslektaşları, dünyayı 50 kilometrelik karelere bölen ayrıntılı bir modelleme çalışması oluşturdu. Bunu 1971 ve 2010 arasındaki su kıtlığını değerlendirmek için kullandılar, böylece baraj müdahalelerindeki hidrolojik kazananları ve kaybedenleri belirleyebildiler.

Ekip, zaman içinde su kıtlığı çeken sıcak noktalarda ciddi bir değişiklik buldu; nehir akışlarının yakalanmasından çoğunlukla yukarı nehirdeki insanlar yararlandı, ancak aşağı havzada olanlar yüksek ve kuru kaldı.

Dünya, son yıllarda barajlara tahmini 2 trilyon dolar harcadı. Ancak Veldkamp’ın şaşırtıcı sonucu, bu faaliyetin küresel nüfusun yüzde 23’üne daha az su bıraktığı, buna karşılık sadece yüzde 20’lik kazanmış olduğu.

Veldkamp, ​​”Su kıtlığı birçok bölgede hızla artıyor” diyor. Bir Yeni yapılan bir çalışmada 4 milyar en az bir ay, bir yıl boyunca böyle kıt bölgelerde yaşayan insan sayısını koydu. Birçoğu iklim değişikliğini suçluyor, ancak bu yeni çalışmada sadece küçük bir unsur olarak ortaya çıkıyor.

Yukarı havza barajının su kıtlığına yol açtığı büyük nehirler arasında kurak kuzey Çin’deki Sarı Nehir; Hindistan’daki yukarı havza faaliyetinin aşağı havza Bangladeş’teki geçim kaynaklarına zarar verdiği Ganj; Türk barajlarının Irak’ta kuraklığa neden olduğu Fırat nehri; ve ABD soyutlamalarının Meksika’ya çok az su bıraktığı Colorado Nehri.

Pek çok baraj inşaatçısını temsil eden İngiltere merkezli Uluslararası Hidroelektrik Birliği’nin CEO’su Richard Taylor, bulguları yalanladı.

“Bir rezervuar inşa etmenin ana faktörü, doğal akıştaki düzensizliği yumuşatmak, selleri absorbe etmek ve kuraklık dönemlerinde minimum akışı garantilemek için temiz su depolamaktır” diyor. “Bu temel hizmetler, yalnızca satış sonrası faydalardır.”

Yine de çalışma, barajların en kötü etkilerinin su kaynakları üzerinde en yüksek baskının olduğu aylarda gerçekleştiğini gösteriyor. Veldkamp, ​​barajların su kıtlığı olaylarının ortalama süresini de artırdığını söylüyor.

Pek çok ülke, barajları, hem kıtlığı azaltmak için suyu yönlendirerek hem de fosil yakıt yakan elektrik santrallerinin yerini alacak düşük karbonlu hidroelektrik üreterek iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir yol olarak görüyor. Taylor, “Dünyanın birçok yerinde su depolaması, insan geçim kaynaklarının yaşayabilirliği için temel olacaktır” diyor.

Ancak Veldkamp’ın bulguları, niyeti ne olursa olsun, barajların arkasında daha fazla su toplamanın genellikle kıtlığı artırdığını gösteriyor. Daha fazla baraj inşa etmek “belirli bir grup insan için yarının iklim değişikliği etkilerini azaltırken diğerlerini bugün baskı altına sokabilir” diyor.

Milyar dolarlık barajlar su kıtlığı yapıyor, çözmüyor! yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

İster dijital kimliğinizi göz ardı etmek isteyin, ister bir şeyden veya birinden temiz bir kaçış yapmayı düşünüyorsanız, uzman insan bulucu Frank Ahearn bazı basit yapılması ve yapılmaması gerekenleri anlatıyor.

Twitter, Facebook ve diğer tüm harika uygulamaların ücretsiz olmadığını unutmayın. Özel bilgilerinizle ödeme yapıyorsunuz. Yapma! Tehlikeli!

Güvenli, şifreli bir bağlantı oluşturan bir Sanal Özel Ağ kullanın. Ücretsiz bir sanal özel ağ (VPN) kullanmayın: gerçek gizliliğin bir bedeli vardır.

Sosyal medyada kendinizi şımartmaya direnemiyorsanız sahte bir dijital kimlik oluşturun. Bilgilerinizi koruyacaktır .

Kullandıkça öde kredi kartlarını kullanın ve normal kredi veya banka kartlarınızı kullanmayın. Daha da iyisi, çok daha sağduyulu olduğu için nakit kullanın.

“Sağduyulu aletlerinizi” kaydolmanız gereken şeyleri kendiniz satın almayın, çünkü yüzünüz kasa üzerindeki kamera tarafından yakalanacaktır. Bunu sizin için güvendiğiniz bir kişiye yaptırın.

Ortadan kaybolma planınızı araştırmak için ev, iş veya mobil–dizüstü bilgisayar internet bağlantısı kullanmayın. Nakit parayla ayrı bir cihaz satın alın ve halka açık bir alandaki Wi-Fi‘yi kullanın.

Tüm eylemlerin izlenebileceği ve izlenebileceği bir internet kafe kullanmayın.

Sahte kimlik almayın: Siz ve 10 kişi aynı isim ve belgelerle dolaşıyor olabilirsiniz.

İnsanları izinizden uzak tutmak için dezenformasyonu kullanın. Bu, sahte aramalar yapmayı ve tanımadığınız kişilere sahte e-postalar göndermeyi, çevrimiçi olarak sipariş vermeyi ve asla ziyaret etmeyi düşünmediğiniz bir otele teslim edilmesini veya farklı bir şehirde çevrimiçi bir otel odası rezervasyonu yapmayı ve gelmemeyi içerebilir.

Pasaport, ön ödemeli banka kartları, ön ödemeli telefon SIM’leri ve gitmeyi planladığınız yerlerin bir haritasının bulunduğu bir “git çantanız“la hazır olun. Ne zaman ortadan kaybolman gerektiğini asla bilemezsin.

Dijital çağda kaybolmak istiyorsanız yapılması ve yapılmaması gerekenler yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Pusu avcıları normalde sürpriz unsuruna güvenir ve saldırı anına kadar gizli kalmayı tercih eder. Ancak bazı örümcekler daha gösterişli bir strateji izler. UV ışığını yansıtırlar, bu da oturdukları çiçekleri arılara çekici kılar yengeç örümceklerinde birçok kez gelişen ve ağlarda yakalamak yerine avlarını pusuya düşüren tuhaf bir strateji.

Brezilya’daki Federal Goiás Üniversitesi’nden Felipe Gawryszewski ve ekibi Avustralya, Avrupa ve Malezya’daki 68 yengeç örümceği türünden bireyler topladı. Türlerin tümü, otur, bekle ve atla stratejisi kullanarak böcekleri avladı, ancak bazıları bunu ağaç kabuğu ve yapraklar gibi sıkıcı yüzeylerde yaparken, diğerleri çiçekler üzerinde avladı.

Ekip, tüm bu türlerin genetik bilgilerini kullanarak, çiçeğe dayalı avlanma stratejisinin birçok kez geliştiğini gösteren bir “aile ağacı” oluşturdu. Dahası, çiçekte yaşayan yengeç örümcekleri çiçek olmayanlara göre daha fazla UV ışığı yansıtıyordu.

UV ışınlarını yansıtan örümcekler üstlerine konduğunda arılar çiçekleri ziyaret etme olasılıkları daha yüksek olduğundan, bu etkili bir avlanma stratejisi gibi görünüyor.

Arıların neden tuzağa düşürüldüğü net değil, ancak bir olasılık örümcekleri “çiçek rehberleri” ile karıştırmalarıdır çiçekler üzerindeki tozlayıcıları iniş platformuna yönlendiren doğal parlak noktalardır.

Gawryszewski, bir başka olasılık da arıların belirli renk desenlerini tercih etmelerinin ve örümceklerin bundan yararlanmasının olduğunu söylüyor.

Ancak bu stratejinin bir dezavantajı olabileceğini de not ediyor. UV yansıtıcı bir örümcek olarak, “potansiyel olarak daha fazla av çekersiniz, ancak daha fazla avcı da çekebilirsiniz.”

Bilim adamları daha önce yengeç örümceklerindeki UV yansımasının çiçek temelli bir avlanma stratejisinin evrimine bağlı olduğundan şüphelenmişti. Fransa’daki Tours Üniversitesi’nden Jerome Casas, bunun genetik bilgiyi kullanan kanıtlarla destekleyen ilk çalışma olduğunu söylüyor .

Örümcekler, çiçeklerin güzel görünmesini sağlayarak akşam yemeğine arı çekiyor! Bunlar hep taktik yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Okul çağındaki bir çocuk, en az 30 yıldır soyu tükenmiş olduğu düşünülen Ekvadorlu bir kurbağayı yeniden keşfetti. Hayvan şimdi esaret altında başarıyla yetiştirildi.

Renkli Jambato alacalı kurbağa ( Atelopus ignescens ) bir zamanlar Ekvador’da o kadar yaygındı ki, insanların evlerinde ortaya çıktı, çocukların oynadığı bir şeydi ve geleneksel tıpta bir bileşen olarak kullanıldı. Sonra, muhtemelen iklim değişikliği ve mantar hastalığının birleşimiyle aniden yok oldu.

Jambatu Amfibileri Araştırma ve Koruma Merkezi’nden Luis Coloma, “Ekvador toplumunda o kadar uzun süredir var olan bir varlıktı ki, onun yok olacağını asla düşünemezdik,” diyor .

Merkez 2016 yılında, kayıp kurbağayı bulabilen, başarı beklemeyen, ancak amfibi koruma konusunda farkındalık yaratmayı ümit eden herkese 1000 $ nakit para ödülü verdi.

Her şeye rağmen, genç bir çocuk ve ailesi küçük bir Jambato alacalı kolonisi buldu ve bu, türün hayatta kalmasını ve çocuğun eğitimi için fon sağladı.

Araştırmacılar daha sonra, vahşi doğadan kurtarılan 43 kişiyi laboratuvarda üremeye zorlamak gibi büyük bir görevle karşı karşıya kaldılar.

Coloma, “Birkaç ay boyunca kurbağalar çiftleşti ama asla yumurta bırakmadılar” diye hatırlıyor. Bu yüzden onları dış mekan muhafazasına taşımaya karar verdik. “Nihayet yumurtaları keşfettiğimizde, Thomas Edison’un ilk kez bir elektrik ampulünün yandığını gördüğünü hissetmiş gibi hissettik. Olağanüstü oldu”diyor.

Ortaya çıkan kurbağa yavruları güçlüydü ve iyi beslendiler. Southern Illinois Üniversitesi’nden Alessandro Catenazzi, neslinin tükendiği düşünülen kurbağaların yeniden keşfedilmesinin son birkaç yıldır cesaret verici bir eğilim olduğunu söylüyor. Ancak, “nüfus her zaman azdır ve bu da doğal olarak hayatta kalmasını riske atar” diyor.

Özenli ve pahalı bir iş olmasına rağmen, laboratuvar yetiştiriciliğinin yok oluşa karşı “son çare” olabileceğini söylüyor.

İngiltere’deki Manchester Üniversitesi’nden Andrew Gray, tutsak yetiştirmenin, savunmasız amfibilerin bir sonraki hastalık dalgası veya doğal ortamlarındaki en küçük değişiklik tarafından yok edilmesini önlemek için kritik olduğunu söylüyor. “Bu kurbağalar her an ortadan kaybolabilir, bu yüzden bilim adamları üremelerine yardımcı olmayı başarırsa, bu gelecek için bir güvenlik ağıdır.”

Gray, ekibin bu kurbağaları yetiştirme başarısının önemli olduğunu ve tüm dünyada nesli tükenmekte olan kurbağa türleri üzerindeki benzer çalışmaları destekleyeceğini söylüyor. Gray, “Coloma farklı türden kurbağa yavrularını test ediyor” diyor. “Sonuçlarından ders alarak, artık nesli tükenme riski altında olan tutsak iribaşlarımızı büyük bir başarıyla besleyebiliyoruz.”

Ekvador’da ‘soyu tükenmiş’ kurbağayı bulan çocuk, türlerin canlanmasına yardımcı oldu yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Dans eden ayılar için, dönüş yapmak tamamen kalıcı bir izlenim bırakmakla ilgilidir. Yabani kahverengi ayıların çok büyük örtüşen menzilleri vardır ve yalnızdırlar, bu nedenle güvenilir bir uzun mesafe mesajlaşma servisiyle yapabilirler.

Çözümleri: Başkalarının koklaması için ayak izlerini koku ile işaretlemek. Kimyasal sinyalizasyon sayesinde memeliler kimlik, cinsiyet, sosyal statü ve üreme durumu gibi konularda bilgilendirilebilir.

Polonya, Krakow’daki Doğa Koruma Enstitüsü’nden Agnieszka Sergiel, “Bu, hala tam olarak anlaşılamayan bilgi alışverişi için çok önemli bir yol gibi görünüyor” diyor.

Ekibi ilk önce biri tutsak ve biri vahşi olmak üzere iki kahverengi ayıdan alınan deri örneklerini inceleyerek, özel bezler kullanarak pençelerinde kimyasal sinyaller salgılayabildiklerini buldu.

Daha sonra 2014 ve 2016 yılları arasında Polonya’nın kuzeyindeki Karpatlar’da altı yaban ayısı üzerinde çalıştılar ve patilerinden koku örnekleri topladılar ve analiz ettiler.

Son olarak, üç yıl boyunca kamera tuzakları kullanarak ve “dans” ve koklama davranışlarını analiz ederek İspanya’nın Cantabrian dağlarında yaban ayılarını filme aldılar.

Ayıların ayaklarındaki salgı bezlerinden onları yere döndürdüklerinde kokularını saldıklarını keşfettiler. Koku, muhtemelen diğer ayılar için yapışkan notlar görevi gören, cinsiyet gibi bilgileri ileten ve bir eş arıyorlarsa kullanışlı olabilecek en az 20 farklı bileşik içerir.

İlave altı bileşik yetişkin erkeklere özeldir ve bir tipin, cembrenoid’in, diğer bazı hayvanlarda bir tanıma feromonu görevi gördüğü zaten bilinmektedir.

En az 15 yaban ayısını filme aldılar ve bunların 81 örneğinin pençelerini kullanarak yeri koklayarak işaretlediğini buldular.

Erkekler, mevcut parçaları defalarca izledikleri için özellikle bükülmeyi severdi. Davranış normal yürüyüşten farklıydı ve ayılar dikkatlice ayak izlerine adım attı ve pençelerini büktü.

Ayılar, aynı işaretli yolları yıllarca kullanabilir. Bu tür tekrarlanan kullanımdan sonra kalan delikler açıkça görülebilir ve sık sık koklanır.

“Yanından geçerken bunu bırakan başka birinin koku işaretli notunu okuyabileceğinizi hayal edin,” diyor. “Bu, o kişinin kim olduğu, neye benzediği ve bu kişiyi beğenip beğenmediğiniz hakkında size bilgi verebilir.”

Ayı iseniz, bu size diğer ayılarla tanışmaya ve onlardan kaçınmaya çalışıp çalışmama konusunda fikir verebilir.

Ayılar, kötü kokulu ayak izleri aracılığıyla iletişim kuruyor gerçek bir ayıysanız yeni bir tanışma yöntemi. yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Herkes kaka yapar ve bu tüm memelilerle aynı miktarda zaman alır. Dışkılamanın hidrodinamiği üzerine yapılan yeni bir çalışma, bizimki gibi dışkısı olan tüm memelilerin, hayvan ne kadar büyük veya küçük olursa olsun, kendilerini rahatlatmaları için ortalama 12 saniye sürdüğünü ortaya koydu.

Bir araştırma, fil, panda, yaban domuzu ve köpeklerin arka uçlarından çıkan yumuşak maddenin rektumdan tuvalet süresini minimumda tutan bir mukus tabakası üzerinde kaydığını ortaya koyuyor.

“Vücut atıklarının kokusu, hayvanlar için tehlikeli olan yırtıcıları cezbeder. Atlanta’daki Georgia Institute of Technology’de makine mühendisi olan Patricia Yang, işlerini daha uzun süre yapmaya devam ederlerse, kendilerini ifşa ediyorlar ve keşfedilme riskiyle karşı karşıya kalıyorlar” diyor .

Yang ve meslektaşları, yerel bir hayvanat bahçesinde filleri, pandaları ve yaban domuzlarını ve bir ekip üyesinin bir parkta köpeğini dışkıladıkları sırada filme aldılar. Bütün bu hayvanlar bizim yaptığımız gibi silindirik dışkı üretirler ve bu memeliler arasında en yaygın olanıdır. Hayvanların vücut kütleleri 4 ila 4,000 kilogram arasında değişse de, dışkılama süresi sabit kaldı.

Hayvanlar arasındaki bu tutarlılık birkaç şeye bağlı. İlk olarak, dışkı parçalarının uzunluğu, hayvanların her birinde rektum çapının 5 katı kadardı.

Yang ayrıca normal ve düşük seviyeli basınçlı hayvanların bağırsak hareketini itmek için uyguladıklarının sabit olduğunu ve bir canlının vücut kütlesiyle ilgisi olmadığını buldu. Bu, ister insan ister fare olsun, normal dışkı üzerinde kullanılan basıncın aynı olduğu anlamına gelir. Bu, memelilerin mesanelerini boşaltmak için aynı miktarda zaman harcadıklarına dair önceki bulgusuna benzer.

Bu bulmacanın son parçası, tahliye süresinde büyük rol oynayan kolondaki mukus tabakasıdır. Silindirik dışkısı olan canlılar, diş macunu tüpü gibi bir ağızlıktan maddeyi sıkıştırmazlar. “Daha çok bir kanaldan geçen bir fiş gibi”. Yang, daha büyük hayvanların daha hızlı tahliyeyi kolaylaştıran daha fazla rektal mukusa sahip olduğunu söylüyor.

Kabızlık, bu mukus dışkı tarafından emildiğinde meydana gelir. Yang, bu kaygan tabaka olmadan hiçbir baskı uygulamayan bir insanın bağırsaklarını boşaltması için 500 gün alacağını söylüyor. “Maksimum basınç uygularsanız 6 saate kısalır, ancak yine de bir doktora görünmeniz gerektiğine inanıyorum” diyor.

Tüm hayvanlar ortalama iki parça dışkı üretir. Daha büyük hayvanların daha uzun dışkıları ve daha uzun bir rektumları vardır, ancak daha kalın sümükleri vardır, bu da dışkının daha hızlanmasını sağlar böylece aynı sürede daha uzun bir mesafe kat ederler.

Yang’ın ekibi ayrıca 23 farklı tür arasında ortalama dışkılama süresini ölçmek için hayvanların Youtube videolarını kullandı. “İnternette şaşırtıcı miktarda kaka videosu var. Çoğunlukla turistlerin çektiği ve yüklediği hayvanat bahçelerinden.

34 türden dışkı örnekleri topladılar ve diyetin dışkı maddesinin yoğunluğunu etkilediğini buldular. Sudan daha hafif olan süzgeçler, pandalar ve filler ve kangurular gibi diğer otçullar tarafından üretilir. 

Platinler, ayılar, kaplanlar ve aslanlar gibi büyük etoburlar tarafından üretilir. Kürk ve kemik dahil olmak üzere daha ağır, sindirilemeyen malzemeleri yerler.

Yang, uygulanan kuvvet altında sıvıların akış şeklini ölçen bir cihaz olan bir reometre kullanarak, dışkının kayma incelmesi olduğunu, bu da daha hızlı deforme olurlarsa daha düşük dirence sahip oldukları anlamına geldiğini buldu. Bu yüzden köpek kakası üzerine bastığınızda kaygan hissediyor.

Atlanta Hayvanat Bahçesi’ndeki hayvanlara dayanarak, ortalama olarak hayvanların vücut kütlelerinin yaklaşık yüzde 8‘ini yiyecekle aldıklarını ve vücut kütlesinin yüzde 1‘ini dışkıda dışarı çıkardıklarını buldular.

Gözlemleri, sindirim sistemindeki çeşitli problemler için dışkılama sürelerini tahmin edebilen matematiksel bir modele beslendi. “12 saniyeden uzun sürerse, gidip bu konuda birini görmen gerektiğini söyleyebilirim” diyor. Tabi bu esnada elinizde dergi gazete veya telefon yoksa

Çoğu memelinin dışkılaması yaklaşık 12 saniye sürer. Mühim bir konu bu millet nereyee!!! yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Hiçbir özel tasarım göz önünde bulundurulmadan sıfırdan yaratılan yeni proteinler, bazen doğal bir protein görevi görebilir. Keşif, ısmarlama organizmalar oluşturmaya çalışan sentetik biyologların araç setini genişletebilir.

Evrendeki atomlardan daha fazla olası protein vardır ve yine de evrim bunların yalnızca küçük bir kısmını test etmiştir. Proteinlerin geniş, denenmemiş alanının biyolojik kullanımları olabilecek bazılarını içerip içermediğini kimse bilmiyor.

Şimdiye kadar, yeni proteinleri bir araya getiren çoğu araştırmacı, her bir amino asit yapı bloğunu titizlikle seçti, böylece ortaya çıkan protein, etkileşime girmesi amaçlanan moleküllere tam olarak uyan önceden planlanmış bir şekle tam olarak katlanıyor.

Princeton Üniversitesi’nde kimyager olan Michael Hecht, çok daha gevşek bir yaklaşım denemeye karar verdi. Proteinler katlanır çünkü bazı amino asitler suyla kolayca birleşir, diğerleri ise proteinin içine sıkışır.

Hecht, katlanmış proteinler için ortak bir şekil seçti, dört parmağın birbirine sıkıca bastırıldığını anımsatan dört sarmallı demet olarak adlandırıldı ve proteinde hangi konumların su seven amino asitlere sahip olması gerektiğini ve almak için sudan kaçınan kısımları hesapladı.

Sonra bu pozisyonları doldurmak için bu iki kategoriden rastgele amino asitler seçti. İşlemi defalarca tekrarladı ve sonunda yaklaşık bir milyon farklı yarı rastgele protein tasarladı.

Daha sonra Hecht, bu proteinlerin her birini kodlayan DNA molekülleri oluşturdu ve bu genetik materyali bakterilere yerleştirdi.

Bu proteinlerden herhangi birinin biyolojik işlevlere sahip olup olmadığını test etmek için Hecht, her birini tek bir geni (ve dolayısıyla kodladığı proteini) eksik olan E. coli bakterisine sağladı. Hecht’in test ettiği eksik genler, biyokimyasal reaksiyonları katalize eden enzimleri kodlayan genlerdi.

Yeni proteinler bakterileri “kurtarır” ve hayatta kalmalarına yardımcı olur mu? Çoğu zaman olmadı.

Ancak Hecht’in üzerinde çalıştığı 80 gen delesyonundan dördü için, yarı rastgele yeni proteinlerin en az biri ve bir durumda yüzlerce eksik işlevi geri getirdi.

Daha yakından baktığında bir sürprizle karşılaştı. Kurtarma proteinlerinden hiçbiri, eksik enzimi reaksiyonunu katalize ederek değiştirmedi. Bunun yerine Mesa, Arizona’daki Astrobiyoloji Bilim Konferansı’na verdiği demeçte, bakterilerdeki diğer ilgili enzimleri, eksik olanı devralabilmeleri için düzenlediler.

Bir takip deneyinde Hecht, amino asidi soğutmak için gereken kimyasal bir reaksiyonu katalize eden bir enzim görevi gören en az bir yeni protein buldu.

Hecht, bu doğrudan katalizin, normalde bir enzimden ziyade yapısal bir protein olan dört sarmallı demet dışındaki temel şekillere sahip proteinlerde daha da yaygın olması gerektiğini öne sürüyor. Sentetik biyologlar, araç takımları çok çeşitli yeni proteinler bulmak için Hecht’in yaklaşımını kullanabilmelidir. 

Örneğin, Hecht, yeni proteinlerin günümüzün antikor bazlı ilaçlarına benzer işlevler sağlayabileceğini, ancak istenmeyen bir araya gelme eğilimi göstermediğini söylüyor. Diğer proteinler toksinlere bağlanabilir veya onları parçalayabilir.

Ancak bu sözü yerine getirmek muhtemelen biraz uzaktır. Georgia Institute of Technology’de kimyager olan Nicholas Hud , Hecht’in şu ana kadar yeni proteinlerinin işlevini tahmin edemediğini belirtiyor, bu da yararlı bir şey bulmak için büyük miktarda deneme yanılma gerektiğinin gerekli olduğunu söylüyor. Hud, “Enzimlerin de novo tasarımı hâlâ ulaşamayacağımız bir yerde,” diyor.

Sentetik genler işe yarayan tuhaf yeni proteinler oluşturabilir yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Birçok erkek hayvan, bir eşin ilgisini çekmek için göz kamaştırıcı görüntüler sergiler. Ancak yeni bir kitap Darwin’i yanlış anlamış olabileceğimizi söylüyor ve bu tamamen keyfi estetikle ilgili.

Darwin, güzel olduğunu düşündüğümüz yapıların doğada nasıl var olabileceğinden endişe ederek, “Tavus kuşunun kuyruğundaki bir tüyün görülmesi beni hasta ediyor” diye yazdı. Bugünkü görüş, tavus kuşunun çarpıcı hareketleri, muhteşem cennet kuşları tüyleri, çardak kuşlarının aşk yuvaları, geyik boynuzları, lepisteslerin üzerindeki yüzgeçler ve mandalina kayabalığı ile ilgili hemen her şeyin erkek kalitesinin göstergesi olduğu yönündedir.

Bu türlerde dişiler, parazitlere karşı direnci gösteren (şekiller bozuktur, bir erkek immünolojik olarak meraklı değilse renkler düzleşir) veya yiyecek arama becerisine (boynuzlar çok fazla kalsiyuma, bolca zamana ihtiyaç duyar) sahip erkekleri seçerler.

Ancak diğer durumlarda, evrimsel engel ilkesi geçerlidir ve devasa veya parlak renkli bir çekiciliğe sahipken hayatta kalmanın zor olduğu gerçeği görsel nedeni haline gelir. Ve bu süreç zaman zaman biraz çılgına döndüğünde ve daha büyük ya da daha atılgan, daha iyi ile eşanlamlı hale geldiğinde, o zaman kadın fiksasyon nesnesi, fizyoloji ya da yırtıcılık sınırları koymak için adım atana kadar kaçak seçime yönelir.

Bu açıklamaları birleştiren şey, hepsinin genel olarak Darwin’e The Descent of Man ve Selection in Relation to Sex kitabına atfedilmiş olmalarıdır. Biyologlar, Darwin’in Türlerin Kökeni Üzerine’deki adaptasyonist durmasını burada başlattığını söylüyorlar. Darwin, hayvan dünyasının görsel coşkusunun arkasındaki itici güç olarak kadın seçimini önerdi.

Ve sonra Richard Prum size bundan daha fazlası olduğunu söylemeye geliyor. Prum, Yale Üniversitesi’nde bir ornitoloji profesörü ve göz kamaştırıcı erkekleri Orta ve Güney Amerika ormanlarının alt katlarındaki dallarda eş-çekici jimnastik yapan bir grup serçe büyüklüğünde kuş olan manakinlerin dünyasından bir otoriteyi gösterdi. Erkeklerin neredeyse çökene kadar devam etmelerini izledikleri yıllar, seçimlerin çoğunun kadın güzellik sevgisinden başka hiçbir şeye bağlı olmadığına, işleri ilerleten tek gücün kadın takdiri olduğuna ikna etti. Bunun işlevsellikle hiçbir ilgisi olmadığını söylüyor: “Keyfi ve yararsız güzelliği geliştirme potansiyeli” ile saf estetik evrimdir.

Prum’un anlattığı gibi, bu fikir akademik çevrelerde en büyük ilgiyi bulamadı. Ama açıklığa kavuştururken yalnız değil. Bir kez daha Darwin oraya ilk ulaşmış gibi görünüyor, Descent’te “en rafine güzellik cinsel bir cazibe olabilir, başka bir amaç için kullanılamaz” yazıyor. Sorun şu ki, hepimiz Darwin’i bildiğimizi düşünüyoruz. Aslında, pek azımız orijinaline geri dönüyor, bunun yerine başkalarının söylediklerini doğal kabul ediyoruz. Bu durumda, dileklerin yerine getirilmesiyle biraz doğrulama yaratmış gibi görünüyor: Prum’a göre Darwin’in cinsel seçilim hakkındaki görüşleri “aklandı, yeniden şekillendirildi ve ideolojik saflık için temizlendi”.

“Kadınların güzellik sevgisinin işlevsellikle hiçbir ilgisi yoktur: saf estetik evrimdir“

Açıkçası, Prum, iyi bir şirkette olsa bile, en hafif deyimiyle, bir trendi yakalıyor. Ancak kariyeri çok çeşitli ve dolu, bu yüzden bu büyüleyici kitabı okurken dinozor tüylerinin modelini öğreniyoruz, insanın kadın orgazmının evrimsel temelini, akademik ataerkilliğin tiranlığını ve bir ördeğin penisinin tirbuşon büyüklüğünü düşünüyoruz. Bunu, bilimin onayladığı fikirleri nasıl seçtiğine dair derinlemesine çalışmayla birleştirmek ve saha çalışması hakkında iyi bir yazı yazmak, zengin, etkileyici bir metinle sonuçlanır.

Prum’un tüm analojileri veya karşı örnekleri benim için işe yaramadı ve hakim görüşe yönelik saldırılar genellikle sert görünüyordu. Bununla birlikte, kitap, tıpkı seçime bağlı olmayan ve işlevle katlanmayan saf güzellik fikrinin incelenmeyi ve değerlendirilmeyi hak etmesi gibi, okunmayı hak ediyor. Sonunda varlığının nedenini kabul etmeyebilirsiniz, ancak Prum’un sizi onu entelektüel bir ortak olarak kabul etmeye ikna etmek için yaptığı dans güzeldir ve kendi şartlarında takdir edilmeyi hak eder.

Güzellik göreceli hayvanlarda da üstelik kimi seçeceğini kadın belirliyor… yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Yoğun bir ağaç dikme programı ısınma eğilimini önemli ölçüde azaltabilir. İklim müzakerecileri, Paris’te yapılan iklim ısınmasına neden olan sera gazlarının önlenmesine yönelik taahhütlerin nasıl uygulanacağını tartışmak için Almanya’nın Bonn kentinde bir araya geliyor. WMO, bu yılın ilk dokuz ayının sanayi öncesi seviyelerden 1,1 ° C daha sıcak olduğunu söyledi. Bu, dünyanın Paris’te kararlaştırılan 1,5 ° C sınırına giden yolun üçte ikisinden fazlası olduğu anlamına gelir.

Bunun gerçek hayatlar üzerinde gerçek etkileri oluyor. WMO’nun bildirdiğine göre, Hong Kong ve Şanghay, Kaliforniya ve Güney İspanya bu yıl benzeri görülmemiş yüksek sıcaklıklar yaşadı. 

WMO Genel Sekreteri Petteri Taalas Bonn’da yaptığı açıklamada, Mayıs ayında Pakistan ve İran arasındaki sınırın yakınında sıcaklıkların şaşırtıcı bir şekilde 54 ° C’ye ulaştığını söyledi. Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 30’u şu anda yılda birkaç gün yaşamı tehdit eden sıcak hava dalgası koşullarından muzdarip oldukları yerlerde yaşıyor.

Mart ayındaki en yüksek kış mevsiminde , Kuzey Kutbu’nda bu yıl şimdiye kadar kaydedilenden daha az deniz buzu görüldü bu, yaz minimumundaki daha da büyük düşüşlere denk geliyor. Ancak en azından yoğun kar yağışı Grönland buz tabakasına büyük bir hacim kattı. Daha kötü haber ise, denizler hızlı yükseliyor yılda 3,5 milimetre.

Ağaçlar bizi kurtarmaya yardım edebilir

Birleşik Krallık’taki University College London’dan Chris Rapley, iyi haberlerin bile kötü göründüğünü söyledi. “İnsan karbon emisyonlarının son üç yılda dengelenmesi cesaret verici olsa da, Atmosferik CO2 konsantrasyonlarında rekor bir artışa tanık olduğu gerçeği kaygı verici.”

Bonn konferansı öncesinde, iklim bilimcileri, sözde negatif emisyonlar yaratarak ve emisyonlarımızı azaltarak havadan karbondioksiti gidermenin gerekli olduğunu bir kez daha söylediler.

Falmouth, Massachusetts’teki Woods Hole Araştırma Merkezi, ormanları yeniden dikmenin büyük bir rol oynayabileceğini duyurdu. 

100 milyar ton karbon yaklaşık on yıllık fosil yakıt emisyonuna eşdeğer ormanlarda depolanabilir. Bunu yapmak için, ormansızlaşmayı sona erdirmemiz ve parça parça ağaç kesme ile bozulan 500 milyon hektarlık ormanın yeniden büyümesini teşvik etmemiz gerekiyor.

Böyle bir çaba, doğanın karbon deposuna bir defaya mahsus bir katkı olacaktır. Ağaçlar olgunlaştıktan sonra daha fazla karbondioksit emmeyi bırakacaklardı. Yüzyılın ortasına kadar emisyonları yine de sıfıra indirmemiz gerekiyor. Yine de, Woods Hole direktörü Philip Duffy’ye göre, plan “dünyanın ısınmayı 1,5 ° C ile sınırlandırmanın en az dörtte birini elde etmesine yardımcı olabilir” .

Ağaç dikmek, on yıllık sera gazını temizleyebilir yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

İmparatorluk, MS 10. yüzyılın başlarında Güneydoğu Asya anakarasının çoğunu kontrol etti, ancak karmaşık bir kraliyet ailesi evlilikleri ağıyla birleşen belirsiz ardışık kurallar bir krize yol açtı. Önceki bir kralın torunu olan IV. Jayavarman, geleneksel iktidar yeri olan Angkor’daki liderlerin yönetimine itiraz etti. 920’lerde, yaklaşık 75 mil kuzeydoğudaki Koh Ker’de yeni bir başkent kurdu. Koh Ker, Jayavarman IV’ün oğlu ve halefinin öldürüldüğü 944 yılına kadar gelişti ve bir sonraki Khmer kralı başkenti Angkor’a geri taşıdı.

Mānoa’daki Hawai’i Üniversitesi Güneydoğu Asya Çalışmaları Merkezi direktörü Miriam Stark , “Angkorian tarihinde, hükümdarlık için ciddi bir rekabetin var gibi göründüğü çok ilginç bir dönem” diyor.

Yeni başkentteki bu kargaşa ve Angkor’a geri dönülmeden, Güneydoğu Asya’nın büyük hazineleri şaşırtıcı Angkor Wat ve ormanda yenen Ta Prohm gibi sonraki yüzyıllarda asla inşa edilemeyebilirdi. Koh Ker bölgesinde büyük ölçekli tarım için kritik olan bir su rezervuarı, başkentin Angkor’a geri döndüğü sırada çöktü.

Eski Mısırlılar veya Mayalar gibi geniş çapta çalışılmış toplumlarla karşılaştırıldığında, Khmer İmparatorluğu hakkında nispeten az şey biliniyor. MS 9. yüzyılın başından imparatorluğun 14. yüzyılda başlayan kademeli düşüşüne kadar süren imparatorluğun kraliyet soyuyla ilgili bilginlerin öğrendikleri, çoğunlukla tapınak yapıları üzerindeki yazıtlardan geliyor. Son yıllarda, Klassen gibi arkeologlar bu güçlü krallık hakkında daha fazla şey öğrenmek için yeni teknikler ve teknolojiler kullanmaya başladılar.

Klassen ve meslektaşları, 2012 yılında hem Koh Ker hem de Angkor’da LiDAR (ışık tespiti ve menzil) anketlerini tamamlayarak, büyük bir Khmer rezervuarının yakınındaki bir şutun nehre doğru aşırı su boşaltımına izin vereceği bir alan da dahil olmak üzere yer üstü kalıntılarını haritalandırdı. Arkeologlar daha önce bir set tespit etmişler ve bir noktada kırıldığını görmüşlerdi. 2015 yılında daha sonra 2016 yılında döndü bu oluk alanının bir kısmını kazılan ile suyun çıkışını sınırlamak için inşa blokları aşınmış olduklarını gösterdi.

Klassen, “Kanala giden aşırı su akışları vardı ve oluk bunu kaldıracak kadar büyük değildi ve her şey kırıldı” diyor. Araştırmacılar, tüm bunların tek bir olayda gerçekleştiğine ve bunun da bir dolusavağı ortadan kaldıracağına ve aşağı havza taşmasına neden olacağına inanıyorlar. Klassen, böyle bir su akışının mansap tarafındaki tarım arazisine zarar vermiş olabileceğini tahmin ediyor.

Ekip kesin tarih konusunda emin olmasa da, su sisteminin muhtemelen IV. Jayavarman döneminde inşa edildiğini söylüyor. Kanıtlar, sistemin rezervuar doldurulduktan sonraki ilk veya ikinci yağmur mevsimi sırasında çökmüş olabileceğini gösteriyor. Klassen, “Bu, siyasi kontrolün Angkor’a geri döndüğü zamanlardı” diyor.

Ekibi, çöküşün hareketten önce olup olmadığını söyleyemez bu, Koh Ker’in bir başkent olarak çökmesine katkıda bulunduğunu öne sürüyor ya da daha sonra, Khmer güç oyuncuları şehirden ayrıldıktan sonra dikkat eksikliği ya da bakım eksikliğinden kaynaklanmış olabilir.

Kuzey Illinois Üniversitesi’nde doktora sonrası arkeoloji araştırmacısı Piphal Heng, tasarlanmış su sistemlerinin Angkorian yöneticilerin pirinç tarımı yoluyla güç biriktirmesine ve komşu eyaletlerdeki etkisini genişletmesine izin vereceğini söylüyor. Heng, Jayavarman IV’ün yönetiminin Angkor’daki paralel yöneticilerle rekabet edip etmediği veya işbirliği yapıp yapmadığının hala belirsiz olduğunu söylüyor. Ancak, Koh Ker’deyken imparatorluğun çoğunun kontrolüne sahip olduğu anlaşılıyor. Klassen, Koh Ker’deki su yönetimi özelliğinin o zamanlar Khmer İmparatorluğu’nun en büyüğü olacağını söylüyor ve Heng, bu sistemin yeni başkentin güç üssünü nasıl hızlı bir şekilde kuracağını gösterdiğini söylüyor.

Klassen’in çalışmaları için “Bu çalışmanın gösterdiği şey, Koh Ker’deki insanların bu hassas dengeyi çözemedikleri” diyor. “Buna karşılık, Angkor’daki insanlar, birkaç yüzyıl boyunca orada gelişen bir şehri sürdürmek için gereken manzara ve mühendisliği daha iyi idare edebiliyor gibiydi.”

Koh Ker’in hızlı yükselişi ve düşüşü, dünyanın en popüler turistik yerlerinden biri olan Angkor Wat’ın yaratılmasıyla sonuçlanan bir dizi olaydan oluşur.

Rajendravarman II, Jayavarman IV’ün oğlu Harshavarman II’nin 944’te ölümünden sonra başkenti Angkor’a geri taşıdığında, imparatorluğu genişletmeye ve Angkor bölgesinde tapınaklar inşa etmeye başladı. Khmer İmparatorluğu sonraki birkaç yüzyıl boyunca büyüdü ve birbirini izleyen her kral daha fazla tapınak inşa etti. Angkor Wat, 12. yüzyılda inşa edildi. Daha sonra, en büyük krallardan biri olan VII. Jayavarman’ın hükümdarlığı sırasında Khmer halkı Bayon, Ta Prohm ve bölgedeki diğer tapınakları inşa etti. Ayrıca musonları kontrol etmek ve gücü birleştirmek için giderek karmaşıklaşan su yönetim sistemleri kurdular.

Ancak imparatorluğun 1400’lerde düşüşü, Koh Ker’in ölümüyle önceden haber verilmiş olabilir. Koh Ker çalışmasındaki bilim adamlarının da dahil olduğu bir ekip tarafından yapılan araştırmaya göre, 1300’lerin sonlarında yaşanan uzun süreli kuraklık dönemini, şehrin su altyapısını alt üst etmiş olabilecek taşkınlar izledi .

“Angkor’daki su altyapı sistemi muazzam, birbirine bağlı ve çok karmaşıktı nihayetinde aşırı iklimlerdeki artışa yanıt olarak bir dizi ardışık başarısızlıkla mahvoldu,” dedi.

Angkor Wat Varlığını Bir Mühendislik Felaketine Borçlu Olabilir yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Jamaika’daki ilk Avrupa yerleşimi olan Sevilla la Nueva, Karayip şeker ticaretinin başlangıcının acı tatlı hikayesine ev sahipliği yapmaktadır. 15. yüzyılın sonlarında Yeni Dünya‘nın keşfine kadar Avrupalılar şekere aç kaldı. Meta o kadar değerliydi ki, bir ortaçağ kenti, yılda yalnızca bir çay kaşığı tatlı granül tüketebilirdi. Ve Avrupa’nın erken Rönesans mahkemelerinde bile, zenginler ve güçlüler, rafine tatlandırıcıyı lezzetli bir savurganlık olarak görüyorlardı. Kastilya Kraliçesi Isabella kızları için bir Noel hediyesi istediğinde, şekerle dolu küçük bir kutu seçti.

Metanın kıymeti, elbette, bu dönemdeki görece kıtlığından geldi. Tatlandırıcının tek kaynağı olan şeker kamışı, yalnızca sıcaklıkların 80 Fahrenheit derecenin üzerinde kaldığı ve yağmurun sürekli düştüğü veya çiftçilerin bol miktarda sulama yaptığı sıcak ve nemli bölgelerde gerçekten gelişti. Bu, Avrupa’nın çoğunu dışladı. Dahası, şeker değirmeni sahipleri, kamışı şeker külahlarına dönüştürmek için kaynayan fıçıları beslemek için büyük miktarlarda oduna ihtiyaç duyuyordu. 16. yüzyılın başlarında, İtalya’dan İspanya’ya kadar güney Akdeniz boyunca şeker ustaları yeterince ucuz kereste bulmakta zorlandılar.

Bu yüzden Avrupalı ​​tüccarlar ve bankacılar, Karayipler’i keşfeden İspanyol denizcilerden aldıkları raporlardan memnun kaldılar. Jamaika, şeker kamışı için mükemmel yetiştirme koşullarına sahipti ve 1513’te, adanın en eski Avrupa yerleşimi olan Sevilla la Nueva’daki İspanyol çiftçiler, yeşil saplarla dolu tarlalara yöneldi. Ancak çok yakın zamana kadar tarihçiler ve arkeologlar, bu ilk şeker baronlarının hikayesini büyük ölçüde gözden kaçırdılar. Vancouver’daki Simon Fraser Üniversitesi’nde arkeolog olan Robyn Woodward liderliğindeki Kanadalı ve Jamaikalı bir araştırma ekibi, Sevilla la Nueva’nın yeni doğan şeker endüstrisini inceledi ve değirmenini kazdı. Woodward, “Yeni Dünya’daki bilinen en eski şeker fabrikası” diyor.

Woodward, ilk kez 1981’de Kristof Kolomb’un ve dördüncü seferinin izlerini ararken bölgeyi gezdi: denizci, Jamaika’nın kuzey kıyısındaki St. Ann’s Körfezi’nde iki gemisini karaya çıkardıktan sonra, hemen bölgede yaklaşık bir yıl geçirmişti. Columbus, Doğu Atlantik’in Madeira Adası şeker endüstrisi hakkında ayrıntılı bilgiye sahipti zengin bir Madeira şeker yetiştiricisinin kızıyla evlenmişti ve Jamaika’nın mahsul yetiştirme konusundaki zengin potansiyelini açıkça fark etti. Ayrıca, potansiyel bir zorunlu işçi havuzu olan adada en az 60.000 yerli Taino çiftçisi ve balıkçı yaşıyordu. Ancak Columbus bu bilgiden yararlanamadan öldü. Bunun yerine, 1509’da Jamaika’nın kuzey kıyılarına yaklaşık 80 İspanyol sömürgeciyi gönderen oğlu Diego’ydu. Orada koloniciler Taino’yu boyun eğdirdiler, şeker kamışı ve mısır ektiler.

Hayatta kalan kayıtlara göre, Sevilla la Nueva sakinleri, ikinci valileri Francesco de Garay’ın 1515’te gelmesine kadar şeker öğütmeye başlamadılar. Bahamalar’da eski bir köle tüccarı olan Garay, servetini Karayip altın tarlalarında kazanmıştı. Bu servetin bir kısmını Sevilla la Nueva’da Avrupa pazarları için yılda 150 ton şeker üretme kapasitesine sahip bir değirmen inşa etmeye adadı. 1523’te Meksika’ya gittiği sırada ikinci bir değirmen inşa etme sürecindeydi.

Woodward’ın ekibi, çökeltileri perdahlayarak, Garay’ın büyük, suyla çalışan şeker değirmeninin kalıntılarını, şeker kamışı suyu tutmak için tuğla kaplı bir tank ve işçilerin kamışı kesmek için kullandıkları bir balta ve bir taş blokla birlikte ortaya çıkardı. Garay, tüm ağır ekipmanları, daha kalıcı tuğla veya taş binaların aksine basit, kenarı açık sazdan barakalarda barındırmayı seçti. “Bunların hepsi çok uygun” diyor. Garay şantiyede bunu başaramasaydı, pahalı ekipmanı başka bir yere taşıyabilirdi.

Belgeler, Garay’ın 11 köleleştirilmiş Afrikalıyı Sevilla la Nueva’ya getirdiğini öne sürüyor, ancak ekskavatörler sanayi bölgesinde bunların varlığına dair hiçbir iz bulamadı. Bunun yerine Garay, büyük ölçüde zoraki Taino işçilerine bel bağladı. 

Woodward ve meslektaşları, değirmenin yakınında toprağı kirleten Taino taş bıçak parçalarını buldular, bu da Taino’nun sert baston saplarını kesip işlediğini ve ağır el işçiliği yaptığını öne sürdü. Buna ek olarak, İspanyol sömürgeciler Taino kadınlarını taş ızgaralarda manyok ekmeği gibi geleneksel yerel yiyecekler hazırlamaya zorladı.

Ancak Garay ve sömürgeciler Taino köylüleriyle yakın bir şekilde çalışıp yerel yemeklerde yemek yerken, İspanyolların kamuya açık görünmesine kararlı bir şekilde devam ettiler. Örneğin, sanayi bölgesinde yerel Taino çanak çömleklerinden ziyade kaliteli ithal Majolica kaselerinden yemek yemeye dikkat ettiler.

Kazılar ayrıca ilk İspanyol girişimcilerin büyük hırsları hakkında çok şey ortaya koyuyor. Sevilla la Nueva’nın sanayi bölgesinde, arkeologlar, Amerika’da şimdiye kadar keşfedilmiş en büyük Rönesans heykel koleksiyonu olan, baş melekleri, grifonları ve iblisleri içeren yaklaşık 1.000 oyulmuş kireç taşı bloğuyla dolu büyük bir heykeltıraş atölyesini ortaya çıkardılar. Bunlar, yerleşimcilerin inşa etmeyi planladıkları muhteşem bir taş manastırın sunağıydı. Simon Fraser Üniversitesi’nde tarih arkeologlarından David Burley, Sevilla la Nueva, “uzun bir ölçüye göre en iyi korunmuş erken dönem İspanyol sömürge yerleşim yerlerinden biridir” diyor.

Ancak kasaba hiçbir zaman kurucularının büyük beklentilerini karşılamadı. Kolonistleri yeterince büyük kar elde edemediler ve çoğu 1534‘te bölgeyi terk ederek adanın güney kıyılarına yerleşti. Üstelik Jamaika’da kurdukları şeker endüstrisi insan hayatına trajik bir zarar verdi. Avrupa mikropları ve sömürü Jamaika’nın Taino’sunu sadece bir yüzyılda neredeyse yok etti. Bu büyük zorla çalıştırılan iş gücü olmadan, Jamaika’nın şeker ekonomisi İngilizler 1655’te adayı ele geçirene ve on binlerce köle Afrikalıyı ithal eden tam ölçekli bir plantasyon sistemi kurana kadar durdu. 18. yüzyılın sonuna gelindiğinde, Afrikalı-Amerikalı kölelerin sayısı Jamaika’daki Avrupalıları ona bir oranında geride bıraktı.

Woodward, kısa geçmişine rağmen, Sevilla la Nueva’daki İspanyol kolonisinin bize şeker endüstrisinin Yeni Dünya’daki doğuşu hakkında çok şey anlattığını söylüyor; bu, nihayetinde Amerika’da muazzam uzun vadeli bir etkiye sahip olan küresel bir ticaret. Şeker kamışının yetiştirilmesi ve öğütülmesinin, “Yeni Dünya’ya on milyon Afrikalıyı getirmenin birincil nedeni olduğunu” belirtiyor.

Yeni Bir Dünyada Şeker Ustaları!!! yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Arkeologlar, Orta Asya’daki Cengiz Han‘ın başkentinin kalıntılarının altında yakın ve uzak kültürlerden eserler keşfetti. Büyük Han Sarayı’ndaki tüm harikalar arasında, gümüş çeşme en çok ziyaret eden keşişi büyüledi. Moğol’u gezen bir Fransisken rahibi olan William of Rubruck 1254’te Khara Khorum, “büyük bir gümüş ağaç şeklini aldı ve köklerinde dört aslan gümüş var, her biri içinden bir kanal geçiriyor ve hepsi beyaz kısrak sütü püskürüyor” başkent. Ağacın tepesindeki gümüş bir melek trompet çaldığında, pipodan daha fazla içecek fışkırdı: şarap, berrak kısrak sütü, ballı içecek, pirinç likörü olabilir.

Hanlar sadece birkaç on yılda uzun bir yol kat etti. Şiddetli atlılarının geri kalanı gibi, süvarileri Orta Asya’nın çoğunu fethetmek için bozkırdan geçen Cengiz Han da göçebe olarak doğdu. 1206’da Cengiz iktidara geldiğinde, Moğol kabileleri hayvanlarıyla otlaklarda göç ederken hareket ettikleri çadırlarda yaşadılar. İmparatorluk genişlemeye devam ederken, Hanlar kalıcı bir idari merkez ihtiyacını anladılar. Columbia Üniversitesi’nde Asya tarihi dersi veren Morris Rossabi, “Saldırıya son vermeleri ve hükmetmeye başlamaları gerekiyordu” diyor. Böylece 1235’te Cengiz’in oğlu Ogodei, Orhun Nehri yakınında, geniş ovalar üzerinde bir şehir inşa etmeye başladı.

Kalıntılar şimdi kum ve çalılık bitki örtüsünün altında yatıyor, ancak son zamanlarda Khara Khorum’a yeniden ilgi var. Haziran ayında çıkan yeni bir bilim kitabı olan “Cengiz Han ve Moğol İmparatorluğu”, son yıllarda arkeologların yaptıkları ve Moğolların akıncılardan yöneticilere geçerken şehirdeki hayatın nasıl olduğuna ışık tutan önemli bulguları detaylandırıyor. Teksas’taki Houston Doğa Bilimleri Müzesi’nde 7 Eylül 2009’a kadar ve ardından 10 Ekim 2009’dan itibaren üç ay boyunca Denver Doğa ve Bilim Müzesi’nde gezici sergi, bu eserlerin bazılarını ilk kez Amerika’da sergileyecek.

Şimdi, sitede çalışan arkeologlar, efsanevi gümüş çeşmenin evi olan Büyük Han Sarayı‘nı bulmuş olabileceklerine inanıyorlar.

Rossabi, Khara Khorum adının “siyah çadır” anlamına geldiğini söylüyor. Uzun çamur duvarlarla çevrili Moğol başkenti, boş ovalardan yükseldi.

Ulusal Doğa Tarihi Müzesi’nden arkeolog ve yeni kitabın editörlerinden William W. Fitzhugh, “Kahire değildi, ama insanlar onu Avrupa şehirleriyle karşılaştırdı” diyor.

Pek çok milletten insanlar dar sokaklarda yürüdü: Çinliler, Müslümanlar, hatta yalnız bir Fransız çeşmeyi tasarlayan kuyumcu Guillaume Boucher. Bu yabancıların çoğu istemsizce Khara Khorum’da, fethedilen şehirlerden gelen askerlerle yaşıyordu. Şehir düzeni çeşitliliklerini yansıtıyordu: camiler, “idol tapınakları” ve hatta bir Nasturi Hıristiyan kilisesi vardı. Arkeologlar, muhtemelen binaların çatılarını süsleyen Çin tarzı fayanslar ve taret süslemeleri buldular.

Khara Khorum aynı zamanda bir ticaret merkeziydi ve orada çok uzaktaki mallar bulundu: gümüş Müslüman sikkeleri, Çin çanak çömlek parçaları. Lessem, Teksas gösterisinin muhtemelen Mısır’dan Khara Khorum’a gelmiş olan bir obsidiyen maskesi içerdiğini söylüyor.

Moğolların kendilerine ait güçlü sanatsal gelenekleri yoktu, ancak güzel nesneleri seviyorlardı ve onları çalıştırmak için çoğu kez mağlup zanaatkârları esirgiyorlardı. Arkeologlar, cam işleme ve kemik oyma atölyelerinin kanıtlarını ortaya çıkardılar. Bölgeyi kazmak için yıllarını harcayan Alman arkeolog Ernst Pohl, “Ustaların mahallelerinin ve ateş yerlerinin kalıntılarını demir ve metal eserleri bulduk” diyor. Ekibi, şehirde yapılmış olduğu anlaşılan şeytanlarla çevrili bir anka kuşuyla süslenmiş altın bir bileklik keşfetti.

Moğollar, fethettikleri şehirlerden ilham aldıkları gibi, özümsedikleri Çin ve Arap medeniyetlerinden de etkilenmişlerdir.

Yale Üniversitesi arkeologlarından Bill Honeychurch, “Göçebeler dogmatik değiller” diyor. “Katıldığınız insanlardan bir şeyler öğrenebileceğiniz fikrine sahiplerdi.” Bu parçalardan Moğollar kendilerine ait bir kültür oluşturdular. “Sadece benimsemediler, sentezlediler sonuç benzersiz ve farklı bir şey oldu.”

Anlaşıldığı üzere Khara Khorum, bir şehir için ideal olmaktan çok uzaktı. Rossabi, “Yeterli yiyecek veya kaynak yoktu” diyor. İmparatorluk ile birlikte büyüyen bir nüfusu beslemek için her gün beş yüz araba malzeme getiriliyordu; bu, on üçüncü yüzyılın ortalarında Macaristan’dan Pasifik kıyılarına kadar uzanacaktı. Cengiz’in torunu Kublai Khan, sonunda başkenti Pekin’e taşıdı ve Shangdu’da bir yazlık saray inşa etti Samuel Coleridge’in Kubla Khan şiirinin görkemli zevk kubbesinde anlatılıyor.

Rossabi, “Moğolistan’dan 75 milyonluk bir nüfusu yönetemezsiniz” diyor. “Kublai, tebaasını kazanmak için hanedanlığının yabancılığını küçümseyerek Çinlilere kendini sevdirmeye çalışıyordu.” Khara Khorum, Hanlar periyodik olarak bozkırda şehre dönmelerine rağmen solmaya başladı. On dördüncü yüzyılda Moğollar Çin’den kovulduktan sonra kenti kısaca yeniden merkezi yaptılar; 1388‘de Çinliler onu yok etti. Site çeşitli Moğol klanları için önemli olmaya devam etti ve 1586‘da Abtaj Han orada büyük bir Budist manastırı inşa etti.

Arkeologlar artık Büyük Han Sarayı’nın, çoğu 1930‘larda Moğolistan’ın Komünist liderliği tarafından tahrip edilen bu kompleksin kalıntılarının altında olduğunu düşünüyor. Gümüş çeşmesi asla geri kazanılamayabilir, ancak tarihçilere göre Moğolların kentinin gerçek büyüsü, varolmasıdır.

Rossabi, “Kalıcı bir yapı kurma fikrini tasarlamaları veya kabul etmeleri oldukça şaşırtıcı,” diyor. Hanlar “idari bir başkente sahip olma yolunda ilerlemeselerdi, imparatorluk bu kadar kolay başarılı olamazdı.”

Cengiz Han’ın Hazineleri yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Dünya çapında arkeolojik buluntular, araştırmacıların insan evrimi ve göç hikayesini doldurmalarına yardımcı oldu. Bu araştırmada önemli bir bilgi parçası fosillerin ve eserlerin çağıdır. Bilim adamları yaşlarını nasıl belirler? “Büyük İnsan Göçü” nde tartışılan nesneleri tarihlendirmek için kullanılan yöntemlerden birkaçı hakkında ayrıntı verildi:

Oregon’daki bir mağarada arkeologlar kemikler, bitki kalıntıları ve fosilleşmiş dışkı olan koprolitler buldular. Koprolitlerde kalan DNA, insan kökenlerini belirtmiş, ancak yaşlarını belirtmemiştir. Bunun için bilim adamları eski dışkıda bulunan karbona baktılar.

Tanım gereği, belirli bir elementin her atomunun çekirdeğinde belirli sayıda proton vardır. Örneğin karbon elementinin altı protonu vardır. Ancak çekirdekteki nötron sayısı değişebilir. İzotoplar adı verilen bir elementin bu farklı biçimleri, doğası gereği kararlı veya kararsızdır. İkincisi radyoaktif izotoplar olarak adlandırılır ve zamanla bozulur, parçacıklar (nötronlar veya protonlar) ve enerji (radyasyon) verir ve bu nedenle başka bir izotop veya elemente dönüşürler. Bunu izotopun “yarı ömrü” denen sabit bir hızda yaparlar.

Çoğu karbon, kararlı karbon 12 (altı proton, altı nötron) veya karbon13 formlarında gelir, ancak çok küçük bir miktarı (yaklaşık% 0.0000000001) radyoaktif karbon 14 (altı proton, sekiz nötron) olarak mevcuttur. Canlı bitkiler ve hayvanlar, diğer karbon izotopları ile birlikte karbon 14’ü alırlar, ancak öldüklerinde ve metabolik fonksiyonları durduğunda, karbon emmeyi durdururlar. Zamanla, karbon 14, nitrojen 14’e bozunur; yarısı bunu yaklaşık 5,730 yıl sonra yapacaktır (bu izotopun yarı ömrüdür). Yaklaşık 60.000 yıl sonra karbon 14’ün tamamı gitmiş olur.

Oregon’da bulunan odun kömürü, odun, kemik, polen veya koprolitler gibi bir zamanlar canlı bir nesnenin parçası olan her şey, bilim adamlarının ne kadar karbon 14 kaldığını ölçtüğü bir laboratuvara gönderilebilir. Atmosferde ne kadar olacağını bildikleri için ve bu nedenle, birisinin yaşarken ne kadar emdiğini bildikleri için, ölümden veya birikimden bu yana ne kadar zaman geçtiğini hesaplayabilirler. Amerika’daki en eski insan kalıntılarından bazılarında koprolitlerin ortalaması yaklaşık 14.300 yaşındaydı.

1997’de Etiyopya’da kazı yapan bir grup bilim insanı, taş aletler, suaygırları da dahil olmak üzere birkaç hayvan türünün fosil kalıntıları ve üç insansı kafatası buldu. Onlar kaç yaşındaydılar? Organik kalıntılar karbon 14 tarihlendirmesi için çok eski olduğundan ekip başka bir yönteme yöneldi.

Radyokarbon tarihleme, bazı arkeolojik buluntular için iyi çalışıyor, ancak sınırlamaları var: yalnızca yaklaşık 60.000 yıldan daha eski organik materyalleri tarihlemek için kullanılabilir. Bununla birlikte, organik olmayan materyalleri (kayalar gibi) ve daha eski materyalleri (milyarlarca yıl öncesine kadar) tarihlendirmek için kullanılabilecek başka radyoaktif izotoplar da vardır.

Bu radyoizotoplardan biri, volkanik kayalarda bulunan potasyum-40’tır. Volkanik kaya soğuduktan sonra, potasyum-40’ı 1.25 milyar yıllık yarı ömürle argon-40’a bozulur. Potasyum-40’ın argon-40’a oranını ölçmek ve bir kayanın yaşını tahmin etmek mümkündür, ancak bu yöntem kesin değildir. Bununla birlikte, bilim adamları 1960’larda bir kaya örneğini nötronlarla ışınlayabileceklerini ve böylece potasyum-40’ı normalde doğada bulunmayan ve ölçülmesi daha kolay bir izotop olan argon-39’a dönüştürebileceklerini keşfettiler. Daha karmaşık olsa da, bu süreç daha kesin tarihler verir. Örneğin, Berkeley’deki California Üniversitesi’ndeki bilim adamları, Vesuvius yanardağının 79 AD patlamasından olaydan sonraki yedi yıl içinde örnekleri tarihlendirebildiler.

Herto’da bulunan insansı kafatasları ve diğer eserler doğrudan tarihlendirilemediği için organik materyal uzun zamandır fosilleşmişti bunun yerine analizlerini fosillerin yakınındaki kumtaşına gömülü volkanik kaya üzerinde gerçekleştirdiler. Kaya yaklaşık 154.000 ila 160.000 yaşındaydı ve kafataslarını henüz bulunamayan en eski Homo sapiens kalıntıları buldu.

Güney Afrika’da bir deniz kenarındaki mağarada yapılan kazıda insan yapımı olduğu açıkça görülen iki nesne ortaya çıktı: çapraz desenle kazınmış koyu sarı taş parçaları. Ne taşların ne de gömüldükleri kayaların kökenleri volkanik değildi, bu yüzden araştırmacılar yaşlarını belirlemek için başka bir yöntem seçtiler: termolüminesans.

Argon-argon tarihlemesinde olduğu gibi, termolüminesans saati de bir kayanın yüksek bir sıcaklığa en son ısıtıldığı zamanla başlar. Aşırı ısı, kayanın içindeki kuvars ve feldispat gibi belirli kristallerde depolanan elektronları ortadan kaldırır. Zamanla kristaller, çevrede bulunan az miktarda radyoaktif atom tarafından üretilen elektronları yakalar. Bilim adamları, kayayı yeniden ısıtarak, ışık olarak verilen ve “termolüminesans” adı verilen depolanan enerjiyi serbest bırakabilirler. Işığın yoğunluğu, kayanın en son ısıtılmasından bu yana ne kadar zaman geçtiğini gösterir.

Herto kafatasları gibi, Blombos Mağarası’nda oyulmuş aşı boyası taşlarının yaşları doğrudan belirlenememiştir. Bununla birlikte, aynı kaya tabakasında, okçularla aynı yaşta olan ve termolüminesans tarihlemesi için ideal olan yanmış taş parçaları vardı. Yanmış taşın yaklaşık 77.000 yaşında olduğu ortaya çıktı ve bu da okçuları keşfedilecek en eski soyut tasarım parçalarından biri haline getirdi.

Büyük İnsan Göçüne İşaret Eden Fosiller ve Tarihi Eserler Yaşlarını Gösteriyor yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

1930 tarihli bir kitap, kadınların doğumun tehlikelerinden kurtulmasının cinsiyet eşitliğine yönelik çok önemli bir ilk adım olacağını savundu. 1930’da Birkenhead’in İlk Kontu Frederick Edwin Smith, savaş (dünya “tek bir ekonomik birim” olduğunda daha az kısır olacaktır), tarımın durumu hakkında tahminler içeren MS 2030’da Dünya adlı bir kitap yazdı. Yavaş yavaş yok olacak ve bilimin etkileri Einstein fiziği “tüm erkeklerin zihinlerine içgüdüsel bir arka plan sağlayacaktır.”

Kitapta göze çarpan bölüm, 2030 yılındaki kadınlarla ilgili olan ve ektogenez hakkında tahminler içeren bölümde; bedenin dışında, muhtemelen bir laboratuar ortamında hayat yaratmak. Yazar, bunun kadınlara ve erkeklere aynı iş için eşit ücret ödenmesinin ilk adımı olacağını ve kadınların “hayatın her alanında başarılarını büyük ölçüde genişletmelerine” olanak tanıyan cesur yeni bir dünyanın habercisi olacağını iddia ediyor.

2030’da kadının doğumun tehlikelerinden kurtulma ihtimali neredeyse genel bir kavrayış meselesi haline gelecektir. Canlıların iki cinsiyete doğal olarak ayrılmasından bu yana yaşanan en ciddi biyolojik ayrılma olan bu evrim, kadının toplumdaki tüm statüsünü hayati bir şekilde dönüştürecektir. Mevcut önemi ve sınırlılıkları açıkça anlaşılmadıkça, gelecekteki gelişimleri anlaşılmaz.

Bilim, laboratuvarda çeşitli hayvan türlerinin mikroplarından canlı yavrular üretme olasılığını önceden gösteriyor. Şimdiye kadar hiçbir canlı hayvan doğumdan önce doğmamıştı; ancak çeşitli türlerin fetüsü, maternal organizmadan çıkarıldı ve biyolojik laboratuvarlarda ustaca manipülasyonla daha da geliştirildi. Bilim adamlarının bir gün böyle yollarla yaşayan bir insan bebeği üretmeyi başaracakları kesindir.

Ektogenez olarak bilinen bu sürece, şu anda kontrasepsiyone saldıran herkesin manevi torunları şiddetle ve öfkeyle karşı çıkacaktır. Ektogenezin ilk uygulayıcıları muhtemelen ululuk tacını alacaklardır. Günümüzde bazı dini gruplar, üreme eyleminin kutsal evlilikte bir araya gelen ebeveynlerin sevgisinden kopuk olduğu gerekçesiyle tüp bebek tedavisine karşı çıkıyorlar. Frederick Edwin Smith bu tür endişeleri önceden görmüştü.

Kadın üzerindeki ekonomik etkisi ektogenezin getireceği en önemli sonuç olsa da, bildiğimiz şekliyle evlilik ve aile hayatına olan etkilerini de dikkate almalıyız. Birincisi, ektogenez fiziksel sevgiyi türlerin üremesinden tamamen ayıracaktır. Yaygın doğum kontrolü uygulaması, bir ölçüde, nüfusun belirli sınıflarını bu fikre alıştırmıştır. Tam olarak gerçekleştirilmesi birçok nesli işgal edecek ve şiddetli bir toplumsal düzenleme yaratacaktır.

Romantik aşkı üreme denkleminden ayırma fikri, 1930’ların başındaki popüler medyada ortaya çıktı. Ira S. Wilde’ın 1933’te yazdığı bir kitap, 2033’e kadar hükümetlerin kiminle evlenebileceğine karar vereceğini öngörüyordu. 1930 yapımı Just Imagine filmi, insanların bebeklerini bir otomattan aldıklarını bile tuhaf bir şekilde gösteriyor. Ve tabii ki Aldous Huxley’in klasik distopik romanı Cesur Yeni Dünya (1932), çocukların laboratuarlarda ve kondisyonlama merkezlerinde yetiştirildiği ve “anne” kelimesinin bir müstehcenlik haline geldiği bir geleceği tasvir etti.

2030 Yılında Laboratuvarda Büyümüş Bebekler yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Temmuz 1852‘de 32 yaşındaki Herman Melville adlı romancı, yeni romanı Moby-Dick için büyük umutlar besledi; The Whale, kitabın karışık eleştirilerine ve düşük satışlara rağmen. O ay, romanının efsanevi kahramanı Kaptan Ahab’ın ve gemisi Pequod’un ana limanı olan Massachusetts adasına ilk ziyareti için Nantucket’a bir vapur aldı. Bir turist gibi, Melville yerel ileri gelenlerle tanıştı, dışarıda yemek yedi ve daha önce sadece hayalini kurduğu köyün manzaralarını gördü.

Ve Nantucket’taki son gününde, Melville’in romanına ilham veren 1820 olayında bir ispermeçet balinası tarafından saldırıya uğrayan ve batan gemi Essex’in kaptanlığını yapan 60 yaşındaki parçalanmış adamla tanıştı. Kaptan George Pollard Jr., Essex battığında sadece 29 yaşındaydı ve hayatta kaldı ve ikinci bir balina avcılığı gemisi olan Two Brothers’ın kaptanlığını yapmak için Nantucket’e döndü. Ancak iki yıl sonra bu gemi bir mercan resifinde kaza yaptığında, kaptan denizde şanssız olarak işaretlendi ve hiçbir gemi sahibi ona bir daha gemiye güvenmeyecekti. Pollard, köyün gece bekçisi olarak kalan yıllarını karada geçirdi.

Melville, Moby-Dick’te Pollard hakkında ve gemisini batıran balinayla ilgili olarak yazmıştı. Melville ziyareti sırasında, ikisinin yalnızca “birkaç söz aldıklarını” yazdı. Ancak Melville, Pollard’ın denizdeki çilesinin Essex’in batmasıyla sona ermediğini biliyordu ve kaptanın kesinlikle yanında taşıdığı korkunç anıları uyandıracak değildi. “Adalılar için o bir hiçkimseydi,” diye yazdı.

Pollard, Essex çilesinden kurtulduktan kısa bir süre sonra kaptan arkadaşlarına ve George Bennet adlı bir misyonere tüm hikayeyi anlatmıştı. Bennet için bu hikaye itiraf gibiydi. Kuşkusuz, acımasızdı: Denizde 92 gün ve uykusuz geceler, sızan bir teknede yiyecek yoktu, hayatta kalan ekibi affetmeyen güneşin, nihai yamyamlığın ve Pollard’ın ilk kuzeni Owen Coffin de dahil olmak üzere iki gencin üzücü kaderinin altında deliriyor. Pollard misyonere, “Ama sana daha fazlasını söyleyemem hatırladığımda kafam yanıyor, ne dediğimi pek bilmiyorum.” dedi.

Essex için sorun, Melville’in bildiği gibi, 14 Ağustos 1819’da, iki buçuk yıl sürmesi beklenen bir balina avı yolculuğunda Nantucket’tan ayrıldıktan sadece iki gün sonra başladı. 87 fit uzunluğundaki gemiye, üstteki yelkenini yok eden ve neredeyse batan bir fırtına çarptı. Yine de Pollard, beş hafta sonra Cape Horn‘a vararak devam etti. Ancak 20 kişilik mürettebat, Güney Amerika açıklarındaki suların neredeyse avlanmak için elverişsiz olduğunu fark etti ve bu nedenle, Güney Pasifik’teki, herhangi bir kıyıdan çok uzaktaki balina avlama alanlarına yelken açmaya karar verdiler.

Essex stoklarını yenilemek için Galapagos’taki Charles Adası’na demir attı ve burada mürettebat 100 kiloluk kaplumbağa topladı. Şaka yapmak isteyen mürettebattan biri kuru mevsimde hızla yayılan bir ateş yaktı. Pollard’ın adamları alevlerin içinden geçerek zar zor kaçtılar ve yelken açtıktan bir gün sonra hala yanan adadan çıkan dumanı görebiliyorlardı. Pollard öfkeliydi ve yangını kim çıkarırsa ona karşı intikam yemini etti. Yıllar sonra Charles Adası hala karartılmış bir çorak araziydi ve yangının hem Floreana Kaplumbağası hem de Floreana Mockingbird’ün neslinin tükenmesine neden olduğuna inanılıyordu.

1820 Kasım’ına gelindiğinde, aylarca başarılı bir yolculuktan sonra ve en yakın karadan bin mil uzakta, Essex’ten balinalar, mürettebatın “Nantucket atlı kızak gezileri” dediği şekilde onları ufka doğru sürükleyen balinaları zıpkınladılar. 23 yaşındaki ilk arkadaşı Owen Chase, Pollard balina avcılığına giderken onarım yapmak için Essex’te kalmıştı. Uzunluğu 85 fit olan çok büyük bir balinanın uzakta sessizce yattığını, başı gemiye dönük olan Chase olduğunu fark etti. Sonra, iki ya da üç ağızdan sonra, dev Essex’e yöneldi, “bizim için büyük bir hızla aşağıya iniyor,” diyordu. Chase yaklaşık üç deniz mili. Balina, “o kadar dehşet verici ve muazzam, neredeyse hepimizi yüzümüze fırlatacakmış gibi” gemiye çarptı.

Balina geminin altından geçti ve suda çarpmaya başladı. Chase, “Sanki öfkeyle dikkati dağılmış gibi çenelerini birbirine vurduğunu açıkça görebiliyordum,” diye hatırladı. Sonra balina kayboldu. Mürettebat gemideki deliği kapatmaya çalışıyordu ve bir adam “İşte burada yine bize çarpıyor” diye bağırınca pompaları çalıştırıyordu. Chase balinayı gördü, başı sudan çıkmış, büyük bir hızla aşağıya iniyor bu sefer altı mil hızla, diye düşündü. Bu sefer direk başın altından pruvaya çarptı ve sonsuza dek ortadan kayboldu.

Su, gemiye o kadar hızlı akıyordu ki, mürettebatın yapabileceği tek şey, Essex yanlarına dönmeden önce tekneleri alçaltmak ve onları seyir aletleri, ekmek, su ve malzemelerle doldurmaya çalışmaktı . Pollard gemisinin tehlikede olduğunu uzaktan gördü, sonra Essex’i harabeye çevirdi. Şaşkınlıkla, “Tanrım, Bay Chase, sorun nedir?” Diye sordu. “Bir balina tarafından yakıldık,” diye cevapladı.

Başka bir tekne geri döndü ve adamlar sessizce oturdular, kaptanları hâlâ soluk almakta zorlanıyor ve dili tutulmuştu. Chase bazılarının “içler acısı durumlarının boyutu hakkında hiçbir fikrinin olmadığını” gözlemledi.

Adamlar, yavaş yavaş battığı için mahkum Essex’i terk etmeye isteksizdi ve Pollard bir plan yapmaya çalıştı. Toplamda üç tekne ve 20 adam vardı. En yakın kara parçasının Marquesas Adaları ve Society Adaları olduğunu hesapladılar ve Pollard onlar için yola çıkmak istedi ancak denizcilik tarihindeki en ironik kararlardan birinde, Chase ve mürettebat onu bu adaların yamyamlarla dolu olduğuna ikna ettiler ve mürettebatın en iyi hayatta kalma şansının güneye yelken açmak olduğunu. Karaya olan mesafe çok daha büyük olurdu, ancak ticaret rüzgarlarını yakalayabilir veya başka bir balina avcısı tarafından tespit edilebilirler. Sadece Pollard, adalardan uzaklaşmanın sonuçlarını anlıyor gibiydi. (Nathaniel Philbrick’e göre Denizin Kalbinde: Balina Gemisi Essex Trajedisi adlı kitabında, Yamyamlık söylentileri sürmesine rağmen, tüccarlar adaları olaysız ziyaret ediyorlardı.)

Böylece Essex’i 20 metrelik teknelerinde bıraktılar. Susuz kalmaya başladılar. Güneş tahrip ediyordu. Pollard’ın teknesine bir katil balina saldırdı. İki hafta sonra karayı Henderson Adası’nı gördüler, ama çoraktı. Bir hafta sonra adamların erzakları tükenmeye başladı. Yine de, üçü bir tekneye geri dönmek yerine karada şanslarını kullanmayı tercih etmeye karar verdi. Kimse onları suçlayamaz. Ve ayrıca, teknelerdeki adamların erzaklarını da uzatırdı.

Aralık ortasında, denizde geçen haftaların ardından, tekneler su almaya başladı, geceleri daha fazla balina onları tehdit etti. Chase’in teknesinde bir adam çıldırdı, ayağa kalktı ve bir akşam yemeği peçetesi ve su istedi, ardından ertesi sabah ölmeden önce korkunç kasılmaları oldu. Chase, “İnsanlık bundan sonra gelenlerin korkunç resitalinde ürpermeli” diye yazdı. Mürettebat “uzuvlarını vücudundan ayırdı ve tüm eti kemiklerinden kesti; Daha sonra cesedi açtık, kalbi çıkardık ve tekrar kapattık elimizden geldiğince düzgün bir şekilde dikip denize verdik. ” Sonra adamın organlarını yassı bir taş üzerinde kavurup yediler.

Önümüzdeki hafta, üç denizci daha öldü ve vücutları pişirilip yenildi. Bir tekne kayboldu ve ardından Chase ve Pollard’ın tekneleri birbirlerini gözden kaybetti. İnsan etinin tayınları uzun sürmedi ve hayatta kalanlar ne kadar çok yerse, o kadar aç hissediyorlardı. Her iki teknede de adamlar konuşamayacak kadar zayıfladı. Pollard’ın teknesindeki dört adam, daha fazla yemek olmazsa öleceklerini düşündü. 6 Şubat 1821’de Essex’e veda ettikten dokuz hafta sonra bir genç olan Charles Ramsdell, daha sonra kimin yeneceğini belirlemek için kura çekmeyi önerdi.17. yüzyılın ilk yarısına kadar uzanan deniz geleneğiydi. Pollard’ın teknesindeki adamlar, Ramsdell’in önerisini kabul etti ve kura, kaptanın ilk kuzeni olan genç Owen Coffin’e düştü.

Pollard, çocuğun annesine ona göz kulak olacağına söz vermişti. “Oğlum, oğlum!” diye kaptan bağırdı, “Sana dokunan ilk adamı vururum.” Pollard oğlanın yerine geçmeyi bile teklif etti, ama Coffin bunlardan hiçbirini kabul etmedi. Ramsdell, arkadaşını vurması gerektiğini söyledi. Uzun süre durakladı. Coffin başını teknenin silahına dayadı ve Ramsdell tetiği çekti. Pollard, uzaklaştırıldı ve ondan hiçbir şey kalmadı.

18 Şubat’ta, denizde 89 günün ardından, Chase’in teknesindeki son üç adam, uzakta bir yelken gördü. Çılgınca bir kovalamacanın ardından İngiliz gemisi Indian’ı yakalamayı başardılar ve kurtarıldılar.

Üç yüz mil ötede, Pollard’ın teknesi yalnızca kaptanını ve Charles Ramsdell‘i taşıdı. Sadece, en son mahvolmuş mürettebatın kemikleri vardı ve onları kemik iliğini yiyebilmek için teknenin dibinde kırdılar. Günler geçtikçe iki adam, teknenin zeminine dağılmış kemiklere takıntılıydı.

Chase ve adamlarının kurtarılmasından neredeyse bir hafta sonra, Amerikan gemisi Dauphin’deki bir mürettebat Pollard’ın teknesini gördü. Zavallı ve kafası karışmış Pollard ve Ramsdell, kurtarılmalarına sevinmediler, sadece teknelerinin dibine döndü ve ceplerine kemiklerini doldurdular. Dauphin’de güvenli bir şekilde, iki hezeyan adam “ayrılmaktan nefret ettikleri ölü karışık arkadaşlarının kemiklerini emerken” görüldü.

Essex’ten sağ kurtulan beş kişi, Nantucket için yelken açmadan önce iyileştikleri Valparaiso’da yeniden bir araya geldi. Philbrick’in yazdığı gibi, Pollard akşam yemeğine birkaç kaptanla katılacak kadar iyileşmişti ve onlara Essex enkazının tüm hikayesini ve denizde geçirdiği üç ayın üzücü halini anlattı. Mevcut kaptanlardan biri odasına geri döndü ve Pollard’ın hesabına “şimdiye kadar gelen en üzücü anlatı” diye seslenerek her şeyi yazdı.

Yıllar sonra üçüncü tekne Ducie Adası’nda keşfedildi; gemide üç iskelet vardı. Mucizevi bir şekilde, Henderson Adası’nda kalmayı seçen üç adam, bir Avustralya gemisi onları kurtarana kadar, çoğu kabuklu deniz ürünleri ve kuş yumurtaları ile yaklaşık dört ay hayatta kaldı.

Nantucket’a vardıklarında, Essex’in hayatta kalan mürettebatı büyük ölçüde yargılamadan karşılandı. En zor koşullarda yamyamlık, gerekçeli olarak düşünüldü, bir deniz geleneğiydi. Benzer olaylarda, hayatta kalanlar ölülerin etini yemeyi reddettiler, ancak bunu balık yemi olarak kullandılar. Ancak Philbrick, Essex adamlarının büyük ölçüde yüzeyde deniz yaşamından yoksun sularda bulunduğunu not ediyor.

Ancak Kaptan Pollard, kuzenini yemiş olduğu için bu kadar kolay affedilmiyordu. Bir bilim adamı daha sonra bu eylemden “gastronomik ensest” olarak bahsetti. Owen Coffin’in annesi, kaptanın huzurunda olmaya dayanamadı. Pollard, denizdeki günleri bittikten sonra hayatının geri kalanını Nantucket’ta geçirdi. Yılda bir, Essex’in enkazının yıldönümünde, kendisini odasına kilitlediği ve kayıp mürettebatının onuruna oruç tuttuğu söylenirdi.

1852’de Melville ve Moby-Dick, belirsizliğe doğru kaymaya başladılar. Yazarın umutlarına rağmen kitabı hayatı boyunca birkaç bin kopya sattı ve birkaç başarısız roman denemesinden sonra Melville, münzevi bir hayata yerleşti ve New York’ta gümrük müfettişi olarak 19 yıl geçirdi. İçti ve iki oğlunun ölümüne şahit oldu. Depresyonda, romanları şiir için terk etti.

Moby-Dick gerçek ve korkutucu bir hikaye yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Bir zamanlar Hindistan ile Madagaskar arasında sıkışmış olan eski bir kıta şimdi Hint Okyanusu’nun dibine dağılmış durumda.

Kıtanın varlığına dair ilk ipuçları, Hint Okyanusu’nun bazı bölümlerinin diğerlerinden daha güçlü yerçekimi alanlarına sahip olduğu ve daha kalın kabukları gösterdiği zaman geldi. Bir teori, kara parçalarının battığı ve okyanus kabuğuna yapıştığı yönündeydi.

Mauritius, yerçekimi kuvvetinin güçlü olduğu bir yerdi. 2013 yılında, Güney Afrika’daki Witwatersrand Üniversitesi’nden Lewis Ashwal ve meslektaşları, volkanik adanın eski, batık bir kıta üzerinde oturduğunu öne sürdü .

Mauritius sadece 8 milyon yaşında olmasına rağmen, adanın plajlarındaki bazı zirkon kristalleri neredeyse 2 milyar yaşında. Volkanik patlamalar, zirkonu antik kayadan fırlatmış olabilir .

Ashwal ve ekibi, Mauritius’ta 3 milyar yıllık zirkon kristalleri buldu. Ayrıntılı analizlerle, Mauritia adını verdikleri kayıp kıtanın jeolojik tarihini yeniden inşa ettiler.

Yaklaşık 85 milyon yıl öncesine kadar Mauritius, Hindistan ile Madagaskar arasında, bugün olduğundan çok daha yakın olan küçük bir kıtaydı Madagaskar’ın yaklaşık dörtte biri büyüklüğündeydi. Sonra Hindistan ve Madagaskar birbirinden ayrılmaya başladı ve Mauritia gerilmeye ve dağılmaya başladı.

Avustralya’daki New South Wales Üniversitesi’nden Martin Van Kranendonk , “Tıpkı oyun hamuru gibi: kıtalar gerildiğinde incelir ve parçalanır” diyor. “Okyanusun altına batan bu ince parçalar.”

Cargados Carajos, Laccadive ve Chagos adaları da dahil olmak üzere Hint Okyanusu’ndaki diğer volkanik adaların da Mauritia’nın parçaları üzerinde oturduğuna dair kanıtlar var. Avustralya’daki Adelaide Üniversitesi’nden Alan Collins, diğer eski kıtaların giderek daha fazla kalıntısının ortaya çıkarıldığını söylüyor.

Son zamanlarda Batı Avustralya açıklarında ve İzlanda’nın altında birkaç parça bulunduğunu söylüyor. “Ancak şimdi, derin okyanusların daha fazlasını keşfettikçe, o yerdeki tüm bu antik kıtaları buluyoruz.”

Uzun süredir kayıp olan kıta, Hint Okyanusu’nun derinliklerinde sular altında bulundu yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Güneş önümüzdeki 100 yıldaki en büyük tehditlerimizden biri olabilir. 150 yıl önce Dünya’yı vuran gibi muazzam bir güneş patlaması bugün bize çarptıysa, elektrik şebekelerimizi, uydu iletişimimizi ve interneti devre dışı bırakabilir. Yeni bir çalışma, böyle bir olayın önümüzdeki yüzyılda gerçekleşebileceğini ortaya koyuyor.

Harvard Üniversitesi’nden Avi Loeb, “Güneş genellikle bir arkadaş ve hayatın kaynağı olarak düşünülür, ancak tam tersi de olabilir” diyor. “Sadece koşullara bağlı.”

Yine Harvard’da bulunan Loeb ve Manasvi Lingam , güneş “süper parıltılarının” ne kadar muhtemel olduğunu ve bizi nasıl etkileyebileceğini görmek için diğer güneş benzeri yıldızlarla ilgili verileri inceledi.

En uç süper parlamaların yaklaşık 20 milyon yılda bir güneşimiz gibi bir yıldızda meydana gelme olasılığının yüksek olduğunu buldular. Bu enerjik ultraviyole radyasyon patlamalarının ve yüksek enerjili yüklü parçacıkların en kötüsü ozon tabakamızı yok edebilir, DNA mutasyonlarına neden olabilir ve ekosistemleri bozabilir.

Ancak daha kısa vadede araştırmacılar, güneşimizde meydana gelebileceğini bildiğimiz bir türden daha az yoğun süper parlamaların yine de sorunlara neden olabileceğini söylüyorlar. 1859’da, güçlü bir güneş fırtınası, türünün ilk kaydedilen olayında Dünya’ya muazzam parıltılar gönderdi. Batı dünyasındaki telgraf sistemleri başarısız oldu ve bazı operatörlerin kablolara zorlanan büyük miktardaki elektrik akımından şok aldığını bildirdi.

Loeb, “O zamanlar çok fazla teknoloji yoktu, bu yüzden hasar çok önemli değildi, ancak modern dünyada meydana gelirse, zarar trilyonlarca dolar olabilir” diyor. Bugün böyle bir alevlenme tüm güç şebekelerini, tüm bilgisayarları, nükleer reaktörlerdeki tüm soğutma sistemlerini kapatabilir. Pek çok şey kötü gidebilir. “

Loeb, 1859 kadar güçlü bir olayın güç şebekelerine, uydulara ve iletişimlere yaklaşık 10 trilyon dolar zarar verebileceğini söylüyor. Biraz daha güçlü bir parlama, ozon tabakasına bile zarar verebilir.

Loeb, önceki çalışmalar böyle bir olayın önümüzdeki on yıl içinde yüzde 12 olasılıkla gerçekleşmesi muhtemel göründüğünü, ancak hiç kimsenin bu kadar endişeli görünmediğini söylüyor. Asteroid etkileri, hayati tehlike oluşturan uzay olayları söz konusu olduğunda tüm dikkatleri üzerine çekiyor, ancak Loeb ve Lingam, süper işaret fişeklerinin de aynı derecede ölümcül ve aynı derecede muhtemel olduğunu keşfetti.

Yale Üniversitesi’nden Greg Laughlin , “Geceleri süper parlak güneş ışınları hakkında endişelenerek uyuyamıyorum, ancak bu, birinin bu konuda endişelenmemesi gerektiği anlamına gelmez” diyor .

Geçen ay, Loeb ve Lingam Dünya’yı hem büyük hem de küçük süper parıltılardan korumak için bir potansiyel yol buldu: Güneş ile aramızda manyetik bir kalkan görevi görecek ve parıltıların parçacıklarını uzaklaştırabilecek devasa bir iletken tel döngüsü.

Ne yazık ki, böyle bir kalkanın uzaya fırlatılması 100 milyar dolardan fazlaya mal olacak. Laughlin, “Uzayda bir tel döngü oluşturmak için kaynakları ciddi şekilde yönlendirmenin para harcamanın en iyi yolu olmayacağını düşünüyorum” diyor. “Ancak süper güneş ışınlarının nasıl çalıştığı hakkında daha fazla düşünmek ve güneşimizin benzerlerine nasıl uyduğu hakkında bir fikir edinmek çok değerli bir çaba olacaktır.”

Teknolojiyi yok eden bir güneş patlaması 100 yıl içinde Dünya’yı vurabilir! yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Dünyadaki herhangi bir ormana ışınlanabileceğinizi hayal edin. Karaya indiğinizde, ormanın kenarına yarım kilometre yakınlıkta olma şansınız yüzde 50’dir. Gezegenimizin ormanlarının ne kadar kötü dilimlenmiş ve doğranmış olduğu budur.

Yeni bir araştırma, hayvanların yüzde 85‘inin bu parçalanmış ormanlarda yaşamaktan etkilendiğini gösteriyor. Bulgular, koruma uzmanlarının bu türleri en iyi nasıl koruyacaklarını anlamalarına yardımcı olacak.

Ormanların parçalanmasının biyolojik çeşitliliği ve ekosistemleri etkilediği biliniyor olsa da, şimdiye kadar incelenen etkiler yereldir ve belirli türlere özgüdür. Bu da kaotik bir tablo ortaya çıkarmaktadır. İngiltere’deki Newcastle Üniversitesi’nden Marion Pfeifer ve meslektaşları, verileri anlamlandırmak için yeni bir yöntem geliştirdiler.

Bölgeleri sadece orman ve orman dışı olarak ayırmak yerine, ormanları çevreleyen arazideki değişiklikleri de hesaba kattılar. Mevcut nüfus verilerini kullanarak Amerika, Asya ve Afrika’daki 22 tropikal bölgede amfibiler, sürüngenler, kuşlar ve memeliler dahil 1673 omurgalı türünün bolluğunu haritalandırdılar. Bunlar arasında Sunda pangolin ve Baird’in tapiri gibi tehdit altındaki birçok tür vardı .

Orman kenarlarında bolluğu değişen türlerin yüzde 46’sı, son birkaç on yılda daha fazla hale geldi, yüzde 39’u ise daha az halde. Bu, bazı türler için iyi bir haber olabilir, ancak orman kıyısındaki yaşam, davranışlarını değiştirebilir.

Bununla birlikte, ormanın derinliklerinde yaşamayı tercih eden diğerleri, yalnızca en yüksek bolluklarına orman kenarlarından 200 ila 400 metreden daha fazla ulaştı. Bu türler büyük, sürekli ormanlara bağımlı görünmektedir. Ormanlar parçalanmaya devam ederse, bu türler sürülebilir.

Avustralya Queensland’deki James Cook Üniversitesi’nden William Laurance , “Bu son derece önemli bir çalışma, çünkü yaklaşık 2000 omurgalı türü için bu kadar büyük miktarda veriyi entegre ediyor” diyor . “Bazı yönlerden, en kötü korkularımızı doğrular.”

Laurance, tropikal gelişmekte olan ülkelerdeki ormanların özellikle oradaki yol yapımının hızlı temposundan etkileneceğini vurguluyor. Yayınlanan bir makalede, kendisi ve meslektaşları, 2050 yılına kadar inşa edilmesi planlanan 25 milyon kilometre asfalt yolun yaklaşık yüzde 90‘ının bu bölgelerde olacağını tahmin ediyor.

Laurance, “Yollar genellikle Pandora’nın orman türleri için çevre sorunları kutusunu açar” diyor. Sorunlar arasında parçalanma, avlanma, ağaç kesimi, ormansızlaşma ve yasadışı madencilik yer alıyor. Amazon’da, tüm ormansızlaşmanın yüzde 95’i yasal veya yasa dışı bir yolun 5,5 kilometre yakınında gerçekleşiyor.

Bu yolların birçoğu kötü inşa edilecek, bu nedenle şiddetli yağışlarda yıkanacak veya delikler açılacak. Kalkınma üzerinde olumlu bir etkiye sahip olmaktan ziyade, onları sürdürmek bu ülkeler için mali bir yük olabilir .

Yollar ve genel olarak orman parçalanması da bizi etkileyebilir dramatik bir şekilde. İngiltere’deki Lancaster Üniversitesi’nden Jos Barlow, “Tropikal orman kenarları orman yangınlarına çok daha duyarlıdır” diyor. 2015 yılında yapılan bir araştırma, yoğun ormanlarda 82 yılda bir yangınların 11 yılda bir patlak veren yollar veya açıklıklar gibi orman kenarlarında daha sık meydana geldiğini ortaya koymuştur. Barlow’a göre, ormanların parçalanmasının önlenmesi, orman yangınlarının görülme sıklığının azaltılmasında hayati bir adım olabilir.

Orman yangınları yüzünden hayvanların üçte biri yok oluyor yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Çıplak gözle görülemeyen yazıları araştırmacılar, yeni fotoğraflarda eski yazıların satırlarını ortaya çıkardı. Uzun süredir boş olduğu düşünülen Ölü Deniz Parşömenlerinin dört parçasında İbranice ve Aramice yazılmış gizli metin parçaları ortaya çıktı. Parşömen parçaları arkeologlar tarafından kazılmış ve 1950’lerde bir İngiliz araştırmacıya bağışlanmış ve diğer sözde Ölü Deniz Parşömeni parçalarının sahte olduğu kanıtlandığı bir zamanda gerçekliğini pekiştirmiştir.

Yaklaşık 2000 yıl önce bir Yahudi mezhebinin üyeleri tarafından saklanan Ölü Deniz Parşömenleri, İbranice İncil’in bilinen en eski parçalarını içeriyor. 1940’larda ve 1950’lerde Bedevi kabile üyeleri ve arkeologlar, Batı Şeria’da Ölü Deniz’e bakan, Kudüs’ün yaklaşık 12 mil doğusundaki Qumran’ın kurak mağaralarında bu metinleri yeniden keşfettiler.

Birkaç yıl önce, bir grup araştırmacı, dünyanın dört bir yanındaki müzelere ve koleksiyonlara dağıtılan Qumran Mağaralarında bulunan eserleri incelemek için yola çıktı. Malta Üniversitesi’nde İbranice ve eski Yahudilik konusunda kıdemli bir öğretim görevlisi olan Dennis Mizzi, “Araştırmanın ilk günlerinde, 50’li ve 60’lı yıllarda, ekskavatörler bazen hediye olarak birçok eseri, genellikle seramikleri, işbirliği yapan müzelere bağışladılar” diyor .

Mizzi ve meslektaşları, mağaralardaki bazı kanıtların, bu nesneler orijinal bağlamlarından ayrıldıkça yol boyunca kaybolmuş veya gözden kaçmış olabileceğinden şüphelendiler. Bir Kumran kavanozunun iç kapağında daha önce yarasa gübresi olduğu düşünülen çürümüş papirüs buldular. Tekstil ürünlerini takip ettiler bir sigara kutusunda saklanan parşömenleri sarmak için kullanılır. Ama asla kayıp metinleri aramaya niyetlenmediler.

Bununla birlikte, araştırmacılar, Ürdün hükümetinin 1950’lerde Birleşik Krallık Leeds Üniversitesi’nde bir deri ve parşömen uzmanına verdiği sözde boş Ölü Deniz Parşömeni parçaları koleksiyonunu yeniden ziyaret ettiler. Bu parçalar “yazılmamış” göründüğü için, metin arayan İncil alimleri için değersiz oldukları düşünülüyordu, ancak Leeds araştırmacısının parşömenleri tarihe kadar yapmak istediği testler için mükemmeldi. Parçalar tahrip edici analizler için gönderildiğinde, mevcut parçalardan birkaç mm’den büyük olmayan çok ince numuneler kesiyorlar. Başka bir deyişle, bu tür analizler için parçaların tamamını göndermediler diye ekliyor Mizzi.

Bu koleksiyon 1997’de Manchester Üniversitesi’ne bağışlandı ve o zamandan beri John Rylands Kütüphanesinde depoda kaldı.

Londra’daki King’s College’dan araştırmacı Joan Taylor, bu koleksiyondaki sözüm ona boş bir parçayı inceledikten sonra, topallayan bir İbranice harf L’nin zayıf izlerini gördüğünü düşündü. Bu ipucunun ardından, 1 santimetreden büyük görünen 51 boş parça fotoğraflanmaya sunuldu. Kütüphane ekibi, bazıları çıplak gözle görülemeyenler de dahil olmak üzere elektromanyetik spektrumun farklı dalga boylarını yakalayan bir teknik olan multispektral görüntülemeyi kullandı. Taylor, Mizzi ve Lugano İlahiyat Fakültesi’nden üçüncü işbirlikçileri Marcello Fidanzio, sonuçları aldıklarında ve dört parçada belirgin metin satırları gördüklerinde şaşırdılar.

Taylor yaptığı açıklamada, “Her parçada sadece birkaç tane var, ancak bir kanepenin altında bulduğunuz bir yapbozun eksik parçaları gibiler” dedi. Mizzi, “Şabat gibi bazı kelimeler kolayca tanınabilir,” diyor. Mizzi, bu kelimenin dört satırlık bir metinden oluşan bir bölümde yer aldığını ve Hezekiel’in İncil kitabıyla ilgili olabileceğini söylüyor. Bununla birlikte, o ve meslektaşları parçaları yorumlamaya yeni başlıyorlar ve anlamları üzerine yorum yapmak için henüz çok erken olduğunu söylüyor. “Parçalarda görünen harfleri bulmaya hala çalışıyoruz” diyor. Ekip, mürekkebin bileşimi ve parşömen üretimi de dahil olmak üzere eserlerin fiziksel yönlerini aydınlatmak için daha fazla test yapmak istiyor.

Ölü Deniz Parşömenlerinden yeni, otantik metin parçalarının yüzeye çıkması nadirdir. Neyse ki, bu parçaların iyi belgelenmiş bir geçmişi var. Araştırmacılar, Ölü Deniz Parşömenlerinin çoğunun ve yaklaşık 500 metinden binlerce parçanın bulunduğu Qumran’daki 4. Mağara’da kazıldıklarını biliyorlar.

Bunu, geçmiş yirmi yılda antika pazarında dolaşıma giren, kaynağı bilinmeyen 70 yeni parşömen parçasıyla karşılaştırın. Bu metinlerin birçoğu İncil alimleri tarafından yorumlanıp akademik dergilerde ve kitaplarda yer almasına rağmen, bazı araştırmacılar belirsiz kökenleri nedeniyle metinlerin gerçekliği hakkında şüphe uyandırmaya devam etti.

Yeni çalışmaya dahil olmayan Iowa Üniversitesi’nde klasikler ve dini araştırmalar profesörü olan Robert Cargill, İncil Müzesi tarafından toplanan parçaları Rylands Kütüphanesi’ndeki “düzgün kazılmış, daha az sansasyonel” parçalarla karşılaştırdı, “gerçek hazineler olduğu ortaya çıktı.”

Cargill, “İncil Müzesi’nde bildirilen tekrarlanan skandalların aksine, John Rylands Kütüphanesi koleksiyonundaki bu keşif, arkeolojide yeni teknolojik yaklaşımların kullanımıyla ilgili güven verici bir başarı öyküsüdür,” diyor.

Sözde Boş Ölü Deniz Parşömeni Parçalarında Bulunan Metin yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Son araştırmalar, insanların kökenlerini ortaya çıkarmaya, eski insanların ne yediğini belirlemeye ve tarihi yerleri gökyüzünden izlemeye yardımcı oluyor. 1924’te Güney Afrika’da bulunan 3 yaşındaki bir çocuğun kafatası, insanların insanlığın kökeni hakkındaki düşüncelerini sonsuza dek değiştirdi. Taung Çocuğu, proto-insanlarda veya eski bir grupla ilk karşılaşma homininlerini denilen australopithesinlerin, insan evriminin çalışmada bir dönüm noktası oldu.

O zamanlar çok az insan bugün bilim adamlarının evrim hakkında bildiklerini tahmin edebilirdi ve şimdi keşif hızı her zamankinden daha hızlı. 21. yüzyılın başından beri bile, insan kökenleri ders kitapları defalarca yeniden yazılmıştır. Sadece 20 yıl önce, bilim adamlarının yirmi yıl sonra insanlığın derin geçmişiyle ilgili bildiklerini kimse hayal bile edemezdi, bırakın bir toprak yığınından, bir diş plağı sıyrığından veya uzaydaki uydulardan ne kadar bilgi çıkarılabileceğini bir kenara bırakın.

Afrika’da, DNA‘mızdaki farklılıklara dayanarak insanların muhtemelen diğer Büyük Maymunlardan ayrıldığını bildiğimiz 5 ila 7 milyon yıl öncesine tarihlenen en eski hominin için birkaç fosil adayı var.

1990’larda keşfedilmesine rağmen , 2009’da “Ardi” lakaplı 4,4 milyon yıllık iskeletin yayınlanması, bilim adamlarının homininlerin nasıl yürümeye başladığına dair görüşlerini değiştirdi.

Kendi türümüzle ilgili bakış açıları da değişti. Arkeologlar daha önce Homo sapiens‘in Afrika’da yaklaşık 200.000 yıl önce evrimleştiğini düşünüyorlardı, ancak hikaye daha karmaşık hale geldi. Fas’ta bulunan fosiller, eski DNA kanıtlarıyla tutarlı olarak bu tarihi 300.000 yıl öncesine itti. Bu, türümüzün tek bir yerde ortaya çıktığına dair şüpheler uyandırıyor. Bu yüzyıl aynı zamanda Avrupa ve Asya’dan beklenmedik keşifleri de beraberinde getirdi. Sadece bu yıl, araştırmacılar Filipinler’den yeni bir tür bildirdi.

Antropologlar, Homo sapiens atalarımızın diğer insan türleriyle önceden düşünüldüğünden çok daha fazla temas kurduklarının farkına varıyorlar. Bugün insan evrimi, Darwin’in ağacından çok, çamurlu, örgülü bir akıntıya benziyor. Yeni antik DNA bilimi, birçok yeni keşfi mümkün kıldı .

Bilim adamları 2010 yılında ilk antik insan genomunu tam olarak sıraladıklarından bu yana, binlerce kişiden elde edilen veriler, türümüzün kökenleri ve erken tarihi hakkında yeni içgörüler ortaya çıkardı. Şaşırtıcı bir keşif, soylarımızın 800.000 yıl öncesine kadar bölünmesine rağmen, modern insanlar ve Neandertallerin son Buz Devri’nde birkaç kez çiftleşmişlerdir. Bu yüzden bugün birçok insan bir Neandertal DNA’sına sahip.

Antik DNA, araştırmacıların bizimle ve Neandertallerle melezleşen gizemli Denisovalıları ilk kez nasıl tanımladığıdır. Ve çoğu çalışma hala kemikler ve dişler üzerinde yürütülürken, mağara kiri ve 6.000 yıllık sakız gibi diğer kaynaklardan antik DNA elde etmek artık mümkün. Uygulamalar insanların çok ötesine geçiyor. Paleogenomics hakkında şaşırtıcı keşifler elde edilir bitkilerden ve hayvanlardan antik tohumlar ve iskeletlerin gizlenmiş moleküller bulabiliriz.

Geçmişte yapılan çalışmalarda devrim yaratan tek molekül DNA değil. Paleoproteomics, çalışma antik proteinler, olabilir bir fosil türlerini belirlemek ve son zamanlarda bağlantılı 9 metrelik uzun boylu, 1300 kiloluk tükenmiş maymun bugünün orangutanlar için yaklaşık 2 milyon yıl önce yaşadı.

Diştaşı bilgilendirici diş plağı 6000 yıl önce süt içme bitkilerin çeşitliliği, bazı muhtemel tıbbi Neandertal diyetler, bilim insanlarının eski hastalıkları ve insan bağırsağı mikrobiyomunun zaman içinde nasıl değiştiğini anlamalarına yardımcı olabilir. Araştırmacılar kültürel ipuçları bile buldular bir ortaçağ rahibesinin eşyalarına hapsolmuş parlak mavi lapis lazuli, tarihçileri aydınlatılmış el yazmalarını kimin yazdığını yeniden düşünmeye yöneltti.

Çanak çömleklerde hapsolmuş lipit kalıntıları, Sahra’daki süt tüketiminin kökenini ortaya çıkardı ve Bronz ve Demir Çağı Avrupa’sında bulunan garip şekilli kapların eski biberonlar olduğunu gösterdi .

Biyomoleküller, araştırmacıların mikroskobik ayrıntılara yakınlaştırmalarına yardımcı olurken, diğer yaklaşımlar da uzaklaştırmalarına izin veriyor. Arkeologlar 1930’lardan beri hava fotoğrafçılığını kullanıyorlar, ancak yaygın olarak bulunan uydu görüntüleri artık araştırmacıların yeni siteleri keşfetmesine ve risk altındaki mevcut alanları izlemesine olanak sağlıyor. Alanların üzerinden uçan dronlar, nasıl ve neden yapıldığını araştırmaya ve yağmalama ile mücadele etmeye yardımcı olur .

Başlangıçta uzay uygulamaları için geliştirilen bilim adamları, şimdi 3B yüzeyleri haritalamak ve buradaki Dünya üzerindeki manzaraları görselleştirmek için mesafeyi ölçmek için lazerler kullanan bir uzaktan algılama tekniği olan LIDAR’ı kullanıyor.  Sonuç olarak, antik kentler Meksika , Kamboçya ve Güney Afrika gibi yerlerde yoğun bitki örtüsünden ortaya çıkıyor .

Yere Nüfuz Eden Radar gibi yeraltına yüzeyden bakabilen teknolojiler de alanda devrim yaratıyor örneğin, Stonehenge’de daha önce bilinmeyen yapıları ortaya çıkarıyor. Arkeologlar giderek daha fazla çukur kazmadan işlerini yapabiliyorlar .

Arkeolog ekipleri, büyük ölçekli süreçleri anlamak için büyük veri kümelerini yeni yollarla birleştiriyor. 2019’da 250’den fazla arkeolog, insanların binlerce yıldır gezegeni değiştirdiğini göstermek için bulgularını bir araya getirdi, örneğin Çin’deki 2.000 yıllık bir sulama sistemiyle. Bu, gezegendeki insan etkileriyle tanımlanan mevcut dönem olan Antroposen’in ancak 20. yüzyılda başladığı fikrine meydan okuyan diğer çalışmaları yansıtıyor.

Arkeologlar ve bilim uzmanları arasındaki yeni ortaklıklar her zaman gerilimsiz olmasa da, geçmişi incelemenin tarlalara ulaşmak anlamına geldiği konusunda artan bir fikir birliği var. Yeni yöntemler, insanlığın paylaşılan tarihine derinlemesine bir bakış açısı sağladığından, bu kavrayışların bugün ve gelecekte ilgili ve yararlı olmasını sağlamak bir zorluktur. Gençlerin önderliğindeki iklim grevleri ve krizdeki bir gezegenin farkındalığının arttığı bir yılda, geçmişe bakmak ters etki yaratabilir.

Yine de bunu yaparken, arkeologlar iklim değişikliği için deneysel destek sağlıyor ve eski insanların zorlu ortamlarla nasıl başa çıktığını ortaya koyuyor. Bugün arkeologlar, daha az hasarlı, daha adil bir gezegen vizyonuna doğru yöntemlerine, verilerine ve bakış açılarına katkıda bulunuyorlar. Önümüzdeki yüzyılın arkeolojik keşifler açısından tam olarak ne getireceğini tahmin etmek zor olsa da, “kullanılabilir geçmişler” üzerine yeni bir odaklanma olumlu bir yöne işaret ediyor.

Geçmişin Hikayeleri Her Zamankinden Daha Hızlı Ortaya Çıkıyor yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Güneş, Yucatan ormanının üzerinde batarken, solan ışığı, tıpkı bir binyıldan fazla süredir olduğu gibi, Sihirbaz Piramidi‘nin batı merdivenine düşer. Hispanik öncesi zamanlarda, Maya dini bayramlarında, bir rahip veya hükümdar bu merdivenleri çıkarak kutsal bir tapınağa giden kapıdan geçebilir.

Meksika’da en çok ziyaret edilen ikinci arkeoloji parkı olan Uxmal, Yucatan’ın düz çayırlarındaki alçak tepeler olan Puuc bölgesinde bir güç merkeziydi. Harabeleri, mimariye gömülü süslü oymalar, frizler ve heykeller içeriyor, ancak 10. yüzyılda bir noktada, bu gelişen şehirdeki inşaat durdu ve İspanyollar gelmeden önce Maya gitti.

“Uxmal’da Rahibe Dörtgeni ve Vali Evi, Kaplumbağalar Evi ve Sihirbaz Piramidi’nin sonraki üst tapınakları gibi son binaların tümü, sanırım bir tür üstün bitmiş taş işçiliğini sergiliyor. Antik Maya dünyasında bulunan en güzel mimari heykellerden biri olduğunu söyleyebilirsiniz, özellikle de kesme taştan yapılmış heykeller, “diyor Kowalski.

Uxmal’ın nihai terk edilme tarihleri ​​bilinmemektedir ve tartışmalıdır, ancak Maya muhtemelen 9. yüzyılda başlayan güney şehirlerinden daha uzun süre orada kalmıştır. Kowalski, MS 950‘de Uxmal’ın artık bölgede aktif bir siyasi başkent olmadığını düşünüyor, ancak bazı bilim adamları, merkezi bir hükümetin 10. yüzyılda veya daha sonra devam ettiğini söylüyor. Uxmal, bir bin yıldan daha uzun bir süre önce orada yaşamın nasıl olduğuna dair yeni ipuçları sunmaya ve şaşırtmaya devam ediyor.

MÖ 1000’den beri, Maya dillerinin varyantlarını veya lehçelerini konuşan insanlar Meksika, Guatemala, Belize ve Honduras’ın bazı bölgelerinde yaşıyorlar. Maya, kendine özgü bir hiyeroglif yazı sistemi yarattı. Astronomiye uyum sağlayarak, döngülere dayalı bir takvim sisteminin geliştirilmesinde ay, güneş ve gezegenlerin hareketlerini kullandılar. Bu , 21 Aralık 2012‘de sona eren ünlü Uzun Sayım döngüsünü de içeriyordu ve dünyanın o gün sona ereceğine dair modern söylentilere yol açtı. Olmadı.

Maya’nın Uxmal’a ilk ne zaman yerleştiğini kimse bilmiyor. Bir efsane, Sihirbaz Piramidi’ni bir gecede inşa eden bir büyücü cüceden bahseder, ancak ilk tapınaktan elde edilen sert kanıtlar, inşaatın MS 6. yüzyılda başladığını ve daha sonra şehri genişletmeye devam ettiğini gösteriyor. Şehir, Puuc’un Mayaları için yaşam merkezi olacaktı.

Maya, elverişli çevre koşulları nedeniyle yüzyıllar boyunca Uxmal’da büyüdü. Şehir, altın çağında, kuzey Yucatan’ın geri kalanından daha fazla yağış alıyor ve daha zengin toprağa sahipti. Tarımda zenginleşti ve buradaki insanların binaları için hammadde yetiştirmesine izin verdi.

Mayalar Hala Burada

Su ile çalışan Uxmal’ın yükselişi, ancak su eksikliği düşüşüne neden oldu. Musluktan su organları ile Uxmal bölgenin halkı tarafından yapılan kuyu Aguadas ve bu kuyular altındaki çan şekilli çukurları artan kuyu sularını kuru mevsimlerde hazırlanmak taze yağmur sularını toplamak için buktes, denilen su topladıkları yerler vardı. Ayrıca chultunes adı verilen şişe şeklinde depolama tankları yaptılar. yağmurdan 2 ila 5 milyon metreküp su depolamalarına olanak tanıyor. Kowalski, su kuyularının kapasitesiyle Uxmal’ın en yüksek noktasında 15.000 ila 18.000 nüfusa sahip olabileceğini tahmin ediyor, ancak diğer kaynaklar bunu 25.000 kadar yüksek bir insan olarak belirtiyor; Huchim 35.000’e kadar bile diyor. Kabah, Sayil ve Labna gibi kalıntıları keşfedilen daha küçük Maya bölgeleri, zirvede Uxmal’ın kontrolü altındaydı.

Bununla birlikte, çoğu tarihçi, kuraklığın nihayetinde Maya’yı Uxmal ve diğer Puuc merkezlerini sonsuza dek terk etmeye sevk ettiği konusunda hemfikir. Yağmur kıtlığı, Uxmal halkının içme suyu tedarikini zorlaştıracak ve fasulye, mısır ve kabak gibi mahsullerin yetiştirilmesini zorlaştıracaktı. Ormansızlaşma da bir rol oynamış olabilir. Huchim, Maya’nın ekin tarlaları yapmak ve inşaat malzemeleri için kireç üretmek için ağaçları kestiğini ve ayrıca toprağı inşaatta kullanılmak üzere değiştirdiklerini söylüyor. Maya uygarlığının çöküşü uzun süredir devam eden bir gizem olsa da, iklim değişiklikleri ve çevrelerinin dönüşümü gibi faktörler, düşüşün önemli itici güçleri gibi görünüyor.

Öyle olsa bile, Uxmal’ın ruhu Huçim’de derinlere uzanır. Büyükbabası Nicolas, Uxmal bölgesini temiz tutmak ve arkeologların 1940’tan 1970’e kadar anıtları restore etmelerine yardımcı olmaktan sorumluydu. Babası bu bölgede büyüdü ve aynı zamanda resmi koruyucusu oldu. Huçim, çocukken 1969’dan 1970’e kadar her sabah Sihirbaz Piramidi’nin restorasyonunu izledi. Huçim, 1992’den beri arkeolojik siteyi incelemek, sürdürmek ve işletmekten sorumludur. Gilbert Kasırgası 1997’de yapısal olarak zarar gördükten sonra piramidi kurtardı.

Uxmal şu ​​anda COVID–19 nedeniyle turistlere ve araştırmacılara kapalı olsa da, Huchim hala orada ve nöbet tutuyor.

Uxmal’ın “atalarından kalma” flora ve faunasının yeniden canlanmasını yaşayan birkaç kişiden biri olmaya değer veriyor. Kuşların şarkı söylediği “harika bir konser” duyar ve düzinelerce iguanadan oluşan grupların toplandığını görür. Babasının bir zamanlar yaygın olduğunu söylediği hindi ve geyikler artık siteyi dolduruyor ve akşam karınca yiyen bir karıncayiyenin sesini duyabiliyor.Mayalar ölmezler, bitmezler. Hayattayız. Dahası, büyük bir nüfusumuz var diyor Huchim.

Uxmal’daki Maya Harabeleri yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Çok az konu, kitleleri korkunç, beklenmedik ve tartışmasız hayret verici gibi durumlarla bir araya getirmeyi başarır. Neyse ki, 2019 tüm bu nitelikleri bolca sundu: Yılın önemli keşifleri disiplinler, zaman, coğrafi konumlar ve kültürleri kapsıyordu. Bazıları ilk olarak yıllar önce ortaya çıkarıldı, ancak şimdi belgelendi; diğerleri daha yakın zamanda tespit edildi.

 Uzun zamandır kayıp olan bir Rönesans şaheserinden insan kemiğinden yapılmış tüyler ürpertici aksesuarlara, mükemmel şekilde korunmuş bir kurt kafasına ve kötülüğü önlemek için tasarlanmış tılsımlara kadar bunlar, insanlar arasında popülerliklerine göre sıralanan 2019’un en büyüleyici buluntularıydı.

-British Columbia Ormanlarında Gizli Bir Japon Yerleşimi Bulundu

20. yüzyılın ilk yarısında, bir grup Japon Kanadalı, Britanya Kolombiyası’nın North Shore dağlarının tenha bir yerleşim bölgesine yerleşerek, sıra sıra evler, bahçeler, bir su deposu, bir türbe ve bir hamamla övünen küçük ama gelişen bir topluluk yarattı. Burada, arkeolog Robert Muckle, göçmenler ve Kanada doğumlu çocukları, 2. Dünya Savaşı öncesi Vancouver’ın yaygın ırkçılığından sığınmak istediklerini söylüyor; diğer sınırlamaların yanı sıra, Japon bireylerin oy kullanması, kamu hizmetine girmesi ve uygulama yasası yapması yasaklandı.

North Shore yerleşiminin ilk sakinleri muhtemelen yakındaki bir arazi parçasında çalıştırılan ağaç kesicilerdi. Bölgedeki ormancılık büyük ölçüde 1924 yılına kadar hasat edilmiş olsa da, Muckle zulüm gören Japonların sıkı sıkıya bağlı topluluklarında kalmayı seçtiğinden şüpheleniyor.

II.Dünya Savaşı, köylülerin pastoral varoluşunu aniden durma noktasına getirdi. Muckle, 1920 sonrası yerleşime ilişkin doğrudan kanıt bulamamış olsa da, sitede kalan çok sayıda eser olduğunu söyledi kurtarılmış 1000’den fazla ürünün listesi pirinç kaseleri, düğmeler, seramikler, çaydanlıklar, cep saatleri sake şişeleri yerleşim yerinin aceleyle terk edildiğini, muhtemelen 1942 civarında, sakinlerinin “hapsedildiği veya yol kamplarına gönderildiği” zaman olduğunu gösteriyor.

-Miğfer Takan Çocuklar

MÖ 100 civarında Ekvador’un Guangala kültürünün üyeleri, ülkenin orta kıyısında bulunan bir ritüel kompleksi olan Salango’da bir çift bebeği gömdü. Biri öldüğünde yaklaşık 18 aylıkken, diğeri 6 ila 9 aylıktı. Her ikisi de kesinlikle alışılmadık bir başlıkla gömüldü: daha büyük çocukların kafataslarından yapılmış “miğferler“.

Arkeologlar, yaşlı bireylerin kafataslarının bebeklerin başlarının üzerine yerleştirildiğinde hala etle kaplı olduğundan şüpheleniyorlar. Küçük bebeğin korkunç aksesuarı, 2 ila 12 yaşları arasındaki birinin kafatasından yapılmıştır. 18 aylık kask ise 4 ila 12 yaşındaki bir çocuktan yapılmış; ekip ayrıca bebeğin başı ile ikinci kafatası arasında küçük bir kabuk ve parmak kemiği buldu.

Araştırmacılar, kemik miğferlerinin kesin amacından emin olmasalar da, birkaç olası açıklama öne sürüyorlar: Bir teori, fazladan kafataslarının, bebeklerin öbür dünyaya girdiklerinde “toplum öncesi ve vahşi” ruhları için koruma sağladığını öne sürerken, bir diğeri miğferlerin bebeklerin atalarına hem yaşamda hem de ölümde saygı için giyildiğini öne sürüyor. En makul hipotez, bir ” doğal veya sosyal felaketi ” miğferlerin “atalara ekstra koruma veya ekstra bağlantılar” sunma olası amacıyla ilişkilendiriyor.

-Pompeii’nin Küllerinde Bir Sahire Seti Bulundu

Son yıllarda, Pompeii yenilenmesi arkeolojik kazılar eserler gerçek bir hazine vermiştir: diğerleri arasında, bir kanlı gladyatör fresk, hala-palan kalıntılar bir at ve bir yazıt. Buluntular 2012 yılında Avrupa Birliği’nin mali desteğiyle başlatılan Büyük Pompeii Projesi olarak adlandırılan 140 milyon dolarlık bir koruma ve restorasyon girişiminden kaynaklanıyor.

Bu buluntular arasında, yaklaşık 100 çeşitli ıvır zıvırla dolu bir büyücü seti belki de en ilgi çekici olanıdır. Oyulmuş bokböceği böcekleri, minik bebekler ve kafatasları, kristaller, tılsımlar, aynalar ve mücevherler içeren derme çatma alet kiti, servet edinmek, şanslı işler dilemek, doğurganlık ve baştan çıkarmayla ilgili ritüelleri gerçekleştirmek için kullanılmış olabilir.

• -Beatles’ın Tavan Arasında Bulunan Son Canlı Performanslarından Birinin Kayıp Görüntüleri

16 Haziran 1966’da Beatles, BBC televizyon programı “Top of the Pops” un bir bölümünde bir şarkı seslendirdi. İngiliz yayın ağı şovu kaydedemedi veya başka bir şekilde belgeleyemedi, hayranların sonsuza dek kaybolduğuna inanmasına neden oldu, ancak neyse ki, evden izleyen bir müzik aşığı olan David Chandler, kişisel kurmalı kamerasıyla Fab Four‘un görünümünü yakalamaya karar verdi. Daha sonra görüntüleri 50 yıldan fazla bir süre tavan arasında sakladı. Kaleidoscope’tan Chris Perry, “Beatles hayranıysanız, bu kutsal kâse” dedi. Medya saldırısından ilham alan Chandler, Kaleidoscope’a 92 saniyelik kendi klibini gönderdi .

Perry tarafından “olağanüstü” olarak nitelendirilen uzun kayıt, bu yılın başlarında bir koleksiyoncu tarafından bulunan 11 saniyelik kayıt gibi sessiz. Ancak Kaleidoscope, görüntüleri yeniden düzenleyerek senkronize etti ve videonun kalitesini artırdı ve sonunda Beatles hayranlarına uzun süredir kayıp olan performansı görme şansı verdi.

-Chichen Itza’da Bulunan El Değmemiş Maya Eserleriyle Dolu Mağara

Meksika’nın Yucatan Yarımadası’nda bulunan ünlü Maya harabeleri olan Chichén Itzá’da bir mağara sisteminin keşfedildiğini ilk kez bildirdikten elli yıl sonra arkeologlar sonunda mağaranın derinliklerine indi. Associated Press için, yerel halk bir arkeoloğa ilk buldukları hakkında bilgi vermişti, ancak mağaranın muhtemelen içinde bulunan eserleri korumak için mühürlenmesini emretti ve yakında unutulmuş bir rapor yayınladı. Çok odalı ağa erişmek için, araştırmacıların mideleri üzerinde dar geçitlerden sürünmeleri gerekiyordu. Yine de, bu zorlu deneyimin sonunda ortaya çıkan hazinelerin önemi, gezmeye değerdi: Ekip, içeride 155 seramik tütsü brülörü, kil kutuları, vazolar, tabaklar ve eski bireylerin yağmuru kazanarak yağmuru çekmeyi umarak bıraktıkları adaklar buldu. Orta Meksika’nın yağmur tanrısı Tlaloc’un lütfu.

-Demir Çağı Kelt Kadını Delikli Bir Ağaç Gövdesine Gömüldü

Yaklaşık 2.200 yıl önce, bir Demir Çağı Kelt kadını oyulmuş bir ağaç gövdesinden yapılmış alışılmadık bir tabutun içine yatırıldı. Koyun yününden bir elbise, koyun derisi bir palto ve bir şal ile zengin bir şekilde giyinen, kabaca 40 yaşındaki kadın muhtemelen seçkin bir Celt’ti: Araştırmacıların kalıntıları üzerine yaptığı analizlere dayanarak, nadiren fiziksel emek uyguladı, diyet yapmak yerine nişastalı ve şekerli yiyecekler tercih etmiş.

Arkeologlar, Zürih Kentsel Gelişim Ofisi’nden yapılan açıklamaya göre popüler algının aksine, Kelt klanları sadece Britanya Adaları’nda değil, Avrupa’da da yaşadılar, mezarı İsviçre kentindeki bir okul kompleksini yenilerken buldular. Kehribar ve cam kolye, bronz bilezikler ve kolyelerle süslenmiş bronz kemer zinciri gibi aksesuarlarla gömülen kadının, kalıntıları 1903 yılında aynı bölgede ortaya çıkarılan bir erkek savaşçıya bağlanmış olabilir. Her ikisi de gömüldü. Açıklamaya göre, MÖ 200 civarında, birbirlerini tanımayı “oldukça mümkün” kılıyordu.

-Arkeologlar 1.700 Yılı Roma Yumurtası Vakasını Çözüyor

Orta İngiltere’deki su dolu bir çukurdan çıkarılan 1.700 yıllık bir çift tavuk yumurtası, kazı sırasında kırıldığında keskin, kükürtlü bir aroma yaydı. Ancak aynı boşluktan çıkarılan üçüncü bir yumurta bozulmadan kaldı, çürük yumurta kokusu kırılgan bir kabuk tarafından güvenli bir şekilde maskelenir.

Araştırmacılar tarafından Britanya’da şimdiye kadar bulunan tek tam Roma yumurtası olarak selamlanan korunmuş yumurta, hareketli bir Roma yolu üzerinde bulunan eski bir yerleşim yeri olan Berryfields’teki bir hendekte ortaya çıkarıldı. Arkeologlar, çukurun ikinci ve üçüncü yüzyıllarda bira yapmak için kullanıldığını, ardından üçüncü yüzyılın sonlarına doğru iyilik isteyen geçici bir dile dönüştürüldüğünü düşünüyor. Bir ekmek sepeti, deri ayakkabılar ve çeşitli ahşap kaplar ve aletlerin yanında bulunan yumurtalar, tanrıların lütfunu kazanma umuduyla kuyuya atılan bir yiyecek sunumu olabilirdi.

2019’da Ortaya Çıkan Büyüleyici Bulgular yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Arkeologlar, 7.000 yıllık yapının deniz seviyesi yükseldikçe yerleşim yerlerini korumayı amaçladığına inanıyor. Kıyıda hayat ödüllerle dolu. Kıyı sakinleri, karanın ve denizin ekolojik kaynaklarını kullanabilirler. Hem kereste hem de deniz yosunu hasadı yapabilirler. Tahıl yetiştirebilir ve kabuklu deniz ürünleri toplayabilirler.

Ancak bu faydalar risklerle birlikte gelir. Sahil, sürekli uyarlamalar gerektiren zorlu ve sürekli değişen bir ortamdır. Günümüzde bu tür çabaları, titreyen dalgalara ve yükselen suya karşı korumak için tasarlanmış özenle yönetilen yapay kum tepeleri ve setlerde görebiliyoruz. Ve yeni bir keşif, tarih öncesinde bile sahil severlerin bukoruyucu yerleri inşa ettiğini gösteriyor.

Kuzey İsrail kıyılarında arkeologlar, 100 metreden (330 fit) daha uzun uzanan 7.000 yıllık bir duvar buldular. Araştırmacılar, yapıyı bir Taş Devri köyü için bir deniz duvarı olarak yorumladılar ve bu da onu şimdiye kadar tespit edilmiş en eski kıyı savunma yapısı haline getirdi.

Çalışmaya dahil olmayan Danimarka’daki Sealand Arkeoloji’den arkeolog Anders Fischer, “Bu koruma kalitesi ve tarihinin kıyı bölgeleri dünya çapında çok nadir görülüyor” diyor. Fischer, 2009 ve 2013 yılları arasında Avrupa, Türkiye ve İsrail’de erken tarih öncesi arkeoloji ile ilgili mevcut tüm verileri su altında değerlendiren AB tarafından finanse edilen bir grubun başkanıydı. Bildiği kadarıyla, “mevcut deniz seviyesinin altında herhangi bir yerde bilinen bu boyutta Taş Devri duvar benzeri özellikler yoktur” diyor.

Duvar, kuzey İsrail’in Carmel sahilinin hemen dışında keşfedildi; burada, kıyıdan 660 fit (200 metre) kadar uzakta, sığlarda yüksek yoğunlukta batık Neolitik köyler (en az 15 kadar) bulunuyor. Arkeologların on yıllardır bildiği bu alanlar genellikle koruyucu bir kum tabakasıyla kaplıdır, ancak fırtınalar ve şiddetli denizler zaman zaman yeni özellikleri açığa çıkarabilir.

İsrail’deki Hayfa Üniversitesi’nde deniz arkeoloğu olan baş yazar Ehud Galili, 2012 ve 2015’teki kış fırtınalarının uzun ve düz bir yapıyı ortaya çıkardığını söylüyor. Her seferinde, duvarın bazı kısımları, değişen deniz tabanı kumu ile tekrar kaplanmadan önce birkaç gün boyunca açığa çıkarıldı. Bu kısa pencerelerde, şnorkel ve tüplü teçhizat takan arkeologlar, yüzeyin yaklaşık 10 fit altında olan özelliği belgeleyebildiler. Uzun duvar, bazıları 3 fit (1 metre) genişliğinde ve bir metrik tondan (1.000 kg) daha ağır olabilen büyük kayalardan oluşuyordu. 

Bariyer, Tel Hreiz olarak bilinen bir su altı köyünün batı ucundaydı. Kasabadaki eserler ve evlerin kalıntıları, muhtemelen zeytinyağı yapmak gibi balıkçılık ve tarım faaliyetlerine güvenen birkaç yüz insanı destekleyebileceğini gösteriyor. Kasaba yaklaşık 7.000 yıl önce inşa edildiğinde, araştırmaya göre muhtemelen deniz seviyesinden yaklaşık 7 ila 10 fit yüksekti. Ancak ilk sakinler, hızla değişen bir manzaraya yerleştiklerini bilmiyor olabilirler.

Son buzul çağı sona erdiğinde, tüm dünyada eriyen buzullar deniz seviyesinin yükselmesine neden oldu. Ve Neolitik çağda, Akdeniz’deki su 100 yılda yaklaşık 27 inç (70 cm) yükseldi ve bu, bugün küresel deniz seviyesinden daha hızlı yükseliyor. 

Araştırmacılar, tek başına ortalama deniz seviyesindeki yükselmenin kasabayı sular altında bırakmamış olabileceğini, ancak yükselen suyun muhtemelen daha az nesil boyunca daha sık olarak şehre zarar veren kış fırtınalarına neden olduğunu söylüyor. Galili, “Her 20 veya 30 yılda bir olduysa, sorun değil, ancak her 10, 5 ve sonra 2 yılda bir olmaya başladıysa, insanlar harekete geçmeleri gerektiğini anladılar” diyor.

Bu çevresel gerçeklik nedeniyle, araştırmacılar, diğer olası yorumları eleyerek uzun duvarın bir deniz duvarı olması gerektiği sonucuna vardılar. Galili, duvarın Neolitik kıyıya çok yakın olduğunu ve örneğin bir tarım terasının parçası olamayacağını ve işgalcilere karşı savunmak için güçlendirilmiş bir duvar olsaydı, köyün iç kesimlere bakan tarafını çevrelemesinin beklendiğini söylüyor.

Fischer, sörf bölgesinde kıyıya bu kadar yakın çalışmanın zorluklarına rağmen araştırmacıların bölgeyi araştırmaya devam etmelerini umduğunu söylüyor. “Bu kadar alışılmadık ve küresel olarak ilginç bir yorum olduğu için, özelliği gözlemlemeye devam etmek, sürekli yeni bilgiler edinmeye çalışmak ve alternatif yorumları test etmek önemlidir” diyor.

Galili ve meslektaşları, Neolitik çağda bölgede suyu yönlendirmek için bu kadar büyük bir duvarın duyulmamış olduğunu yazıyor. Bugünkü Batı Şeria’da yaklaşık 60 mil içeride bulunan Jericho’da bulunan 10.000 yıllık bir duvar selden korunmak için yapılmış olabilir. Güneydoğu Ürdün’ün kara ile çevrili Jafr Havzasında başka Neolitik baraj sistemleri bulundu. Ancak kıyıda bir sel savunma duvarının bulunması bir ilktir.

Tel Hreiz’in araştırmacıların inandığı gibi bir deniz duvarı olsaydı, işe yarar mıydı? Kasabanın sakinleri bu yapıyı yapmak için çok zaman ve enerji harcadılar. Bu kayaların her birini hareket ettirmek, birden fazla insan gücü gerektirecekti. Ancak Galili, bir noktada uyum sağlamanın çabaya değmediğini söylüyor. Harabelerden alınan radyokarbon tarihleri, Tel Hreiz’in insanlar bölgeyi terk etmeden önce yalnızca 100 ila 250 yıl yaşadığını gösteriyor. 

Sonunda, Tel Hreiz ve diğer kıyı yerleşimleri tamamen sular altında kaldı ve dünyanın dört bir yanındaki arkeologlar artık kıyıların yakınında çalışmak için çok sayıda sualtı tarih öncesi siteye sahipler, ancak bu yerler ortaya çıktıklarında hızlı erozyon riski taşıyor. Galili, Tel Hreiz halkının karşılaştığı sorun ile iklim değişikliğinin bir sonucu olarak bugün karşılaştığımız çevre sorunları arasında paralellikler görüyor.

“Gelecekteki deniz seviyesi yükselmesi tahmini doğruysa, gelecek nesiller de aynı ikilemle başa çıkacaktır” diyor. 2100 itibariyle, dünyadaki deniz seviyesinin 2000 seviyesinin üzerine ortalama en az bir fit veya 0,3 metre yükselmesi muhtemeldir. Venedik, Miami ve Cakarta gibi şehirler, kıyı uyarlamalarımızı Tel Hreiz’in duvarı kadar anlamsız hale getiren şiddetli sellere maruz kaldıkça , ikilemi hayal etmek için gelecek nesillere bakmamıza bile gerek kalmayabilir.

Batık Akdeniz Köylerinde Keşfedilen Bilinen En Eski Deniz Duvarı yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Psikopatlık, egoizm, sadizm ve narsisizm, insanlığın karanlık tarafının bir parçası olarak kabul edilen özellikler arasındadır ve yeni araştırmalar, bu özellikleri sergileyen insanların hepsinin ortak bir özelliği paylaştığını ortaya çıkarmıştır. Narsisizm ya da kin gibi özellikler psikopatik eğilimler kadar aşırı görünmese de, bilim adamları bu özellikleri sergileyen insanlar arasında davranışsal bir bağlantı buldular ve bu, düşündüğünüz kadar nadir değil.

Kopenhag Üniversitesi’nin araştırması, bu “kişiliklerin karanlık özünde” sınıflandırılan kişilerin kendi çıkarlarını başkalarının önüne koyma eğiliminde olduklarını ortaya koydu. Araştırmacıların gözlemlediği diğer bir ortak özellik, başkalarının acı çekmesine neden olmaktan zevk alma yeteneğiydi.

Bu eğilimlerin en baskın olanı, psikopatiyi empati eksikliği, narsisizmi aşırı öz-özümseme ve Makyavelizmi amaçların araçları haklı çıkardığı inancı içeren “karanlık üçlü” olarak bilinir. Egoizm veya sadizm gibi bazı özellikler, karanlık üçlüdekilerden daha kabul edilebilir görünebilir, ancak çalışma hepsinin “D-faktörü” olarak adlandırılan ortak bir temel eğilimden kaynaklandığını iddia ediyor. Bu, bu özelliklerden birini sergilerseniz, diğerlerinden bazılarını da sergileme olasılığınızın daha yüksek olduğu anlamına gelir.

Araştırma, D faktörünü şu şekilde tanımlıyor: “Birinin bireysel faydasını maksimize etme genel eğilimi başkaları için uyuşmazlığı görmezden gelmek, kabul etmek veya kötü niyetle kışkırtmak gerekçelendirme işlevi gören inançlar eşliğinde. Basitçe ifade etmek gerekirse, bu insanlar başkalarına zarar verse bile kendilerini ilk sıraya koyma eğilimindedirler ve çoğu zaman suçluluk veya utanç duygularını ortadan kaldıran buna eşlik eden bir gerekçeye sahiptirler.

Bir kişinin D faktörünü ne ölçüde sergilediğini belirlemek, psikolog Charles Spearman tarafından yaklaşık 100 yıl önce bir kişinin zeka düzeyini test ederken uygulanan benzer bir yöntem kullanılarak yapılabilir. Spearman, belirli bir zeka testinde yüksek puan alan kişilerin, “genel bir zeka faktörü” nedeniyle diğerlerinde başarılı olma olasılığının yüksek olduğunu buldu.

Kopenhag Üniversitesi Psikoloji Profesörü Ingo Zettler, “Aynı şekilde, insan kişiliğinin karanlık yönlerinin de ortak bir paydası var, bu da zekaya benzer şekilde hepsinin aynı eğilimsel eğilimin ifadesi olduğu söylenebilir,” dedi. “Örneğin, belirli bir kişide D faktörü kendini çoğunlukla narsisizm, psikopati veya diğer karanlık özelliklerden biri veya bunların bir kombinasyonu şeklinde gösterebilir.”

“Ancak çeşitli karanlık kişilik özelliklerinin ortak paydasını haritalandırarak, kişinin yüksek bir D-faktörüne sahip olduğu kolayca belirlenebilir.” D-faktörü ne kadar yüksekse, bir kişinin başkalarını aşağılama gibi belirli bir karanlık davranış gösterme olasılığı o kadar artar ve bu, yalan söyleme, aldatma veya hırsızlık gibi diğer kötü niyetli faaliyetlerde bulunma olasılığının daha yüksek olmasına yol açar.

Yine de karanlık kişilik özellikleri arasında temel farklılıklar olduğunu belirtmekte fayda var, bu yüzden her zaman aynı davranışla sonuçlanmıyorlar. Ancak yüzeyde çok farklı görünseler de, çoğunun düşündüğünden daha fazla ortak noktaları var. Zettler, bir kişinin D faktörünü anlamanın, bir kişinin zararlı davranışlarda bulunma olasılığını değerlendirirken yararlı olabileceğini söylüyor.

Kötü insanlar ortak bir özellik üçlüsünü paylaşıyor! yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Tarihçi Camilla Townsend, Amerikan Kızılderili prensesi hakkında yeni bir belgesel ilk gösterimi olarak gerçeği kurgudan ayırıyor. Pocahontas bir ev adı olabilir, ancak kısa ama güçlü hayatının gerçek hikayesi, 17. yüzyıldan beri devam eden mitlere gömüldü.

Öncelikle, Pocahontas gerçek adı bile değildi. 1596‘da doğdu, gerçek adı Amonute’du ve ayrıca daha özel bir adı olan Matoaka’ya sahipti. Pocahontas onun takma adıydı ve kime sorduğuna bağlı olarak “oyuncu” veya “kötü huylu çocuk” anlamına geliyor.

Pocahontas, ilk İngiliz yerleşimcilerin Virginia, Jamestown olarak iddia edecekleri bölgede ve çevresinde Algonquian konuşan 30’dan fazla kabilenin zorlu hükümdarı Powhatan’ın en sevdiği kızıydı. Yıllar sonra kimse gerçeklere itiraz edemedikten sonra John Smith, güçlü bir yerli liderin güzel kızı olan İngiliz maceraperest onu babası tarafından idam edilmekten nasıl kurtardığını yazdı.

Pocahontas’ın kendi halkına sırtını dönerek İngilizlerle ittifak kurarak iki kültür arasında ortak bir zemin bulduğu bu anlatı yüzyıllardır devam ediyor. Ama gerçekte, Pocahontas’ın hayatı, Smith’in veya ana akım kültürün anlattığından çok farklıydı. Hatta Smith, gerçekte bir ritüel töreni yanlış yorumlamış veya hatta popüler bir İskoç baladından masalı kaldırmış olabileceği için, 11 ya da 12 yaşındaki Pocahontas’ın tüccar askerini ve kaşifini kurtarıp kurtarmadığı bile tartışmalı.

Şimdi, ölümünden 400 yıl sonra, gerçek Pocahontas’ın hikayesi nihayet doğru bir şekilde keşfediliyor. Smithsonian Channel’ın 27 Mart’ta gösterime giren yeni belgeseli Pocahontas: Efsanenin Ötesi’nde, Pocahontas’ın torunları olan Virginia’nın Pamunkey kabilesinden yazarlar, tarihçiler, küratörler ve temsilciler, büyüyen eğri büğrü, at arabası atan Pocahontas’ın bir resmini yapmak için uzman tanıklığı sunuyor Avrupa gücü karşısında kendi başına çevirmen, büyükelçi ve lider olarak hizmet veren zeki ve cesur bir genç kadın olmaya kadar.

Güvenilir Pocahontas and the Powhatan Dilemma’nın yazarı ve Rutgers Üniversitesi’nde tarih profesörü olan Camilla Townsend, Pocahontas’ın neden bu kadar uzun süredir çarpıtıldığını ve neden gerçek olduğunu anlatıyor. mirası bugün anlamak çok önemlidir.

Uzun yıllar Kızılderili tarihi profesörüydü. İspanyol-Amerika ve İngiliz-Amerika’daki sömürgeciler ve Kızılderililer arasındaki erken ilişkileri, geldiklerinde karşılaştıran bir proje üzerinde çalışıyordu. Yıllar boyunca onun hakkında yazılmış gerçekten yüzlerce kitap var. Ama araştırmaya çalıştığında, çoğunun saçmalıkla dolu olduğunu fark etti. Birçoğu tarihçi olmayan insanlar tarafından yazılmıştı. Diğerleri tarihçiydi, ama onlar başka konularda uzmanlaşmış kişilerdi ve başka insanların çalışmalarında bir şey birkaç kez tekrarlanmışsa bunun doğru olması gerektiğini kabul ediyorlardı. Hikayesini yanlış anlayan sadece Disney değil. Bu, ilişkilerini bir aşk hikayesi olarak pazarlayan John Smith’e kadar uzanıyor. Sınıfsal ve kültürel faktörler bu mitin devam etmesine izin verdi.

Pocahontas’ın John Smith’e sırılsıklam aşık olduğu bu hikaye birçok nesil boyunca devam etti. Söylediğiniz gibi, Kolonyal dönemde bundan kendisi bahsetti. Sonra öldü, ancak 1800‘lerin başlarında gerçekten milliyetçi hikayeler ararken devrimden sonra yeniden doğdu. O zamandan beri, o ya da bu şekilde, Disney filmine ve hatta bugüne kadar yaşadı.

Bu kadar popüler olmasının nedeni Yerli Amerikalılar arasında değil, baskın kültürden insanlar arasında bizim için çok gurur verici olması. Buradaki fikir, bunun ‘iyi bir Kızılderili’ olmasıdır. Beyaz adama hayranlık duyuyor, Hristiyanlığa hayranlık duyuyor, kültüre hayranlık duyuyor, bu insanlarla barışmak istiyor, kendi halkından ziyade bu insanlarla yaşamaya, kendi halkından biri yerine onunla evlenmeye gönüllü. 

Tüm bu fikir, beyaz Amerikan kültüründeki insanları tarihimiz hakkında iyi hissettiriyor. Kızılderililere yanlış bir şey yapmadığımızı, ama gerçekten onlara yardım ettiğimizi ve ‘iyi’ olanlar bunu takdir etti.

Genel olarak, yakın zamana kadar Pocahontas, Yerli Amerikalılar arasında popüler bir figür değildi. Yerli Amerikalılar yıllardır Pocahontas’ı sevmeyi seven hevesli beyaz insanlardan ve Pocahontas’ı sevdikleri için sırtlarını okşamaktan o kadar bıktılar ki, aslında gerçekten sevdikleri şey beyaz kültüre tapan bir Kızılderilinin hikayesiydi. Bundan bıktılar ve inanmadılar. Onlara gerçekçi görünmüyordu.

Yerli Amerikalılar da onun hakkında konuşmamız, onun hakkında daha fazla şey öğrenmemiz ve onun hakkında daha çok şey okumamız gerektiğini fark etmeye başladığına göre, onun gerçek hayatı hakkında çok daha fazla şey biliyoruz, çünkü aslında ruhunu satmıyordu ve yapmadı. Beyaz kültürü kendi halkının kültüründen daha çok seviyor. Halkına yardım etmek için elinden gelen her şeyi yapan cesur bir kızdı. Bir kez anlaşılır bir şekilde onun hikayesiyle daha çok ilgilenmeye başladıklarını anlamaya başlarlar.

Büyük ölçüde, çok göz korkutucu zorluklara rağmen olağanüstü güçlü bir ders. Pocahontas’ın halkı, muhtemelen John Smith ve daha sonra gelen sömürgecilerin temsil ettiği Rönesans Avrupa’sının gücünü mağlup edemedi ve hatta elinden alamazdı. 

Sadece silahlar açısından değil, nakliye, kitap basımı ve pusula yapımı açısından daha güçlü teknolojiye sahiptiler. Avrupa’nın Yeni Dünya’ya gelip fethetmesini mümkün kılan ve yokluğu Amerikan Yerlilerinin Eski Dünya’ya geçip fethetmesini imkansız kılan her şey. Bu yüzden Kızılderililer olağanüstü derecede ürkütücü koşullarla karşı karşıyaydı. Yine de bunun karşısında, Pocahontas ve okuduğumuz ve incelediğimiz diğer pek çok kişi, kullandıkları stratejide son derece cesaret ve zekâ, hatta bazen de parlaklık gösterdi.

Gerçekten yansıyan belgeler, John Smith’ten kalan notlardı. Buraya geldikten birkaç ay sonra Yerli Amerikalılar tarafından kaçırıldı. Sonunda onu sorguladıktan sonra serbest bıraktılar. Ancak Yerli Amerikalılar arasında bir tutukluyken, Powhatan’ın kızı Pocahontas ile biraz zaman geçirdiğini ve birbirlerine dillerinin bazı temel yönlerini öğrettiklerini biliyoruz. Bunu biliyoruz çünkü hayatta kalan notlarında “Pocahontas’a söyle bana üç sepet getirsin” gibi cümleler var. Veya “Pocahontas’ta birçok beyaz boncuk var.” Bu adam ve bu küçük kız birbirlerine dillerini öğretmeye çalışıyorlardı. Bir durumda İngilizce, başka bir durumda bir Algonquian dili. Kelimenin tam anlamıyla 1607 sonbaharında, nehir kenarında bir yerde otururken, bu gerçek cümleleri söylediler. Onları Algonquian’da tekrarlayacak ve bunu yazacaktı. Bu detay ikisini de hayata geçirdi.

TV ve diğer popüler kültür çalışmaları, 80’lerin başı ile 90’ların başı arasındaki o on yılda, gerçek deniz değişiminin, olaylara sadece değil, diğer insanların bakış açısından bakmamız gerektiği yönündeki Amerikan beklentileri açısından gerçekleştiğini gösteriyor baskın kültür. Öyleyse, 90’ların ortalarında ve sonlarında yaşananları söyleyelim. Sonra daha fazla yıl geçmesi gerekti. Örneğin, bir Pocahontas kitabı 2001’te çıktı. Başka bir tarihçi, onun hakkında, 2004’de daha az ayrıntıyla hemen hemen aynı şeyi söyleyen ciddi bir bölüm yazdı. Dolayısıyla, çokkültürlülük fikirleri dünyamızda ortada egemenlik kazandı. 90’lar, ancak insanlar bunu sindirip kağıtlara, makalelere ve kitaplara koymadan önce beş ila on yıl daha geçmişti.

Onun hakkında öğrenecek daha çok şey var, daha fazla insan yerli halkların hem fetih sırasında hem de sonraki yıllarda gerçekte neler yaşadığını anlarsa, modern siyasete yardımcı olur. Bu, gerçek tarihsel deneyimlerinin bir yansımasından çok, çok uzaktır. Hem yerli hem de yaygın kültür herkese yardımcı olur.

Pocahontas? Amonute? Matoaka? Kızılderili Prenses Gerçek Hikayesi yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Stonehenge’e 6.000 yıl öncülük eden Türkiye’nin büyüleyici Göbekli Tepe’si, uygarlığın yükselişine dair geleneksel görüşün altını çiziyor. Türkiye’nin güneydoğusundaki antik şehir Urfa’ya altı mil uzaklıkta Klaus Schmidt, zamanımızın en şaşırtıcı arkeolojik keşiflerinden birini yaptı: Henüz metal aletler geliştirmemiş tarih öncesi insanlar tarafından hazırlanmış ve düzenlenmiş yaklaşık 11.000 yıllık devasa oyulmuş taşlar çanak çömlek bulundu. Megalitler, Stonehenge’den yaklaşık 6.000 yıl öncesine dayanıyor. Buraya Göbekli Tepe deniyor ve burada on yıldan fazla süredir çalışan Alman arkeolog Schmidt, buranın dünyanın en eski tapınağı olduğuna inanıyor. Schmidt, biri 65 fit genişliğinde olan büyük taş halkaları işaret ediyor. “Burası insan yapımı ilk kutsal yer” diyor.

Vadinin 1000 fit yukarısındaki bu tünekten ufka kadar neredeyse her yönü görebilirsiniz. Tarih öncesi insanlar ceylan sürülerine ve diğer vahşi hayvanlara bakarlardı; göç eden kazları ve ördekleri çeken nazikçe akan nehirler; meyve ve kabuklu yemiş ağaçları; ve yabani arpa ve emmer ve einkorn gibi yabani buğday çeşitlerinin dalgalanan tarlaları. Alman Arkeoloji Enstitüsü üyesi Schmidt, “Bu bölge bir cennet gibiydi” diyor. Gerçekten de Göbekli Tepe, Basra Körfezi‘nden günümüz Lübnan, İsrail, Ürdün ve Mısır’a kadar ılıman bir iklim ve ekilebilir arazinin olduğu Bereketli Hilal’in kuzey ucunda yer alır ve Afrika ve Levant’tan avcı-toplayıcıları çekerdi. Ve kısmen Schmidt, insanların Göbekli Tepe’nin zirvesinde kalıcı olarak ikamet ettiklerine dair hiçbir kanıt bulamadığı için, buranın benzeri görülmemiş ölçekte bir ibadet yeri olduğuna inanıyor. İnsanlığın ilk “tepedeki katedrali”.

Güneş gökyüzünde daha yüksekte iken Schmidt, kalıntıların arasından tepeden ustaca aşağı iner. Hızlı ateş eden Almanca’da, yere nüfuz eden radar ve jeomanyetik araştırmaları kullanarak tüm zirveyi haritalandırdığını ve 22 dönümlük alanda en az 16 başka megalit halkasının gömülü kaldığı yeri gösterdiğini açıklıyor. Bir dönümlük kazı, sitenin yüzde 5’inden azını kapsıyor.

Göbekli Tepe ilk kez 1960‘larda Chicago Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi antropologları tarafından incelendi ve reddedildi. Bölgenin kapsamlı bir incelemesinin bir parçası olarak, tepeyi ziyaret ettiler, kırık kireçtaşı levhaları gördüler ve höyüğün terk edilmiş bir ortaçağ mezarlığından başka bir şey olmadığını varsaydılar. 1994 yılında Schmidt, bölgedeki tarih öncesi sitelere ilişkin kendi araştırması üzerinde çalışıyordu. Chicago Üniversitesi araştırmacılarının raporundaki taşlarla kaplı tepeden kısa bir söz okuduktan sonra, oraya kendisi gitmeye karar verdi. İlk gördüğü andan itibaren, buranın olağanüstü olduğunu anladı.

Yakındaki yalın platolardan farklı olarak, Göbekli Tepe’nin çevredeki manzaranın 50 fit üzerinde yükselen hafifçe yuvarlatılmış bir tepesi vardır. Schmidt’e göre şekil göze çarpıyordu. “Sadece insan böyle bir şey yaratabilirdi” diyor. “Bunun devasa bir Taş Devri bölgesi olduğu hemen anlaşıldı.” Daha önceki araştırmacıların mezar taşlarıyla karıştırdığı kırık kireçtaşı parçaları birdenbire farklı bir anlam kazandı.

Schmidt bir yıl sonra beş meslektaşıyla geri döndü ve ilk megalitleri ortaya çıkardılar, birkaçı yüzeye o kadar yakın gömüldü ki sabanlarla yaralandı. Arkeologlar daha derine indikçe, daireler halinde düzenlenmiş sütunları ortaya çıkardılar. Bununla birlikte, Schmidt’in ekibi, bir yerleşimin belirleyici işaretlerinden hiçbirini bulamadı: hiçbir pişirme ocağı, ev ya da çöp çukuru ve yaklaşık aynı yaştaki yakın bölgeleri kirleten kil doğurganlık heykelciklerinden hiçbiri. Arkeologlar, taş çekiçler ve bıçaklar da dahil olmak üzere alet kullanımına dair kanıtlar buldular. Ve bu eserler, daha önce yaklaşık MÖ 9000’e tarihlenen yakındaki sitelerden diğerlerine çok benzediğinden, Schmidt ve meslektaşları Göbekli Tepe’nin taş yapılarının aynı yaşta olduğunu tahmin ediyorlar. Şantiyede Schmidt tarafından gerçekleştirilen sınırlı karbon tarihlemesi bu değerlendirmeyi doğrulamaktadır.

Schmidt’in bakış açısı, Göbekli Tepe’nin eğimli, kayalık zemini bir taş yontucunun hayalidir. Metal keskiler veya çekiçler olmasa bile, çakmaktaşı aletler kullanan tarih öncesi masonlar, daha yumuşak kireçtaşı çıkıntılarını parçalayarak onları birkaç yüz metre zirveye taşımadan ve dik olarak kaldırmadan önce onları yerinde sütunlar halinde şekillendirebilirdi. Daha sonra Schmidt, taş yüzükler bittikten sonra eski inşaatçıların üzerlerini kirle kapladığını söylüyor. Sonunda, yakınına veya eskisinin üzerine başka bir yüzük yerleştirdiler. Yüzyıllar boyunca bu katmanlar tepeyi oluşturdu.

Schmidt, bir düzineden fazla Alman arkeolog, 50 yerel işçi ve hevesli öğrenci akışından oluşan bir ekibi yönetiyor. Genellikle ilkbaharda iki ay ve sonbaharda iki ay boyunca kazı yapılıyor. Yaz sıcaklıkları 50 dereceye ulaşıyor, kazmak için çok sıcak; kışın bölge yağmurla boğuluyor. 1995 yılında yarım milyon nüfuslu Urfa’da avlulu geleneksel bir Osmanlı evi satın aldı bir operasyon üssü olarak.

Belçikalı bir adam uzun bir masanın ucunda bir kemik yığınının önünde oturuyor. Münih’teki Ludwig Maximilian Üniversitesi’nden bir arkeozoolog olan Joris Peters, hayvan kalıntılarının analizi konusunda uzmanlaşmıştır. 1998’den beri Göbekli Tepe’den 100.000’den fazla kemik parçasını inceledi. Peters, üzerlerinde sık sık kesik izleri ve parçalanmış kenarlar buldu bu, geldikleri hayvanların kesilip pişirildiğine dair işaretler. Evdeki bir depoya dizilmiş düzinelerce plastik kasada saklanan kemikler, Göbekli Tepe’yi yaratanların nasıl yaşadığına dair en iyi ipucu. Peters, toplamın yüzde 60’ından fazlasını oluşturan on binlerce ceylan kemiği ve ayrıca yaban domuzu, koyun ve kızıl geyik gibi diğer vahşi hayvanları tanımladı. Ayrıca akbabalar, turnalar da dahil olmak üzere bir düzine farklı kuş türünün kemiklerini buldu. Peters, “İlk yıl, hepsi vahşi olan 15.000 parça hayvan kemiğinden geçtik. Bir avcı-toplayıcı alanıyla uğraştığımız oldukça açıktı” diyor. Vahşi av hayvanlarının bol miktarda kalıntıları, burada yaşayan insanların henüz hayvanları evcilleştirmediklerini veya çiftçilik yapmadıklarını gösteriyor.

Ancak Peters ve Schmidt, Göbekli Tepe’nin inşaatçılarının, tarım için hammaddelerin bulunduğu bir ortam sayesinde yaşama biçimlerinde büyük bir değişikliğin eşiğindeydiler. Schmidt, “Yabani koyunları, evcilleştirilebilecek yabani tahılları ve bunu yapma potansiyeline sahip insanları vardı” diyor. Aslında, bölgedeki diğer sitelerdeki araştırmalar Göbekli Tepe’nin inşasından sonraki 1000 yıl içinde yerleşimcilerin koyun, sığır ve domuzları koruduğunu gösterdi. Ve sadece 20 mil uzaklıktaki tarih öncesi bir köyde, genetikçiler dünyanın en eski evcilleştirilmiş buğday türlerinin kanıtlarını buldular; radyokarbon tarihlemesi, tarımın orada yaklaşık 10.500 yıl önce veya Göbekli Tepe’nin yapımından sadece beş yüzyıl sonra geliştiğini gösteriyor.

Schmidt ve diğerlerine göre, bu yeni bulgular yeni bir medeniyet teorisi öneriyor. Akademisyenler uzun zamandır, insanların yerleşik topluluklarda çiftçilik yapmayı ve yaşamayı öğrendikten sonra tapınaklar inşa etmek ve karmaşık sosyal yapıları desteklemek için zaman, organizasyon ve kaynaklara sahip olduklarına inanıyorlardı. Ancak Schmidt, bunun tam tersi olduğunu savunuyor: monolitleri inşa etmeye yönelik kapsamlı, eşgüdümlü çaba, karmaşık toplumların gelişmesi için tam anlamıyla zemin hazırladı.

Taş yüzükleri inşa etmek ve gömmek için bir araya geldikleri bu ilk insanlar için ne kadar önemliydi? Bizi Göbekli Tepe’nin inşaatçılarından ayıran uçurum neredeyse hayal edilemez. Sembollerin ne anlama gelebileceğini açıklayacak hiçbir kaynak yok. Schmidt de aynı fikirde. “Burada yazmanın icadından 6.000 yıl önceyiz” diyor.

Yine de, arkeologların kendi teorileri var belki de insanın karşı konulamaz olanı açıklama dürtüsünün kanıtı. Araştırmacılar, insanların orada yaşadığına dair şaşırtıcı kanıt eksikliği, bunun bir yerleşim yeri olarak veya örneğin klan liderlerinin toplandığı bir yer olarak kullanılmasına karşı olduğunu söylüyor. Hodder, Göbekli Tepe’nin sütun oymalarına geyikler ve sığırlar gibi yenilebilir avların değil, aslanlar, örümcekler, yılanlar ve akrepler gibi tehditkar yaratıkların hakimiyetinde olmasına hayran kaldı. “Kötü görünümlü hayvanların korkunç, fantastik dünyası,” diye düşünüyor. Daha sonraki kültürler daha çok çiftçilik ve doğurganlıkla ilgilenirken, belki de bu avcıların yaşadıkları yerden oldukça uzakta olan bu kompleksi inşa ederek korkularının üstesinden gelmeye çalışıyorlardı.

Fransa’daki Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi’nde arkeolog olan Danielle Stordeur, akbaba oymalarının önemini vurguluyor. Bazı kültürler uzun zamandır yüksek uçan leş kuşlarının ölülerin etini cennete taşıdığına inanıyor. Stordeur, Suriye’de sadece 80 km uzaklıktaki Göbekli Tepe ile aynı döneme ait sitelerde benzer semboller buldu. “Gerçekten aynı kültür olduğunu görebilirsiniz” diyor. “En önemli sembollerin tümü aynıdır.”

Schmidt, sırrın ayaklarının altında olduğundan emindir. Yıllar içinde ekibi, kompleksi dolduran kir tabakalarında insan kemiği parçaları buldu. Derin test çukurları, halkaların tabanlarının sertleştirilmiş kireçtaşından yapıldığını göstermiştir. Schmidt, katların altında yapıların gerçek amacını bulacağına inanıyor: bir avcılar topluluğu için son bir dinlenme yeri.

Schmidt, belki de bölgenin bir mezarlık alanı ya da bir ölüm kültünün merkezi olduğunu söylüyor; ölüler, ölümden sonraki yaşamın stilize tanrıları ve ruhları arasında yamaçta serilmiş. Öyleyse Göbekli Tepe’nin konumu tesadüf değil. Güneş yarı gömülü sütunların üzerine uzun gölgeler bırakırken Schmidt, “Buradan ölüler ideal manzaraya bakıyor” diyor. “Bir avcının rüyasına bakıyorlar.”

Göbekli Tepe: Dünyanın İlk Tapınağı mı? yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Günümüzün sosyal medya saplantısının kökleri, yansıtıcı materyalin yüzyıllar önceki gelişimine dayanmaktadır. Barry ve Marlene Bogle, Ontario’nun güneyinde bir çiftlik işletiyor ve her yaz yaklaşık 1,6 milyon omuz yüksekliğinde ayçiçeği üretiyorlar. Bu muhteşem bir manzara, bu yüzden 2018’de Bogles, çiftliği ziyaret etmek ve çiçekler arasında fotoğraf çekmek için yetişkin başına 7,50 $ ücret alan bir yan işletme açmaya karar verdi. Genç kadınlar ayçiçeği içinde selfieler ve poz vermek için grup halinde geliyorlar.

Kısa süre sonra her gün binlerce ziyaretçi mükemmel selfieyi ararken ekinleri ayaklar altına alıyordu. Arabaları yakındaki yolları tıkayarak kazalara neden oldu; bir arabanın kapısı söküldü. Kısa süre sonra, bu gülümseyen ziyaretçilerin çoğunun çiçekleri görmeye değil, kendilerini görmeye geldikleri Bogles’lara açıklık kazandı.

Çiftlikte çalışan Bogles’ın oğlu Brad, “Bunu sadece bir zombi kıyameti olarak tanımlayabilirim” dedi. Bogles, selfie çekme işini sadece sekiz gün sonra iptal etti. İki yıl sonra, umut dolu resim arayanlar, çiçekleri mahvetmeden önce geri çevrilmeleri için hala ziyarete geliyorlar.

Bu günlerde, özçekimler genellikle kötü bir üne kavuşuyor. Bogle’ların kaderini düşündüğünüzde, nedenini anlamak zor değil: Uzmanlar, onları herkesin sürekli olarak kamera için hazırladığı ve çevrelerindeki dünyayı görmezden gelirken kendilerine odaklandığı bir kültür olan bir öz saygı yarattıkları için suçluyorlar. 

Bazı akademik araştırmalar bu belirsiz görüşü desteklemektedir; Ekim 2019’da yayınlanan bir çalışmada, en yüksek selfie çekme düzeylerinin “görkemli narsisizm” ile ilişkili olduğu bulundu. Şişirilmiş bir benlik duygusu. Son zamanlarda, Instagram süperstarları, aralarında Kylie Jenner ve Emily Rataj-kowski’nin de bulunduğu “çoklu özçekimler” paylaşmaya başladılar ve neredeyse aynı pozda birkaç fotoğraf paylaştılar. Gazeteci Phoebe Luckhurst, “çoklu selfie en yüksek düzeyde birinci dünya sorununu ifade ediyor: esasen, marjinal olarak farklı, eşit derecede boş fotoğraflarınızdan hangisini göndereceğinize karar veremezsiniz, bu yüzden hepsini postalayacaksınız,” diye yazdı. Öte yandan savunucular, özçekimlerin kim olduğumuzu keşfetmenin mükemmel sağlıklı bir yolu olduğunu savunuyorlar.

Yine de, özçekimin bu tür tutkuları uyandırması şaşırtıcı olmamalı. Benzer kaygılar ve coşkular, yüzlerce yıl önce, kendi kendini incelemenin orijinal aracının modern biçiminde ortaya çıkmasıyla ortaya çıktı: ayna.

Arkeolojik kayıtlara bakılırsa, uzun zamandır düşüncelerimize hayran kaldık. Cilalı obsidiyenden yapılan en eski insan yapımı aynalardan bazıları, Türkiye’de MÖ 6200’lere aittir. Mısırlılar daha sonra cilalı bakırdan aynalar ve Çinli mucitler yansıtıcı yeşimden yaptılar. Aynalar bazen manevi bir dünyaya açılan bir kapı olarak kabul edilen dini törenlere dahil edildi.

Ama o zamanlar bile, ne kadar muhteşem olduğumuzu değerlendirmek için büyük ölçüde aynalar kullanılıyordu. Mısır resimleri ve oymaları, üst sınıfların saçlarını taradığını ve aynaların önüne kalın kırmızı, yeşil, sarı ve siyah kozmetikler sürdüğünü gösteriyor. Daha sonra Yunanlılar ve Romalılar küçük cam aynalar geliştirdiler eleştiri ve hazırlık yetenekleri daha da kesinleşti. Erkekler saçlarını kıvırmaya başladı ve kellikten endişelendiler. Yazar Mark Pendergrast, Romalılar “seks partisi yaparken kendilerine bakmak için” aynaları bile kullanırlardı diyor. Tüm bu seks ve hazırlıklarla birlikte aynalar, özellikle kadınlarda erken dönemden itibaren kibir ve kendine takıntıyla ilişkilendirildi. Avrupa’da ortaçağ döneminde, ahlaksızlık resimleri, arkalarında iblislerin iskeletleri gizlenirken, el aynalarına bakan kadınları içeriyordu. Orta çağlar boyunca, aynalar için teknoloji çok kaba idi: Üfleme camdan yapılmışlar, genellikle küçük ve dışbükeydiler. 

Rönesans’ta İtalyanlar daha düz cam yapmak için teknikler geliştirmeye başladılar ve 1507’de şaşırtıcı derecede net aynalar üretmek için camın arkasını cıva ve kalayla kaplamanın bir kombinasyonunu buldular. Bu yeni teknoloji büyüleyiciydi, ancak o kadar pahalıydı ki soylular bazen sadece bir mülk satın alabilmek için mülk sattılar. 19. yüzyılın başlarındaki filozof Henri de Saint-Simon’un bir hesabında bir kontesin söylediği gibi, “Bana buğdaydan başka bir şey getirmeyen sefil bir toprağım vardı”, “ben de sattım ve bu güzel aynayı aldım.” 16. ve 17. yüzyıllarda, ayna yapımı o kadar maliyetliydi ki, Fransa’nın GSYİH’sinin yarısı kadar yatırım gerektiriyordu.

Moda daha da keskin bir saplantı haline geldi. Oyun yazarı ve romancı Louis-Sébastien Mercier’in 1780‘lerde belirttiği gibi, varlıklı genç erkekler, pantolonlarının derilerine sıkı olup olmadığını görmek için aynı anda dört aynaya bakarlardı bu, zamanından önce bir tür “çoklu selfie“. 1715’te denemeci Richard Steele, kalabalıkların Londra’daki bir ayna dükkanına akın ettiğini gözlemledi, burada insanlar kesinlikle memnun kalacaklar, çünkü en çok neyi sevdiklerini görme konusunda kaçınılmaz Fırsatlara sahip olacaklar… Yani kendi sevgili kendilerini. ” Zengin Avrupalılar, birbirlerine nasıl göründüklerine giderek daha fazla takıntılı hale geldi ve varlıklı kişiler aynada gülümsemelerini ve fiziksel pozlarını uygulamak için saatler harcardı.

Amerikalı Püritenler de dahil olmak üzere birçok dindar Hıristiyan bu öz saygıyı kokladı. Brooklyn’li, aynalarla çalışan sanatçı Josiah McElheny, Amerika’nın ilk yıllarında, “Amerikan toplumunda aynalar çok şüpheli bir nesne sınıfı olarak görülüyordu biraz utanç verici bir tür lüks” diyordu. Bazı ülkeler büyük aynalardan vergi aldı. Amerika’nın ayna vergileri o kadar yüksekti ki, bir mobilya üreticisi iflas etmeden tam boyutlu bir yansıma yaratmak isterse, onu birkaç küçük aynadan bir araya getirmek zorunda kaldı.

19. yüzyılın son on yıllarına kadar, endüstriyel dünya sonunda büyük aynaları ucuza yapamadı. Üretim patladı ve aynalar hızla zenginler için savurganlıklardan yükselen bir orta sınıf arasında uygun fiyatlı günlük cihazlara geçti. 1897’de Sears Roebuck, on inç karelik aynaların her biri sadece 50 sente (bugünün parasıyla yaklaşık 15 dolar) reklamını yaptı ve şunu ilan etti: “Odada kullanışlı olan çok sayıda küçük aynalar olmadan hiçbir ev tamamlanmaz.”

Aniden, alçakgönüllü insanlar görünüşlerini bir asilzadenin takıntılılığıyla inceleyebilirlerdi. Hareket halindeyken bile yapabilirlerdi: 20. yüzyılın başlarında kitlesel olarak pazarlanan bir sıcak meta, kompakt aynaydı; bazıları elektrikli fanlar gibi eklentilerle kandırıldı.

Kükreyen Yirmili yıllarda, kozmetik işi hızlandı, yenilik açlığı ve işgücüne giren genç, bekar kadınların nasıl ortaya çıktıklarına yeni özen gösteren bir sel baskını ile hızlandı. Kadınlar, kozmetik ürünlerini gösterişli bir şekilde uygulamak için geldiler, kompaktlarını yemek masasında veya bir halk otobüsünde bir süsle açıyorlardı. “Herkesin önünde karşılaştığımız her aynanın önünde yanaklarımızı allar ve burnumuzu pudralarsak, bunda bir ahlaksızlık olamaz!”

1920‘lerde kozmetik öncüsü olan Max Factor, kadınları aynalarına uzun uzun bakmaya, doğal görünümlerinin gerçekte ne olduğunu daha iyi anlamaya ve böylece onu nasıl geliştireceklerine çağırdı. Factor, “Doğanın işi genellikle eksiktir” dedi.

McElheny, aynaların kitlesel kullanımının Batı kültürünün psikolojik düşünceye doğru kaymasıyla bağlantılı olduğunu savunuyor hayati bir yaşam görevinin duygularımıza ve gizli motivasyonlarımıza bakmak olduğu fikri. McElheny, “19. yüzyılın sonlarında, 20. yüzyılın başlarında, ayna kavramı nedeniyle, kendinizi incelemeden kendinizi güncel bir insan ya da ‘modern‘ bir insan olarak adlandıramazsınız” diyor.

Bir anlamda, tüm bu özçekimlere sahip akıllı telefonlarımız artık aynalarımız ve aynaların kışkırttığı aynı bilinçli kaygılara ilham veriyor. Yine de bir özçekim, aynaya bakmaktan farklıdır: Ayna çoğunlukla özeldir, ancak bir özçekim için her poz verdiğimizde, “tanıtım potansiyelinin farkındayız” diyor yazar Alicia Eler .

Tıpkı kompakt aynaların 20. yüzyılın başlarında yaptığı gibi, sosyal medyadaki özçekimler, telefonunuzda kendi portrelerinizi çekmek için özel ışıklardan, görünümünüzü havaya uçuran fotoğraf filtreleme yazılımlarına kadar kendi kendini sunma teknolojilerinde bir patlama yarattı. Makyaj sanatçısı Eldridge, “İnanılmaz derecede profesyonelce uygulanmış bir makyaj ve mükemmel bir cilde sahipmişsiniz gibi görünüyorsunuz” diyor. Yine de filtreler kapatıldığında, günümüz telefonlarının yüksek çözünürlüklü doğası, her küçük kusuru gösteren bir aynadan daha acımasızca dürüst olabilir. Eldridge, bu gelişmiş kişisel incelemenin duygusal olarak katlanmanın zor olabileceğinden endişeleniyor. “Bu biraz çılgınca, ilginç, psikolojik olarak neredeyse çarpık oldukça zarar verici, muhtemelen genç bir kadın ya da erkek olma zamanı,” diyor.

Psikologlar, diğer eleştirmenlere göre özçekimler konusunda genellikle daha az kaygılıdır. Manhattan’daki Çocuk Zihin Enstitüsü’nde gençlik öncesi ve gençlerle çalışan klinik psikolog Alexandra Hamlet, önceden var olan psikolojik sorunları olan gençlerin sürekli kendini sunmanın baskısı altında acı çekebileceğini söylüyor. Ancak genel olarak akıl sağlığı iyi olanlar için, bol miktarda selfie çekmek doğal gelişimin bir parçası olabilir.

Hamlet, “Çocuklar, gençler farklı kişilikler deniyor,” diyor, “dışarı çıkıp uyuşturucu denemekten biraz daha sağlıklı olabilir.”

İlk Selfie Aynalardaydı Kendini Seven İnsanlar yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Bir habere göre, antik Avrasya’da yetenekli biniciliğin yükselişinin oynadığı kilit rolü inceleyen iki yeni çalışma. 6.000 yıl boyunca Avrasya’da yaşamış 214 kişinin kalıntılarından alınan antik DNA araştırması, sonunda Xiongnu İmparatorluğu da dahil olmak üzere birçok göçebe imparatorluğa yol açan büyük göçleri izliyor (MÖ 209 – MS 98 ).

Xiongnu, Moğol bozkırlarında yan yana yaşayan üç farklı insan popülasyonundan bir araya geldi ve çobanların kurduğu bozkırda tarihsel olarak belgelenmiş ilk imparatorluktu. Seul Ulusal Üniversitesi’nden arkeogenetikçi Choongwon Jeong, “Xiongnu halkındaki tüm Avrasya genetik profilini görebilirsiniz” dedi. 

Ekibin sonuçları, atta ustalaşmanın Orta Asya‘nın otlaklarında uzun mesafeli seyahatleri mümkün kıldığını ve göçebelerin Han Hanedanı Çin’i tehdit etmesine izin veren askeri tekniklerdeki gelişmelere ve nüfus çeşitliliğinin artmasına neden olduğunu gösteriyor. Xiongnu seçkinlerinin mezarlarında bulunan Roma camı, İran tekstili ve Yunan gümüşü gibi nesneler, Xiongnu’nun at üzerindeki ustalığının geniş çaplı ticaret bağlantılarını desteklediğini gösteriyor. 

Avrasya arkeolojisi hakkında daha fazla bilgi edinmek için ikinci çalışma, Batı Çin’in Tian Shan dağlarında MÖ 350 civarında (Xiongnu İmparatorluğu’nun ortaya çıkmasından yaklaşık 150 yıl önce) gömülen at iskeletlerinin, binicinin ağırlığından kaynaklanan omurga hasarı ve kemiklerindeki değişiklikler dahil olmak üzere, binicilikten kaynaklanan kemik anormallikleri sergilediğini keşfetti. 

Asil Hayvanlar Atlar Çağlar Boyu Yanımızdaydılar yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Kaplumbağa eti sözde o kadar lezzetli ki, insanları bazı türleri yemeye yöneltti. Anlaşılan şempanzeler de bundan zevk alıyor, çünkü bu maymunlardan oluşan bir grup, içindeki eti yemek için kaplumbağa kabuklarını nasıl açacaklarını bulmuş.

Söz konusu şempanzeler batı Afrika’da Gabon’daki Loango Ulusal Parkı’nda yaşıyor. Sadece son üç yılda insanlara alıştılar, bu yüzden davranışları hakkında çok az şey biliniyor .

Almanya Leipzig’deki Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nden Tobias Deschner ve meslektaşları, dört tanesi hariç tümü başarılı olan, menteşe sırtlı kaplumbağa yemeye çalışan 38 şempanze vakasını gözlemledi.

Bir şempanze bir kaplumbağa bulduğunda, onu aldı ve sırtındaki sert kabuktan daha yumuşak olan alt tarafını ağaç gövdesi gibi sert bir yüzeye vurmaya başladı. Kaplumbağa kırıldığında, şempanze onu yemek için bir ağaca tırmandı.

Bir keresinde, grubun alfa erkeği yarım kaplumbağa yedi, sonra geri kalanını bir ağacın çatalına sıkıştırdı ve yakındaki bir yuvada gece boyunca uyudu. Ertesi gün geri döndü ve gerisini yedi.

Şempanzeler, kaplumbağaları yalnızca diğer yiyeceklerin bol olduğu Mayıs’tan Ekim’e kadar olan kuru mevsimde yediler. Deschner, kaplumbağaları bulmak daha kolay olabilir diyor. “Kuru mevsimde yapraklar gerçekten kurudur ve bir kaplumbağanın sadece etrafta dolaşarak bu kadar gürültü çıkarması şaşırtıcı” diyor.

Diğer şempanze grupları, termitler için “balık tutmak” ve çalı bebekleri mızraklamak için çubuk kullanmak ve su içmek için sünger olarak yosunu kullanmak gibi başka araçlar geliştirdiler .

Bazıları onlarca yıldır çalışılan diğer gruplardaki şempanzelerin neden kaplumbağa yemediği açık değildir. Sürüngenler Afrika’da yaygındır, bu nedenle sorun mevcudiyet değildir.

Loango şempanzeleri, kaplumbağalar için uyarlayabilecekleri sert kabuklu yemişleri zaten kırma pratiğine sahipler. Deschner, “Bunun sadece kültürel bir davranış olduğunu düşünüyorum” diyor. “Bir noktada bir kişi bunu yapmanın bir yolunu bulur ve sonra diğerleri bu davranışı kopyalar ve sonra grup içinde yayılır, çünkü aksi takdirde bulunamayacak olan ete erişmelerine izin verir.”

Şempanzeler kaplumbağaları ağaç gövdelerinde parçaladıktan sonra yiyorlar yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Dünyada şimdiye kadar bulunan en eski kayalar, dört milyar yıl önce gerçekleşen bir asteroit bombardımanında doğmuş olabilir.

En çok bulunan kayalar Acasta Nehrinde herhangi bir hayat ortaya çıkmadan onlarca yıl önce Kanada’da, bu antik granit veya felsik kayalar, yaklaşık 600 milyon yıl Dünya’nın oluşturulduktan sonra bulundu. Daha sonra oluşan kayalara kıyasla farklı bir element karışımı içerirler ve bu da farklı bir jeolojik süreç tarafından yaratılmış olabileceklerini düşündürür.

Avustralya, Curtin Üniversitesi’nden Tim Johnson ve meslektaşları, bu kayaların oluşmuş olabileceği potansiyel koşulları simüle etti. Çok düşük basınç altında 800 ila 900° C arasındaki bir sıcaklıkta Dünya yüzeyinin kısmen erimesinin onların yaratılmasına katkıda bulunmuş olabileceği sonucuna vardılar.

Johnson, genç Dünya’nın bu kadar yüksek sıcaklıklara yardımsız ulaşmasının imkansız olacağını söylüyor. Bunun yerine, Dünya üzerindeki yoğun asteroitlerin çarptığı ve aynı zamanda ayı büyük ölçüde krater haline getiren bir dönem olan geç ağır bombardımanın sorumlu olabileceğini söylüyor.

Johnson, “Dünya’nın doğumundan sonra 600-700 milyon yıl boyunca bombalandığını biliyoruz” diyor. “Dört milyar yıldan daha eski olan ve anında bildiğimiz tek felsik kayaçlar oldukları gerçeği, olası bir neden olarak etkileri hakkında düşündürdü.”

Johnson, bu kadar büyük ölçekli göktaşı yağmurları ile Acasta Nehri’nde bulunan kayaların o zamanlar yaygın olabileceğini söylüyor. Bununla birlikte, daha sonraki plaka tektoniği bunların çoğunu yutmuş olacaktı yani bu kayalar, Dünya tarihinin erken dönemlerinde meydana gelen dünya dışı etkilerden hayatta kalan tek kişi olabilirdi.

Asteroitler, Dünya’da şimdiye kadar bulunan en eski kayaları oluşturmuş olabilir yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Fosil yakıtları yüzde 100 yenilenebilir hale getirmek için kullanmak, ulaşılabilecek bir hayal rüzgar ve güneş yokken bile her şeyi uğultulu tutan yeni teknoloji sayesinde.

Kaçak iklim değişikliğini durdurma şansını bırakmak için, yüzyılın ortasına kadar karbon emisyonlarını sıfıra yakın bir seviyeye indirmemiz gerekiyor. Bu, kirli fosil yakıtlardan hızlı bir şekilde kurtulmak anlamına gelir. Çok az bilim adamı buna katılmayabilir, ancak nasıl yapılacağı konusunda çok az fikir birliği var. Nükleer füzyon gücü pahalıdır ve tartışmalı bir konudur. Güneşe güç veren türden reaksiyonları doğrudan kullanan nükleer füzyon, uzak bir rüya olmaya devam ediyor. Bu arada, yenilenebilir enerji tüm güç taleplerimizi karşılayamayacak kadar güvenilmezdir.

Temiz enerji teknolojileri son on yılda büyük bir hızla arttı. Daha yakın zamanlarda, enerji uzmanları arasında “yüzde 100 yenilenebilir enerjinin” artık elimizde olup olmadığı ve eğer öyleyse, oraya nasıl ulaşacağımız konusunda ateşli bir tartışma çıktı. Berkeley’deki California Üniversitesi’nde enerji araştırmacısı Dan Kammen, “Bunu gerçekten alt üst edebiliriz” diyor. “Sırf geçişi yapabilmemiz, yapacağımız anlamına gelmez.” Ancak gitmemiz gereken yol ve karşılaştığımız engeller giderek daha net hale geliyor.

Yenilenebilir devrimi serbest düşüşü fiyatlara son yıllarda artan bir hız kazandı. Ve temizlik ucuz hale geldikçe kurulum da artıyor. Dünya geçen yıl 98 gigawatt (GW) güneş enerjisi diğer tüm enerji kaynaklarından daha fazla. Bunun yarısından fazlası, 53 GW, uzun süredir dünyanın en büyük kirli kömür tüketicisi olan Çin’deydi.

Dünyanın en büyük beşinci ekonomisi olan Kaliforniya’da, yenilenebilir enerjiler halihazırda elektriğin üçte birinden fazlasını sağlıyor ve 2030’dan çok önce yüzde 50‘yi geçecek. Almanya en az yüzde 80‘i almayı hedefliyor.

Gezegeni yalnızca yenilenebilir enerjilerle güçlendirebiliriz yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Anatomi kitaplarını yeniden yazma zamanı: kemiklerimizde yeni bir tür kan damarı keşfedildi.

Daha önce bilinmeyen bu damarlar kemik yüzeyinden iç boşluklarına geçer ve osteoporoz gibi kemik hastalıklarına ve bağışıklık sistemini ilgilendiren durumlara ışık tutabilir.

Almanya’daki Duisburg-Essen Üniversitesi’nden Matthias Gunzer, “İnsan anatomisi hakkında hala öğrenilecek şeyler olması tamamen çılgınca daha önce bilmediğimiz yeni bir yerde kan damarlarını keşfettik” diyor.

İnsan anatomisi genellikle büyük keşiflerin devam eden bir alanı olarak görülmez, ancak bugün bile bazen yeni dokular veya organlar gün ışığına çıkar .

Gunzer’in ekibi, farenin kemiğini şeffaf hale getirmek için kimyasallar kullandı. Daha sonra kemik gövdesini geçen küçük kırmızı kan damarlarını görebildiler.

Hayvanın alt bacak kemiğinde bir kibrit çöpü büyüklüğünde bu kılcal damarlardan yaklaşık bin tane gördüler ve bunlara transkortikal damarlar adını verdiler. Önceden, sadece birkaç kan damarının kemiğe uçlarından veya yarı yolda girdiğini biliyorduk. Yeni bulunan kılcal damarlar kemiğin tamamını kaplayarak kan kaynağının çoğunu oluşturur.

Ekip onları küçük insan uyluk kemiği parçalarında da gördüğü için insanlar da benzer transkortikal damarlara sahip. İnsan kemiklerini besleyen başka tür kan damarları da vardır, bu nedenle transkortikal damarlar toplam dolaşımlarının daha azını oluşturabilir ancak henüz kimse onları bütün bir insan kemiğinde saymadı.

Gunzer, kemiklerin içindeki ilik, bağışıklık hücrelerinin yapıldığı yerdir ve farelerde transkortikal damarlar, bağışıklık hücrelerinin çıkması için önemli bir yol haline gelmiştir aynı şey insanlar için de geçerli olabilir.

Geçen yıl başka bir grup, farelerin beyin dokusu ve kafatasını oluşturan plakaların içindeki kemik iliği arasında benzer kılcal damarlara sahip olduğunu buldu. Farelere felç veya menenjit yaptırıldığında, kafataslarından gelen bağışıklık hücreleri beyne ulaşmak için bu yolu kullandı ve muhtemelen hasara tepki verdi. Ancak insanların kafatasında da bu kan damarlarının olup olmadığı bilinmiyor.

Kemiklerimizde yeni bir kan damarı türü keşfedildi yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Penguen ve fok kakası, kilometrelerce uzaktaki bitkilere yardım edebilir. Dışkıdan gelen azot, Antarktika’daki hayvan kolonilerinden 200 kat daha büyük alanlara yayılır ve bitkileri ve diğer hayvanları besler.

Antarktika penguenleri ve deniz fokları, besin maddelerinin okyanustan karaya taşınmasında önemli bir rol oynarlar. Küçük deniz hayvanları ile beslenirler ve emilmeyen besinler dışkı olarak atılır. Amsterdam’daki Vrije Universiteit’teki Stef Bokhorst ve meslektaşları, penguen ve fok gübrelerinin Antarktika kara ekosistemini nasıl etkileyebileceğini öğrenmek istedi.

Böylece ekip, Antarktika Yarımadası’ndaki 67 farklı bölgeden Antarktika’nın birincil bitki örtüsü olan yosun ve liken topladı. Ayrıca bitki örtüsüyle beslenen küçük canlıların yanı sıra küçük böcekleri yiyen yırtıcı akarları da içeren su ayılarını ve ilkbahar kuyruklarını da örneklediler.

Analizleri, penguen ve mühür kolonilerine sahip bölgelerde büyüyen tüm organizmalarda, herhangi bir memeli kolonisi olmayan bölgelerde büyüyenlere kıyasla, nitrojen-15 adı verilen yüksek bir nitrojen izotopunun yüksek seviyede olduğunu gösterdi. Bokhorst, nitrojen-15 seviyelerinin o kadar yüksekti ki penguen ve fok gübresi dışında başka hiçbir kaynaktan olamaz.

Penguenler ve foklar, protein açısından zengin beslenmeleri nedeniyle büyük miktarlarda nitrojen-15 salgılarlar. Nitrojen dışkılarından buharlaşır ve okyanus rüzgarıyla iç kısımlara doğru üflenir.

Bu etki, en fazla 6,6 kilometrekarelik bir alana ve bir penguen veya fok kolonisinin boyutunun 240 katına kadar uzayabilir. Azot toprağı zenginleştirir ve karşılığında yosun, liken ve diğer hayvanların bolluğunu artırır, çünkü organizmalar için önemli bir besin maddesidir.

Bokhorst, sonuç olarak, deniz memelileri kolonilerinin etkisi altındaki bölgelerde, ekip Antarktika’daki yosun topluluklarında iklimin daha ılıman olduğu Avrupa çayırlarından 10 kat daha fazla ilkbahar kuyruğu gözlemlediğini söylüyor.

Bokhorst, “Hayvan dışkısından elde edilen azotun biyolojik çeşitlilik üzerinde çok büyük bir etkisi var” diyor. Sonuç olarak, deniz buzu kaybı ve aşırı avlanma gibi faktörlerden kaynaklanan penguen ve fok kolonisindeki değişikliklerin yerel ekosistemi önemli ölçüde etkileyebileceğini söylüyor.

Penguen ve fok gübresi kilometrelerce uzaktaki organizmaları besliyor yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Hiç karanlıkta görmek istedin mi? Farelere basit bir enjeksiyonla 10 haftaya kadar kızılötesi “gece görüşü” verilebileceğini ve ihmal edilebilir yan etkilere sahip olduğunu gösteren bir çalışmanın ışığında bir adım daha yakın olabiliriz .

Çin Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden kıdemli yazar Tian Xue yaptığı açıklamada, bunun insan “süper vizyonunun” temeli olmasının yanı sıra kırmızı renk körlüğünü düzeltebileceğini söyledi. Nanoteknoloji, ışığı elektrik sinyallerine dönüştüren gözdeki retina hücrelerine bağlanarak çalışır.

İnsanlar gibi fareler, görünür spektrumun kırmızı ucunda olan 700 nanometreden daha uzun bir dalga boyuna sahip ışığı algılayamazlar. Ancak nanopartiküller, daha uzun kızılötesi dalga boylarına sahip ışığı emer ve retina hücrelerinin algılayabileceği daha kısa dalga ışığına dönüştürür. Bu dönüştürülmüş ışık 535 nanometre dalga boyunda zirve yapar, bu nedenle fareler kızılötesi ışığı yeşil olarak görür.

Bu kızılötesi algının sınırlarını araştırmak için Xue ve meslektaşları fareler üzerinde bir dizi test yaptı. Gözlerine kızılötesi ışık verildi. Nanopartikül enjeksiyonu verilen farelerin göz bebekleri büzülürken, inert bir kontrol solüsyonu enjekte edilenler etkilenmedi. Nanopartiküllerle farelerde kızılötesi ışığa yanıt olarak retina ve görsel korteks de aktive oldu.

Kullanıcının nesnelerden veya hayvanlardan yayılan ısıyı görmesini sağlayan mevcut kızılötesi teknolojisi, genellikle büyük piller ve görünür ışıktan kaynaklanan parazit nedeniyle engellenmektedir.

Ancak su labirenti testleri, tedavi edilen farelerin kızılötesi desenlerini gün ışığına maruz kalırken de ayırt edebildiğini gösterdi.

Aslında fareler, belirli bir kızılötesi modelin suda batık bir platforma yol açtığını, model görünür ışık aralığında görüntülendiğinde aynı kuralı kullandığını öğretti. Araştırmacılar, bu farelerin kızılötesi ve görünür ışığı benzer şekilde algıladıklarını gösteriyor.

Bazı fareler enjeksiyondan sonra bulutlu korne geliştirdi, ancak bu iki hafta içinde ortadan kayboldu ve kontrol grubundakilere benzer oranlarda meydana geldi. Ekip, deneyden iki ay sonra farelerin gözlerinde başka hiçbir hasar kanıtı bulamadı.

Nanopartikülleri gözlerine enjekte ederek ‘gece görüşü’ verilen fareler yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

10 yıllık bir araştırma projesine göre Dünya, 1,85 milyar ton karbon içeriyor. Hepsi tek bir küre halinde birleştirilseydi, birçok asteroidden daha büyük olurdu.

Yeni tahmin, 2009 yılında kurulan devasa bir uluslararası araştırma programı olan Derin Karbon Gözlemevi’nden (DCO) geliyor. Ana hedefi, karbon döngüsünün ölçeğini tahmin etmekti, “karbonun volkanik patlamalar ve kırıklarda nereden atmosfere giriyor, biyosfere süzülüyor ve çökelti ve kaya olarak gömülüyor.”

Bu, yanardağlardan karbondioksit gazının salınımını ölçmekten mantonun derinliklerinden elmasları (katı bir karbon biçimi) incelemeye kadar her şeyi içeriyordu. Gözlemevi, karbon döngüsünün zamanla nasıl değiştiğini anlamak için farklı zamanlarda döşenmiş kayalardaki karbon izotoplarına da baktı.

Gezegendeki karbon hareketleri iyi anlaşılırken, dünyanın her bir parçasındaki toplam miktarları tahmin etmek muazzam bir işti. Suarez, “DCO’nun son 10 yılda yaptığı tüm çalışmalar, bu karbonun depolandığı yerin gerçek rakamlarını belgelemeye çalışıyor” diyor.

Suarez, “Karbonun çoğunluğu örtüde ve çekirdekte çok derindir” diyor. Aksine, havadaki, karadaki ve okyanustaki karbon miktarı yalnızca 43,5 trilyon tondur toplamın yüzde 1’inden az.

Dünyada karmaşık hayvan yaşamının var olduğu dönem olan son 500 milyon yıl boyunca, karbon döngüsü zamanın yüzde 99’undan fazlası için dengede olmuştur. Suarez, “Çıkan şey tekrar içeri giriyor” diyor.

Bununla birlikte, örneğin havaya daha fazla karbon salan büyük volkanik patlamalar nedeniyle, döngünün yaklaşık bir milyon yıl boyunca dengesiz hale geldiği dört dönem bilinmektedir. Suarez, “Bu olaylar kitlesel yok oluş olaylarıyla bağlantılı” diyor. Örneğin, 252 milyon yıl önce Permiyen sonundaki yok oluş, türlerin yüzde 80 ila 90’ını öldürdü ve neredeyse kesin olarak volkanik patlamalardan kaynaklandı.

Şimdi fosil yakıtları yakarak ve dünyanın geniş alanlarını ormansızlaştırarak karbon döngüsünü istikrarsızlaştırıyoruz. Suarez, “Denge biraz bozuluyor” diyor. Dahası, Permiyen sonu da dahil olmak üzere önceki olayların herhangi birinden daha hızlı bir şekilde havaya karbon ekliyor gibi görünüyoruz, diyor.

Suarez, “Bugün yakılan karbonun oluşmasının kaç milyon yıl sürdüğünü düşündüğünüzde oldukça kapsamlı” diyor. Milyonlarca yılda kömür damarları oluştu, ancak “bunların çoğu son 200 yılda yakıldı“.

Dünyanın tüm karbonu yüzde 99’u yeraltında yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Henüz etkisinin haritasını çıkarmak için yapılmış en kapsamlı uygulamaya göre, 90 amfibi türünün neslinin tükenmesi, ölümcül bir mantar hastalığına bağlanabilir.

Toplamda, chytridiomycosis, hastalığın ilk ortaya çıktığı 1980’lerden bu yana 500’den fazla kurbağa , kara kurbağası ve semender türünün veya tüm amfibi türlerinin yaklaşık yüzde 7’sinin azalmasına neden oldu.

Hastalığın, yarasa öldüren beyaz burun sendromu gibi diğer vahşi yaşam hastalıklarından daha büyük bir büyüklük sırasına göre, herhangi bir patojen tarafından en büyük biyolojik çeşitlilik kaybına neden olduğu anlamına gelir.

Hastalığın yayılması konusunda daha önce çalışmalar yapılmış ve kurbağalar ve diğer türler üzerindeki etkisini ölçmek için bölgesel çabalar sarf edilmiştir. Ancak yeni çalışmanın arkasındaki ekip, etkilerini küresel olarak bir araya getirmek için şimdiye kadarki en iyi çaba olduğunu söylüyor.

Chytridiomycosis, Batrachochytrium dendrobatidis ve Batrachochytrium salamandrivorans adlı iki chytrid mantarından kaynaklanır. Mantarların 1980’lerde Asya’da ortaya çıktığına ve neden oldukları hastalığın hızla yayıldığına inanılıyor. .

Düşen türlerin çoğu için, hastalık anahtar faktördü. Diğerleri için, habitat kaybı ve iklim değişikliği gibi baskılarla birlikte katkıda bulunan bir faktördü. Düşüş yaşayan türlerin sadece yüzde 12’si iyileşme belirtileri gösterdi.

Küçük umut belirtileri var. Hastalığın vurduğu yeni türlerin sayısı azaldı. Bazı kurbağalar hastalığa karşı direnç geliştiriyor gibi görünmektedir ve bazı durumlarda mantar önleyici tedavilerin işe yaradığı gösterilmiştir.

Garner, nihayetinde daha iyi biyogüvenlik ve yaban hayatı ticaretinde bir azalma gerektiğini söylüyor. “Onu vahşi doğada tedavi etmek için etkili bir stratejimiz yok.”

Hastalık, özellikle habitat kaybına bağlı olarak son yıllarda felaketle sonuçlanan düşüşlere maruz kalan kurbağalar ve semenderler için tek tehdit olmaktan çok uzak. Başka bir baskı olan iklim değişikliği  de onları hastalıklara karşı savunmasız hale getiriyor.

Mantarlar tarafından yok edilen yaklaşık 100 kurbağa, kara kurbağası ve semender türü yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Kırsal kiliselerin kuleleri, tavan araları ve çan kuleleri çeşitli yarasalar için ideal tüneme noktalarıdır. Ancak hayvanların karanlığa ihtiyaçları vardır, böylece av gezilerine çıktıklarında yırtıcılardan kaçınabilirler. İsveç’teki Lund Üniversitesi’nden Jens Rydell, bu yüzden uzak kırsal kiliselerde bile projektör aydınlatmasının artan popülaritesinin hayatta kalmalarını tehdit ettiğini söylüyor.

Geçen yaz benzersiz bir çalışmada, 1980’lerde kahverengi uzun kulaklı yarasa popülasyonları için araştırdığı güneybatı İsveç’te 61 kırsal kiliseyi yeniden ziyaret etti. O zamanlar kiliselerin hiçbiri ışıklandırılmamıştı; ama şimdi çoğu, dört tarafın hepsinde aydınlanıyordu.

Bulguları keskindi. 1980’lerden beri ışıksız kalan 14 kilisenin hepsinde yarasalar vardı. Ama şimdi kısmen yananların yarısı yarasalarını kaybetmişti. Ve Rydell, gecenin büyük bir bölümünde tamamen aydınlatılmış tek bir kilisede teyit edilmiş kolonilerin bulunmadığını belirtti.

Tipik bir örnek, Göteborg’un 60 kilometre doğusundaki Varnum’daki küçük bir ahşap kiliseydi. Rydell, “1983’te kulede yarasalar vardı, ancak 2016’da iz yok” diyor. Bu arada, “her yönden birer tane olmak üzere dört adet güçlü projektör kuruldu”.

Çalışma sadece uzun kulaklı yarasaları kapsıyordu, ancak Rydell, fare kulaklı ve at nalı yarasalar gibi diğer yavaş uçan türlerin muhtemelen aynı modeli göstereceğini söylüyor.

Varnum’un yakınında yarasalar için ideal yüksek dar bir kuleye sahip olan Brunn kilisesi var. Burada, Rydell, yarasaların 1990’larda üç “keskin ve agresif projektör” yerleştirilmesinden kurtulduklarını, çünkü kulenin dördüncü tarafı karanlık kaldığını söylüyor.

“Akşamları çatı katından çıkan 68 yarasa saydık. Her biri kilisenin doğu ucundaki dar ve karanlık bir koridordan, neredeyse kilise duvarına ulaşan büyük bir meşe ağacının yanına çıktı ”diyor. O karanlık kaçış yolu olmasaydı, “alaca baykuşlara ve kerkenezlere karşı muhtemelen çok az şansları olacaktı”.

Asgari şartın, kilisenin bir tarafını, tercihen çevredeki koruyucu ağaç kanopilerine en yakın olan kısmı aydınlatmadan bırakmak olduğu sonucuna varır.

Napoli Üniversitesi’nden Danilo Russo , “Yapay aydınlatma neredeyse tüm yarasa türleri için bir tehdittir” dedi .

Böyle bir projektör aydınlatması, Avrupa koruma yasasına aykırı görünmektedir. Habitat Direktifi tüm yarasa türlerini korur ve onları rahatsız etmeyi suç haline getirir. Yine de yasalara uyan İsveç’te bile, ışıkların neden olduğu rahatsızlık büyük ölçüde göz ardı ediliyor gibi görünüyor. Kötülük değil, diyor Rydell, sadece cehalet.

Her şey yarasalar için yine de yemesek mi? yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Brezilya’da inanılmaz derecede derin yeraltında oluşan eşsiz bir elmas parçası bulundu. Dahası, yeraltında bozulmadan kalan orijinal Dünya kaya parçasının varlığına işaret eden kanıtlar içerirler.

4 milyar yıldan fazla jeolojik faaliyetle çalkalandıktan sonra, Dünya’nın erken dönem yapılarından herhangi birinin bugün hala var olabileceğine inanmak zor.

Ancak Brezilya’nın Juína bölgesinde ortaya çıkarılan birkaç elmas, böyle bir kaya rezervuarının hala yüzeyin derinliklerinde korunduğunu gösteren kimyasal imzalar içeriyor.

 Avustralya Ulusal Üniversitesi’nde Suzette Timmerman ve meslektaşları tarafından analiz edilen elmaslar,  Dünya’nın ilk kayalarına dahil edilen helyum–3 adı verilen eski bir helyum izotopunun yüksek seviyelerini içeriyor.

Timmerman, bu, kendilerinin 500 milyon yıldan daha az olduğu düşünülen elmasların, Dünya’nın orijinal kayasının bir kalıntısının içinde veya üzerinde oluştuğunu gösteriyor. Oluştukça, bu ilkel kayadan yavaşça yukarı doğru yayılan antik helyum-3’ün bir kısmını kapsüllediler, diyor.

Elmaslar ayrıca, ultra yüksek basınçlarda oluşan breyit adı verilen bir mineral içerir, bu da yaklaşık 410 ila 660 kilometre yeraltında ortaya çıktıklarını düşündürür. Bu, ilkel kayanın en az 410 km’den daha derin olması gerektiği anlamına geliyor, diyor Timmerman.

Normalde elmaslar yeraltında 230 km’den daha az yer kaplar. Timmerman, bu, bu “süper derin” elmasları erken Dünya’yı incelemek için benzersiz zaman kapsülleri haline getiriyor.

Ekibinin analizine göre elmaslar, yaklaşık 93 milyon yıl önce sıcak kaya ve volkanik patlamalarla taşınıyordu ve sonunda yüzeydeki Juína madenlerinde sona eriyor.

Araştırmacılar şimdi bu elmaslarda hapsolmuş helyum-3’ü besleyen korunmuş ilkel kayanın yerini ve boyutunu bulmayı umuyorlar. Timmerman, “Umarım o zaman nasıl oluştuğunu ve hayatta kaldığını daha iyi anlayabiliriz” diyor.

En iyi tahmini, ilkel kayanın Dünya’nın çekirdeğine yakın çok yoğun bir yapı olduğudur, bu da neden tüm bu süre boyunca bozulmadan kalmayı başardığını açıklayabilir.

Şimdiye kadar yeraltında olduğu için kayaya doğrudan erişim mümkün olmayacak, ancak süper derin elmaslarla ilgili daha fazla çalışma, onu daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir, diyor.

Süper derin elmaslar, erken Dünya’nın bozulmamış bir parçasının izlerini içerir. yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Darwin. Einstein. Marie Curie. Profesyoneller hakkında konuştuğumuzda, çeşitli çalışmalardan elde edilen yeni bulgulara göre, erkeklere soyadlarıyla atıfta bulunma eğilimindeyiz, ancak kadınlara değil. Görünüşe göre birisine soyadıyla atıfta bulunduğumuzda, bu aynı zamanda insanların ona ilişkin algılarını da artırıyor. Bu gizli önyargı, birçok meslekte cinsiyet eşitsizliğinin arkasındaki bir faktör olabilir .

Cornell Üniversitesi’nden psikolog Stav Atir, erkek politikacıların kadın meslektaşlarından daha çok soyadlarıyla anıldığını fark ettikten sonra araştırmayı yapmaya karar verdi. “Bu modelin gerçekten var olup olmadığını öğrenmek istedim ve eğer öyleyse, herhangi bir sonucu var mı?” Diyor.

Meslektaşı Melissa Ferguson ile birlikte, Atir, profesörlerinin yaklaşık 5.000 çevrimiçi öğrenci incelemesini ve 300’den fazla ABD siyasi radyo programı bölümünün transkriptlerini analiz ederek işe başladı.

Başka bir deneyde, 184 gönüllüye kurgusal kimyager Dolores Berson ve Douglas Berson’ın çalışmaları hakkında aynı madde işaretleri verildi ve bilgileri tam cümlelerle yeniden yazmaları istendi.

Bu ve diğer birkaç benzer çalışmada ikili, ortalama olarak hem erkeklerin hem de kadınların soyadlarına göre erkeklerden kadınlardan iki kat daha fazla bahsettiğini buldu. Berson deneyinde, bunu yapma olasılıkları dört kat daha fazlaydı.

Bu soyadı önyargısının gerçek dünyada önemli sonuçları olabilir. Sonraki deneylerde, Atir ve Ferguson bilim adamlarının tam adından ziyade soyadıyla anılan bilim adamlarının daha ünlü ve seçkin olduğuna karar verildiğini buldu.

Geçmiş araştırmalardan şöhretin daha fazla tanınmaya yol açabileceğini biliyoruz, Matthew Etkisi olarak bilinen bir şey. Örneğin, bir çalışma eleştirmenlerin ünlü bir araştırmacının makalesini kimin yazdığını bildiklerinde, yazarın adının gizli tutulduğu zamana kıyasla kabul etme olasılıklarının daha yüksek olduğunu gösterdi .

Bu fikir, Atir’in son deneyine yansımıştır. 500’den fazla katılımcıdan, tam adı veya soyadı ile anılan bilim adamlarına 500.000 $ Ulusal Bilim Vakfı ödülü verilip verilmeyeceğini değerlendirmeleri istendi. İkincisinin ödül için önerilme olasılığı yüzde 14 daha yüksekti.

Atir, aksine sezgisel olarak, tanınmalarına yardımcı olmak için kadınlara tam adlarıyla atıfta bulunabileceğimizi düşünüyor. Atir, bugün bile birçok meslek için varsayılan cinsiyetin erkek olduğu varsayılıyor, diyor. Bir soyadı duyduğunuzda, bunun erkek olduğunu düşünüyorsunuz. Dolayısıyla kadınların tam isimleri, katkılarını ve katılımlarını vurgulamak için kullanılır ancak bu eşitlikçi motivasyon geri tepebilir. Atir, “Çalışmalarımız, kadınların daha az saygın olarak görülmesinin istenmeyen bir sonucu olduğunu gösteriyor” diyor.

Soyadı önyargısı doğrulanırsa, işyerinde büyük cinsiyet farklılıklarına yol açan görünüşte küçük önyargıların uzun bir listesine katılacaktır .

Erkekleri soyadlarına göre çağırmak onlara haksız bir kariyer artışı sağlar. Peki sizce sayın Kara? yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.

Narayan Khandekar, “renk her zaman oradaydı” diyor. “İnsanlar olarak nasıl olduğumuz için çok önemli.” İnsanlığın sanatsal mizacında şafak sökerken kayalarda, kabuklarda ve mağara duvarlarında, topraksı toprak minerallerinden kırmızılar, kahverengiler portakallar ve odun kömüründen siyah ortaya çıktı .

Daha sonra bitkilerden ve hayvanlardan elde edilen pigmentler ve boyalar geldi ve bu güne kadar devam eden sanatta, giysilerde ve diğer eşyalarda renge sahip olma ve bunlarda ustalaşma aşkı geldi.

Bu uzun vadeli ilişki Forbes Pigment Koleksiyonu tarafından belgelenmiştir. Khandekar’ın küratörlüğünü yaptığı kitap, esas olarak Harvard Üniversitesi’nin Fogg Sanat Müzesi’nde bulunan yaklaşık 3000 pigment içeriyor. İlgili veri tabanıyla birlikte 5000 yıllık insanlık tarihini kapsayan eşsiz bir referans eserdir.

Koleksiyon, kısmen Eski Ustaların ucuz taklitlerini tespit etme girişimi olarak oluşturuldu, ancak bugün esas olarak bu resimlerin yaratılışını inceleyen sanat tarihçileri tarafından kullanılıyor. Uzmanlar, bir resmin nasıl yapıldığını ve zamanın tahribatının orijinal hali nasıl değiştirmiş olabileceğini anlamak için kütüphanedeki referans spektrumlarıyla pigmentlerin bileşimini ve bağlayıcı ortamları karşılaştırabilirler. Khandekar, “500 yıl öncesinden bir sanatçıyla konuşmak kadar yakın” diyor.

Ancak bir sanat eserini veya başka bir eseri renklendirmek için kullanılmadan önce bile birçok pigment uzun bir yol kat etti. Her biri bir ışık ve gölge hikayesi anlatıyor.

Sanat tarihini şekillendiren dokuz ilginç renk yazısı ilk önce Keşfediyoruz.Com Bilim - Teknoloji - Tarih - Sanat ile alakalı ilginç bilgiler üzerinde ortaya çıktı.